Σπάνια μια Σύνοδος του ΝΑΤΟ έχει πραγματοποιηθεί σε τόσο τεταμένο γεωπολιτικό κλίμα. Σήμερα και αύριο στην Αγκυρα, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των 32 χωρών-μελών της πανίσχυρης στρατιωτικής συμμαχίας θα επιχειρήσουν να εμφανίσουν ένα ενιαίο μέτωπο, ενώ ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει μπει στο πέμπτο έτος του, στη Μέση Ανατολή παραμένει η ένταση από τις πρόσφατες συγκρούσεις του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών με το Ιράν και ο Ντόναλντ Τραμπ πολλαπλασιάζει τις επιθέσεις κατά του οργανισμού.
Επισήμως, αυτή η 36η Σύνοδος Κορυφής θα επιτρέψει να «γίνει απολογισμός της προόδου που έχει σημειωθεί από τη Σύνοδο που πραγματοποιήθηκε στη Χάγη το 2025 και να καθοριστεί η πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί, ώστε το ΝΑΤΟ να συνεχίσει να επιτυγχάνει τους βασικούς του στόχους», σύμφωνα με υψηλόβαθμους αξιωματούχους της συμμαχίας. Πίσω όμως από αυτή τη θεσμική διατύπωση τέσσερα μεγάλα ζητήματα αναμένεται να κυριαρχήσουν στις συζητήσεις.
Διατήρηση της ενότητας
Πριν ακόμη αρχίσει η Σύνοδος, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προκάλεσε εκ νέου αμφιβολίες για το μέλλον της βορειοατλαντικής συμμαχίας. Ο ένοικος του Λευκού Οίκου δήλωσε την Πέμπτη 2 Ιουλίου ότι είναι «γελοίο» οι Ηνωμένες Πολιτείες να συνεχίζουν να διατηρούν μια σχέση που θεωρούν «μονόπλευρη» με το ΝΑΤΟ. Μια δήλωση που εντάσσεται σε μια μακρά σειρά επικρίσεων προς τους Ευρωπαίους συμμάχους, οι οποίοι κατηγορούνται συχνά ότι δεν επενδύουν αρκετά στην άμυνά τους.
Για τους Ευρωπαίους το ζήτημα είναι τόσο στρατιωτικό όσο και πολιτικό. Θα πρέπει να πείσουν την Ουάσινγκτον ότι η Ευρώπη αναλαμβάνει πλέον μεγαλύτερο μερίδιο της ασφάλειάς της, ώστε να αποφευχθεί μια νέα διατλαντική κρίση. «Η διοργάνωση αυτής της Συνόδου αντανακλά την κλιμάκωση των συγκρούσεων. (…) Από το 2022 οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων συναντώνται κάθε χρόνο, κυρίως λόγω της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία» σημειώνει ο Γκιγιόμ Λαγκάν, καθηγητής στο πανεπιστήμιο Sciences Po στο Παρίσι και ειδικός σε θέματα άμυνας. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή η ασυνήθιστη συχνότητα δείχνει ότι οι ηγέτες βρίσκονται αντιμέτωποι με αυξημένη αβεβαιότητα και δυσκολεύονται να δώσουν απαντήσεις στις γεωπολιτικές προκλήσεις.
Ευρωπαϊκή άμυνα
Η προσπάθεια καθησυχασμού των ΗΠΑ από τους Ευρωπαίους περνά και μέσα από μια άνευ προηγουμένου προσπάθεια επανεξοπλισμού. Στη Σύνοδο της Χάγης, το 2025, οι σύμμαχοι δεσμεύτηκαν να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ τους. Στην Αγκυρα οι συζητήσεις αναμένεται να επικεντρωθούν λιγότερο στις υποσχέσεις και περισσότερο στην πρακτική εφαρμογή τους.
Στόχος είναι η ενίσχυση των στρατιωτικών δυνατοτήτων των κρατών-μελών. Στον επίσημο ιστότοπό του το ΝΑΤΟ αναφέρει ότι με την ευκαιρία του φόρουμ αμυντικής βιομηχανίας που διοργανώνεται στο περιθώριο της Συνόδου, στις εγκαταστάσεις της Turkish Aerospace, οι βιομηχανίες θα δείξουν ότι «ανεβάζουν ταχύτητα, ώστε να διασφαλίσουν ότι η Συμμαχία παραμένει έτοιμη και ικανή για κάθε ενδεχόμενο». Μια φιλοδοξία που δείχνει την πρόθεση των συμμάχων να ενισχύσουν μόνιμα τις αμυντικές τους δυνατότητες.
Στήριξη της Ουκρανίας
Αν και το ΝΑΤΟ σκοπεύει να επιδείξει την ενότητά του, η Ουκρανία θα παραμείνει ένα από τα κύρια ζητήματα στην ατζέντα των συζητήσεων. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι κάλεσε τους συμμάχους του να ενισχύσουν την αντιαεροπορική άμυνα της χώρας του μετά το νέο κύμα ρωσικών επιθέσεων στο Κίεβο.
«Το ζήτημα της αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας πρέπει να περιλαμβάνεται στα κύρια αναμενόμενα αποτελέσματα» δήλωσε ο Ουκρανός πρόεδρος, προσθέτοντας: «Υπό την προϋπόθεση, φυσικά, ότι το ΝΑΤΟ εξακολουθεί να έχει κάποια σημασία για τους συμμάχους».
Αν και το Κίεβο εξακολουθεί να μην είναι μέλος της στρατιωτικής συμμαχίας, παρά την υποψηφιότητά του που μετρά σχεδόν 20 χρόνια, το μέλλον του παραμένει στενά συνδεδεμένο με εκείνο των δυτικών χωρών. Το ΝΑΤΟ δηλώνει, άλλωστε, ότι «η ασφάλειά μας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με εκείνη της Ουκρανίας» και σχεδιάζει να ενισχύσει περαιτέρω τη στήριξη για να καλύψει τις πιο επείγουσες ανάγκες της χώρας.
Ωστόσο, οι συζητήσεις δεν αναμένεται να περιοριστούν μόνο στο ουκρανικό ζήτημα. Οι πρόσφατες εντάσεις στη Μέση Ανατολή, μετά τις συγκρούσεις στις οποίες εμπλέκονται το Ισραήλ, οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ιράν και ο Λίβανος, αναμένεται επίσης να τεθούν στο τραπέζι των συζητήσεων.
Εδραίωση της Τουρκίας
Για την Τουρκία αυτή η Σύνοδος αποτελεί μια διπλωματική βιτρίνα. Είναι η δεύτερη φορά που διοργανώνεται στη χώρα, ύστερα από εκείνη της Κωνσταντινούπολης το 2004. Για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αποτελεί επίσης την ευκαιρία να ενισχύσει την εικόνα του ως «ηγέτη που υπερασπίζεται καλύτερα τα συμφέροντα της χώρας του στη διεθνή σκηνή». Πίσω από τις κλειστές πόρτες, η Αγκυρα ελπίζει σε χαλάρωση των περιορισμών που επηρεάζουν την αμυντική της βιομηχανία, σύμφωνα με τουρκική πηγή στο AFP.
