Η ελληνική κυβέρνηση φαίνεται ότι συμμετέχει σε μια παρασκηνιακή διπλωματική κινητοποίηση εντός των ευρωπαϊκών τειχών, η οποία στοχεύει στην εκ βάθρων αναθεώρηση του συστήματος απελάσεων.
Σύμφωνα με αποκαλυπτικό ρεπορτάζ του Politico, η Αθήνα ηγείται μιας ισχυρής συμμαχίας κρατών, στην οποία συμμετέχουν η Γερμανία, η Ολλανδία, η Δανία και η Αυστρία, με σκοπό τη μεταφορά των διαδικασιών επιστροφής μεταναστών εκτός της επικράτειας της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η κινητικότητα αυτή έρχεται ως άμεση συνέχεια της νέας νομοθεσίας που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ανοίγοντας τον δρόμο για τη δημιουργία ελεγχόμενων δομών φιλοξενίας σε τρίτες χώρες, αποκλειστικά για όσους έχει απορριφθεί τελεσίδικα το δικαίωμα παραμονής στο ευρωπαϊκό έδαφος. Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκονται ήδη η Ρουάντα και το Ουζμπεκιστάν, ενώ στις συζητήσεις των Βρυξελλών έχει τεθεί και η περίπτωση της Ουγκάντας.
Την ίδια ώρα, χώρες με γεωγραφική εγγύτητα στα ευρωπαϊκά σύνορα, όπως η Αίγυπτος και η Λιβύη, αποκλείστηκαν πρόωρα από τον κατάλογο, καθώς εκτιμήθηκε ότι μια τέτοια κίνηση θα ενίσχυε τα δίκτυα παράνομης διακίνησης. Το νέο αυτό μοντέλο επιχειρεί να διαφοροποιηθεί από τα παλαιότερα, δικαστικώς έκθετα, εγχειρήματα της Βρετανίας και της Ιταλίας, αφού δεν αφορά νεοεισερχόμενους αιτούντες άσυλο αλλά άτομα που βρίσκονται ήδη υπό καθεστώς απέλασης.
Οπως είναι φυσικό, η συγκεκριμένη στρατηγική επιλογή προκαλεί έντονες αναταράξεις και διχάζει την ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή. Η Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες και οι Ευρωπαίοι Πράσινοι προειδοποιούν για τον κίνδυνο σοβαρών παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε χώρες χωρίς ισχυρές θεσμικές εγγυήσεις. Παρ’ όλα αυτά η συμμαχία των χωρών του πυρήνα επιμένει στη βιωσιμότητα του πλάνου, με τον στόχο να είναι η υπογραφή των πρώτων διμερών συμφωνιών εντός του έτους, ώστε οι υπεράκτιες δομές να είναι πλήρως λειτουργικές μέχρι το 2027.
