• Υπάρχουν αποφάσεις στην εξωτερική πολιτική που μπορεί να αποδειχθούν λανθασμένες. Υπάρχουν όμως και αποφάσεις που, όταν αλλάζουν δραματικά οι γεωπολιτικές συνθήκες, οφείλουν να επανεξετάζονται αμέσως. Διαφορετικά, το λάθος παύει να είναι απλώς λάθος και μετατρέπεται σε επικίνδυνη εμμονή.
- Του Ανδρέα Καψαμπέλη
• Η περίπτωση της ελληνικής συστοιχίας Patriot στη Σαουδική Αραβία αποκτά σήμερα ακριβώς αυτή τη διάσταση. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη καλείται να εξηγήσει όχι μόνο γιατί ένα πολύτιμο ελληνικό αντιαεροπορικό σύστημα εξακολουθεί να βρίσκεται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την Ελλάδα, αλλά και ποια γεωπολιτική πραγματικότητα εξυπηρετεί πλέον η παρουσία του εκεί.
• Γιατί τα δεδομένα δεν είναι εκείνα που υπήρχαν όταν ελήφθη η αρχική απόφαση. Η Τουρκία επιδιώκει να διευρύνει θεαματικά την επιρροή της στον μουσουλμανικό κόσμο, καλλιεργώντας νέους στρατηγικούς και αμυντικούς δεσμούς. Ο Χακάν Φιντάν προωθεί ανοιχτά στενότερη περιφερειακή συνεργασία και καλεί ακόμη και την Αίγυπτο σε σχήματα που μεταβάλλουν τις ισορροπίες. Την ίδια στιγμή η Αγκυρα δεν έχει εγκαταλείψει ούτε το casus belli ούτε τις διεκδικήσεις της στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο.
• Και μέσα σε αυτό το νέο περιβάλλον συμβαίνει το παράδοξο: ελληνικά οπλικά συστήματα εξακολουθούν να προστατεύουν τη Σαουδική Αραβία, την ώρα που το Ριάντ αναπτύσσει ολοένα στενότερες σχέσεις με την Τουρκία.
• Το ερώτημα επομένως είναι αμείλικτο: Ποιο ακριβώς ελληνικό εθνικό συμφέρον υπηρετεί σήμερα αυτή η αποστολή;
• Οι όψιμες διαρροές περί «μηνιαίας επανεξέτασης» της συμφωνίας περισσότερο επιτείνουν παρά διαλύουν τις απορίες. Εάν η παρουσία των Patriot παραμένει αναμφισβήτητα προς το συμφέρον της Ελλάδας, γιατί χρειάζεται ξαφνικά μηνιαία επανεξέταση; Και εάν οι γεωπολιτικές μεταβολές είναι τέτοιες ώστε να απαιτούν συνεχή αξιολόγηση, γιατί η Αθήνα δεν έχει ήδη επαναφέρει το σύστημα και, κυρίως, το πολύτιμο προσωπικό του στην Ελλάδα;
• Εδώ ακριβώς αποκαλύπτεται ακόμη μία φορά η μεγάλη αντίφαση της εξωτερικής πολιτικής Μητσοτάκη. Στο εσωτερικό ακούμε μεγαλόστομες διακηρύξεις περί «ισχυρής Ελλάδας», «αποτροπής» και «κόκκινων γραμμών». Στην πράξη, όμως, κρίσιμες αποφάσεις μοιάζουν να συνεχίζονται από κεκτημένη ταχύτητα, ακόμη κι όταν γύρω μας αλλάζει ολόκληρος ο γεωπολιτικός χάρτης.
• Και αυτό είναι ακόμη πιο επικίνδυνο σε μια εποχή κατά την οποία η Τουρκία δεν κρύβει τις φιλοδοξίες της. Διευρύνει συμμαχίες, χτίζει αμυντικές συνεργασίες, ενισχύει την πολεμική βιομηχανία της και επιχειρεί να μετατραπεί σε αναντικατάστατο περιφερειακό παίκτη. Η Ελλάδα, αντίθετα, δεν έχει την πολυτέλεια να διαθέτει κρίσιμα μέσα της εθνικής της άμυνας με βάση ισορροπίες που μπορεί να έχουν ήδη ξεπεραστεί από τα γεγονότα.
• Κανείς ασφαλώς δεν υποστηρίζει ότι η Ελλάδα πρέπει να διακόψει τις σχέσεις της με τη Σαουδική Αραβία. Το αντίθετο. Οι συμμαχίες είναι πολύτιμες όταν λειτουργούν αμοιβαία. Αλλο όμως η στρατηγική συνεργασία και άλλο η παραχώρηση ενός κρίσιμου αμυντικού συστήματος όταν οι συσχετισμοί γύρω σου μεταβάλλονται.
• Ο Κυριάκος Μητσοτάκης οφείλει επομένως μια καθαρή απάντηση: Ποιον προστατεύουν σήμερα οι ελληνικοί Patriot και τι ακριβώς κερδίζει η Ελλάδα;
• Γιατί διαφορετικά οδηγούμαστε σε μια εξωφρενική γεωπολιτική παραδοξότητα: Η Τουρκία να ενισχύει συστηματικά τη θέση της απέναντι στην Ελλάδα, και η Ελλάδα, μέσω των δικών της στρατιωτικών μέσων, να προστατεύει τα νώτα των νέων εταίρων της Αγκυρας. Και τότε δεν θα πρόκειται απλώς για λανθασμένη εξωτερική πολιτική. Θα πρόκειται για μια πολιτική που κινδυνεύει να καταστήσει την ίδια τη χώρα χορηγό της στρατηγικής αναβάθμισης του αντιπάλου της.
Από τη στήλη «Ο κοριός» της «δημοκρατίας»
