Σε νέο Βιετνάμ εξελίσσεται η σύρραξη στη Μέση Ανατολή. Η ανατροπή του καθεστώτος στο Ιράν (είτε ως αντικειμενικός σκοπός είτε ως μύχιος πόθος) δεν επετεύχθη, η αντιπολίτευση στη χώρα έχει πρακτικά εξουδετερωθεί, το πυρηνικό πρόγραμμα δεν έχει καταστραφεί, η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται στο έλεος των τιμών των καυσίμων και ταυτόχρονα καταγράφεται γεωγραφική διάχυση της σύγκρουσης στην ευρύτερη περιοχή, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα την προσβολή δύο πλοίων μεταφοράς υγροποιημένου αερίου (LNG) στο λιμάνι της Νταμιέτα, στην Αίγυπτο.
Οι Χούθι εξήγγειλαν ναυτικό αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας, πρακτικά δηλαδή την παρεμπόδιση της θαλάσσιας κυκλοφορίας με πυραύλους, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και μη επανδρωμένα οχήματα επιφανείας, αφού δεν διαθέτουν ναυτικό, και σε απάντηση η Σαουδική Αραβία κινείται για τη δημιουργία διεθνούς συνασπισμού με σκοπό την προστασία της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα. Το Ισραήλ, προς το παρόν, αυτοπεριορίζεται στον ρόλο του παρατηρητή, αλλά στην περίπτωση που πληγεί, είναι βέβαιο ότι θα ανταποδώσει τροφοδοτώντας την περαιτέρω κλιμάκωση του πολέμου.
Στρατηγικό αδιέξοδο αρχίζει να αντιμετωπίζει και η χώρα μας, που στο πλαίσιο διμερούς συμφωνίας με το βασίλειο έχει αναπτύξει από τον Σεπτέμβριο του 2021 στο Γιανμπού, στις δυτικές ακτές της Σαουδικής Αραβίας, στην Ερυθρά Θάλασσα, μία πυροβολαρχία κατευθυνόμενων βλημάτων Patriot ως τμήμα της Ελληνικής Δύναμης Σαουδικής Αραβίας (ΕΛΔΥΣΑ). Ας σημειωθεί ότι το Γιανμπού αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα λιμάνια εξαγωγής πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας στην Ερυθρά Θάλασσα, σημαντικό κέντρο εγκαταστάσεων διύλισης και τον δυτικό τερματικό σταθμό του αγωγού East-West (Petroline), ο οποίος μεταφέρει αργό πετρέλαιο από τα κοιτάσματα του Περσικού Κόλπου στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας, περιορίζοντας την εξάρτηση του βασιλείου από τα Στενά του Ορμούζ.
Σε τακτικό επίπεδο, η παρουσία της ελληνικής πυροβολαρχίας υπήρξε μέχρι σήμερα επιτυχής (όπως απέδειξαν και τα γεγονότα της 25ης Ιουλίου με την κατάρριψη δύο βαλλιστικών πυραύλων και ενός ΜΕΑ), καθώς σε συνεργασία με το σαουδαραβικό 120ο Τάγμα Αεράμυνας έχουν προστατέψει το Γιανμπού από πλήγματα. Ομως η επιτυχία σε τακτικό επίπεδο δεν μπορεί να αντισταθμίσει το στρατηγικό αδιέξοδο ούτε να μειώσει τους κινδύνους που πηγάζουν από τη γενική ανάφλεξη της περιοχής. Καταρχάς, η Ελλάδα, προσωπικό της οποίας επιχειρεί σε περιοχή όπου υπάρχουν επιθέσεις από το Ιράν, τους Χούθι ή άλλους ενδιάμεσους που δρουν για λογαριασμό της Τεχεράνης, παρά το γεγονός ότι η αποστολή της πυροβολαρχίας είναι εξ ορισμού αμυντική, μπορεί να θεωρηθεί από ορισμένους αντιπάλους σύμμαχος της Σαουδικής Αραβίας, τον οποίο «νομιμοποιούνται» να πλήξουν. Εξυπακούεται ότι στην περίπτωση ανάφλεξης αυξάνεται κατακόρυφα το επίπεδο κινδύνου για το προσωπικό της πυροβολαρχίας και γενικότερα της ΕΛΔΥΣΑ (100 και πλέον στελέχη), καθώς, όπως αναφέρθηκε, καθίστανται «νόμιμοι» στόχοι.
Ο παράγοντας Τουρκία μοιάζει να μην απασχολεί την Ελλάδα, αλλά η Αγκυρα έχει συμμαχίες στην περιοχή και αντιδρά στην παρουσία ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, σε χώρο δικής της επιρροής. Ηδη στο διπλωματικό παρασκήνιο η Αγκυρα χρησιμοποιεί τη δική της αμυντική και πολιτική προσέγγιση με τη Σαουδική Αραβία, χρησιμοποιώντας ως επιχείρημα τη δική της στρατιωτική ικανότητα, αλλά και τις δυνατότητες της αμυντικής της βιομηχανίας, για να μας πετάξει εκτός περιοχής. Οι πανηγυρισμοί για τις καταρρίψεις των drones από την ελληνική πυροβολαρχία ρίχνουν λάδι στη φωτιά των τουρκικών προκλήσεων κατά της Ελλάδας.
Επιπρόσθετα, εάν η κατάσταση στη Μέση Ανατολή κλιμακωθεί σημαντικά, η Ελλάδα ενδέχεται να αντιμετωπίσει διπλωματικές ή επιχειρησιακές συνέπειες που αρχικά δεν είχε υπολογίσει.
Η παράταση της παρουσίας της ελληνικής πυροβολαρχίας έχει επίσης ορισμένες σοβαρές παρενέργειες που αφορούν το εσωτερικό της χώρας και την κύρια απειλή που αντιμετωπίζει. Οταν η μία από τις συνολικά έξι πυροβολαρχίες Patriot που διαθέτει η χώρα βρίσκεται εκτός έδρας, στερεί την εθνική αεράμυνα από τις δυνατότητές της. Οντως στη διμερή συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία προβλέπεται διαδικασία ταχέος επαναπατρισμού της πυροβολαρχίας σε περίπτωση κρίσης ή πολέμου, αλλά τα μέσα για να επιτευχθεί αυτό δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα είναι διαθέσιμα τη χρονική στιγμή που απαιτηθεί.
Επίσης η παραμονή της πυροβολαρχίας, για μεγάλο διάστημα, σε επιχειρησιακή ανάπτυξη εκτός χώρας δυσχεραίνει τον προγραμματισμό περιοδικής επιχειρησιακής ετοιμότητας, πρακτική που εφαρμόζεται παγίως και διασφαλίζει ότι η εκτέλεση προγραμματισμένων συντηρήσεων ή αναβαθμίσεων ή επισκευών βλαβών επηρεάζει όσο το δυνατόν λιγότερο την επιχειρησιακή διαθεσιμότητα των συστημάτων αεράμυνας. Με άλλα λόγια, για να καλυφθεί η απουσία της μίας πυροβολαρχίας, οι υπόλοιπες πέντε «φορτώνουν» ώρες επιπλέον λειτουργίας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται στη συχνότητα εμφάνισης βλαβών και τη διαθεσιμότητα των συστημάτων. Στην εξίσωση θα πρέπει να συνυπολογιστεί και το οικονομικό κόστος (όχι μόνο από τα βλήματα που βλήθηκαν και τη φθορά των υλικών) που επωμίζεται η χώρα από την ανάπτυξη της πυροβολαρχίας στη Σαουδική Αραβία. Το βασίλειο έχει αναλάβει να καλύψει κόστη σχετικά με τη διαμονή, τη διαβίωση και την υγειονομική υποστήριξη του προσωπικού και την επιχειρησιακή λειτουργία της πυροβολαρχίας (αναπλήρωση των βλημάτων που εκτοξεύθηκαν, εκσυγχρονισμό του εξοπλισμού). Πέντε χρόνια μετά την ανάπτυξη ο εκσυγχρονισμός της πυροβολαρχίας δεν έχει υλοποιηθεί, ενώ η ελληνική πλευρά με την επιλογή της να μην αναπτύξει περιοδικά όλες τις πυροβολαρχίες στο βασίλειο έχει περιορίσει δραματικά τις πιθανότητες εκσυγχρονισμού των υπολοίπων.
Τρία κρίσιμα ερωτήματα
Οι εξελίξεις υποχρεώνουν την ελληνική πλευρά να προβεί άμεσα σε επαναξιολόγηση της επιλογής της. Σήμερα, καθώς το στρατηγικό αδιέξοδο είναι ορατό, το πρώτο κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν η ανάπτυξη των Patriot στη Σαουδική Αραβία ήταν ορθή ή μη απόφαση, αλλά υπό ποιες προϋποθέσεις παραμένουν εκεί. Το δεύτερο κρίσιμο ερώτημα είναι αν, έστω και εκ των υστέρων, υπάρχει στρατηγική εξόδου. Το τρίτο ερώτημα είναι αν έχει διασφαλιστεί η παροχή των ανταλλαγμάτων που έχουν συμφωνηθεί για την παρουσία της ελληνικής δύναμης στη Σαουδική Αραβία. Στο τελευταίο, το παράδειγμα της Τουρκίας για τη συναίνεσή της στην είσοδο Σουηδίας και Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ είναι εξόχως διδακτικό.