Σε μια άνευ προηγουμένου δημόσια κριτική, ο Ζοζέπ Μπορέλ στρέφεται κατά του ρόλου που έχει αναλάβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη διπλωματία και την άμυνα. Ο πρώην επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας
υποστηρίζει ότι η Κομισιόν υπερβαίνει τις εξουσίες που της παρέχουν οι Συνθήκες, δημιουργώντας επικίνδυνη σύγχυση σχετικά με το ποιος εκπροσωπεί πραγματικά την Ευρωπαϊκή Ένωση στη διεθνή σκηνή.
«Η Κομισιόν δεν μιλά εκπροσωπώντας την Ευρωπαϊκή Ένωση· η Κομισιόν εκπροσωπεί μόνο τον εαυτό της», δήλωσε χαρακτηριστικά σε συνέντευξή του, περιγράφοντας την κατάσταση στον μηχανισμό εξωτερικής πολιτικής του μπλοκ ως «πραγματικό μπάχαλο».
Θεσμική «υπέρβαση» από την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν
Η παρέμβαση του Μπορέλ αποτελεί την πιο σαφή δημόσια αποδοκιμασία μιας εσωτερικής θεσμικής διαμάχης που σιγοβράζει υπό την προεδρία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Αν και οι τριβές για την επέκταση του διπλωματικού αποτυπώματος της Επιτροπής αποτελούσαν μέχρι πρότινος αντικείμενο παρασκηνιακών συζητήσεων, ο Μπορέλ είναι ο πρώτος πρώην Ύπατος Εκπρόσωπος που καταγγέλλει ανοιχτά ότι το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ έχει παραβιάσει τα όρια που θέτει το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Η κόντρα για το Ισραήλ
Ο Μπορέλ, γνωστός για την οξεία κριτική του απέναντι στο Ισραήλ, ανέδειξε ως παράδειγμα «υπέρβασης» τις επαφές επιτρόπων με την ισραηλινή κυβέρνηση. Αναφέρθηκε συγκεκριμένα στην επίσκεψη της Επιτρόπου Μεσογείου, Ντουμπράβκα Σούιτσα, στο Ισραήλ, την ίδια στιγμή που ο Ισραηλινός Υπουργός Εξωτερικών είχε διακόψει τις επαφές με τη διάδοχό του, Κάγια Κάλας.
«Με ποια εξουσία ένας επίτροπος πηγαίνει στο Ισραήλ για να δηλώσει ότι η ΕΕ και το Ισραήλ αγαπιούνται και να εξυμνήσει τον ρόλο του Ισραήλ στην ειρήνη, όταν την ίδια στιγμή ο Ύπατος Εκπρόσωπος για την εξωτερική πολιτική είναι σε καθεστώς απαγόρευσης από το Ισραήλ;» αναρωτήθηκε δηκτικά.
Το άρθρο των Συνθηκών και η «κόκκινη γραμμή»
Ο Μπορέλ επικαλείται το άρθρο της Συνθήκης της ΕΕ, το οποίο ορίζει ότι η Επιτροπή εξασφαλίζει την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης, «με εξαίρεση την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας».
Για τον ίδιο, υπάρχει μια σαφής διάκριση: η εξωτερική διάσταση των πολιτικών της ΕΕ, την οποία διαχειρίζεται η Επιτροπή, είναι ένα πράγμα. Η εξωτερική πολιτική, που καθορίζεται από τις εθνικές κυβερνήσεις και το Συμβούλιο, είναι κάτι εντελώς διαφορετικό. «Αν θέλετε να καθορίσετε μια κοινή θέση εξωτερικής πολιτικής, τότε πηγαίνετε στο Συμβούλιο», κατέληξε, υπογραμμίζοντας ότι η προσπάθεια της Επιτροπής να ορίσει στάση σε κρίσιμα ζητήματα, όπως ο πόλεμος στο Ιράν ή η ισραηλινο-παλαιστινιακή σύγκρουση, συνιστά κατάφωρη θεσμική παρέκκλιση.