Η επόμενη Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Aγκυρα (7-8 Ιουλίου) αποτελεί ένα πολύ σημαντικό γεγονός, καθώς πραγματοποιείται σε μία περίοδο όπου η Συμμαχία μετασχηματίζεται και η Τουρκία δείχνει έτοιμη να αναλάβει πολύ σημαντικούς ρόλους, οι οποίοι όμως έρχονται σε αντίθεση με τα εθνικά μας συμφέροντα.
Η Τουρκία φαίνεται ότι δίνει πολύ μεγάλη σημασία στη Σύνοδο αυτή, αν λάβει κανείς υπόψη τις προετοιμασίες που γίνονται στην τουρκική πρωτεύουσα, οι οποίες έχουν κριθεί υπερβολικές από κύκλους της αντιπολίτευσης και όχι μόνο. Βαφές κτιρίων, επέκταση της πίστας του αεροδρομίου Esenboğa, δρακόντεια μέτρα ασφαλείας κ.ά. Φυσικά, ο Τούρκος πρόεδρος θέλει να εντυπωσιάσει και τον «φίλο του» Ντ. Τραμπ, αφού, όπως δήλωσε αυτός, η παρουσία του στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ οφείλεται στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Μιλάμε για έναν μετασχηματισμό-μεταμόρφωση του ΝΑΤΟ, αφού αλλάζουν και οι προτεραιότητες της αμυντικής στρατηγικής των ΗΠΑ στην ευρύτερη περιοχή. Το μήνυμα για αυτόν τον μετασχηματισμό του ΝΑΤΟ έδωσε ο Υπουργός Πολέμου (αμυνας) των ΗΠΑ Π. Χέγκσεθ στην τελευταία Διάσκεψη Υπουργών Αμυνας των χωρών μελών του ΝΑΤΟ η οποία πραγματοποιήθηκε πριν από λίγες ημέρες στις Βρυξέλλες. Ο Χέγκσεθ, μεταξύ των άλλων, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Εντείνουμε τις προσπάθειές μας για να κάνουμε το ΝΑΤΟ αυτό που πάντα έπρεπε να είναι, μια ισορροπημένη συμμαχία, με την Ευρώπη να ηγείται της άμυνάς της – το ΝΑΤΟ 3.0». Οπως ανέφερε ο ίδιος, η αναθεώρηση αυτή θα διαρκέσει έως και έξι μήνες -αν και θα μπορούσε να είναι συντομότερη- και θα λάβει υπόψη τις απόψεις τόσο των αμερικανικών όσο και των ευρωπαϊκών στρατιωτικών διοικήσεων.
Στην Τουρκία υπάρχουν φωνές προβληματισμού, καθώς φαίνεται ότι στην επόμενη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ θα προταθούν στην Αγκυρα νέοι ρόλοι οι οποίοι μπορεί να αποτελέσουν παγίδα για την τουρκική πλευρά. Στους νέους ρόλους της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ, που θα συζητηθούν στην επόμενη Σύνοδο Κορυφής, αναφέρονται πηγές από Ινστιτούτα του εξωτερικού. Ειδικότερα: Σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (IISS), με έδρα το Λονδίνο, θα προταθεί στην Τουρκία να αναλάβει την ηγεσία της «Προστατευτικής Αποστολής του ΝΑΤΟ» στην Ουκρανία.
Ασπίδα
Σύμφωνα με το Ιταλικό Ινστιτούτο Διεθνών Υποθέσεων (IAI), στη Ρώμη, η Τουρκία θα αναλάβει επίσης και την «Ανώτατη Διοίκηση της Νότιας Πτέρυγας του ΝΑΤΟ». Σύμφωνα με το Defence24, με έδρα την Πολωνία, η Τουρκία θα κληθεί να χρησιμεύσει ως υλικοτεχνική ασπίδα στη Μαύρη Θάλασσα και τη Μέση Ανατολή, ενεργώντας ως κράτος-ανάχωμα όχι μόνο στον αμυντικό τομέα αλλά και τον τομέα της μετανάστευσης.
Ενώ πέρυσι είχε διαφανεί μία προσπάθεια από την Ε.Ε. να εντάξει την Τουρκία στον ευρωπαϊκό μηχανισμό ασφάλειας στη Μαύρη Θάλασσα, παρατηρείται πλέον και στο ΝΑΤΟ η ανάθεση στην Τουρκία νέων ρόλων οι οποίοι θα καταστήσουν την Αγκυρα πρωταγωνιστικό παράγοντα σε θέματα άμυνας και ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή. Η Αγκυρα, από την πλευρά της, δείχνει έτοιμη να αναλάβει τους ρόλους αυτούς. Ας μην ξεχνάμε ότι ο Τούρκος υπουργός Εθνικής Αμυνας Γ. Γκιουλέρ πρόσφατα δήλωσε ότι η Τουρκία από «χώρα πτέρυγα» του ΝΑΤΟ καθίσταται «κεντρική χώρα».
Επίσης, από αυτήν εδώ τη στήλη είχαμε αναφερθεί στην ίδρυση του νατοϊκού στρατηγείου επιπέδου Σώματος Στρατού το οποίο πρόκειται να ιδρυθεί στη νότια Τουρκία, στα Αδανα, αλλά και στην ίδρυση μιας ναυτικής βάσης στην περιοχή Μπέικοζ του Βοσπόρου υπό το Επιχειρησιακό Στρατηγείο Ουκρανίας, προκαλώντας την αντίδραση της Ρωσίας. Αυτό δείχνει ότι η Τουρκία έχει ετοιμαστεί να αναλάβει τους ρόλους που προαναφέρθηκαν, αφού ταιριάζουν απόλυτα με τα υπό ίδρυση στρατηγεία: την ίδρυση της ναυτικής βάσης στον Βόσπορο, με τον προαναφερόμενο ρόλο της Τουρκίας στην προαναφερόμενη ηγεσία της «Προστατευτικής Αποστολής του ΝΑΤΟ» στην Ουκρανία, και το νατοϊκό Σώμα Στρατού στα Αδανα, με την ανάληψη από την Τουρκία της «Ανώτατης Διοίκησης Νότιας Πτέρυγας του ΝΑΤΟ».
Η μεγάλη εικόνα δείχνει ότι ενώ τα τελευταία δύο χρόνια και λόγω ρωσικής απειλής η Αγκυρα έδειχνε πρόθυμη και έτοιμη να αναλάβει ειδικό ρόλο στην αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης, κατόπιν φυσικά και της υποστήριξης φίλιων προς την Τουρκία ευρωπαϊκών χωρών, τώρα η τουρκική πλευρά δείχνει έτοιμη για έναν πρωταγωνιστικό ρόλο εντός των κόλπων του ΝΑΤΟ, το οποίο μεταμορφώνεται όπου οι ΗΠΑ φαίνεται να κάνουν βήματα προς τα πίσω.
Ανησυχία
Η Τουρκία είχε ανησυχήσει τον περασμένο Μάρτιο όταν είδε ότι η Ε.Ε. δίνει μεγάλη σημασία στον παράγοντα Ελλάδα – Κύπρος αναφορικά με την ασφάλεια της Ευρώπης, με αφορμή τις επιθέσεις με drones από τη Χεζμπολάχ του Λιβάνου εναντίον της Κύπρου. Η Αγκυρα, με την κίνηση αυτή, πετυχαίνει με έναν «σμπάρο πολλά τριγόνια», καθώς καθίσταται χώρα-κλειδί εντός του ΝΑΤΟ για όλη την περιοχή, δημιουργεί στοιχεία ανάσχεσης εναντίον της πολεμικής μηχανής του Ισραήλ, μετατρέπεται σε ρυθμιστικό παράγοντα σε περιοχές ανάφλεξης, όπως είναι η Μαύρη Θάλασσα, ο Καύκασος και η Μέση Ανατολή, αλλά και στρατιωτικά ηγεμονεύουσα δύναμη στην ανατολική Μεσόγειο.
Ακόμα σημαντικότερο θέμα για τα εθνικά μας συμφέροντα αποτελεί το γεγονός ότι ένας τέτοιος κεντρικός ρόλος της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ αποτελεί στοιχείο υπεροχής της Αγκυρας έναντι της Ελλάδας στον επιχειρησιακό τομέα, ενώ σε πολιτικό επίπεδο θα μείωνε τα αντανακλαστικά της Συμμαχίας σε κάθε ελληνική διαμαρτυρία για την τουρκική επιθετικότητα. Σε μία περίοδο μάλιστα που η Τουρκία έχει εξαγγείλει την ψήφιση του αποκαλούμενου Νόμου «Γαλάζια Πατρίδα». Από την άλλη πλευρά, οι νέοι ρόλοι της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ θεωρείται σίγουρο ότι θα αυξήσουν τη δυσαρέσκεια και την καχυποψία της Μόσχας έναντι της Τουρκίας και θα αναγκάσουν την Ελλάδα και την Κύπρο να ενισχύσουν τον άξονα με το Ισραήλ. Το θέμα είναι, εάν η Ελλάδα ως χώρα-μέλος της Συμμαχίας έχει απαντήσεις και ξεκάθαρη θέση απέναντι στο ενδεχόμενο ανάληψης νέου πρωταγωνιστικού ρόλου της Τουρκίας εν όψει της επόμενης Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ.
* Αντιστράτηγος ε.α., διδάκτορας Παντείου
