Ξαφνικά, επανεμφανίστηκε στην ειδησεογραφία ο ξεχασμένος Σταύρος Μπένος! Είναι ο άνθρωπος στον οποίο ο Μητσοτάκης είχε αναθέσει τα μεγάλα σχέδια ανασυγκρότησης της Εύβοιας και του Εβρου μετά την ολοκληρωτική καταστροφή που υπέστησαν από τις ιστορικού μεγέθους πυρκαγιές.
- Γράφει ο Βασίλης Γαλούπης
Αυτή τη φορά ο Μπένος παρουσιάστηκε οργισμένος, καταγγέλλοντας ότι ολόκληρο το σχέδιο για την αποκατάσταση του Εβρου, το masterplan με προϋπολογισμό 3 δισ. ευρώ, ακυρώνεται. Στη 14η συνεδρίαση της ειδικής επιτροπής για την ανάπτυξη και την ανασυγκρότηση του Εβρου, παρουσία του υφυπουργού Κατσαφάδου, ο Μπένος κατήγγειλε ότι η κυβέρνηση πέταξε όλο το masterplan στα σκουπίδια, ακυρώνοντας τον προυπολογισμό σχεδόν στο σύνολό του. Κι ενώ τα χρήματα ήταν ήδη εξασφαλισμένα από κοινοτικούς πόρους, τώρα η κυβέρνηση εξαγγέλλει ότι θα προχωρήσει σε έργα συνολικού ύψους… μόλις 309 εκατ.
Τον αποδεκατισμό των πόρων και το νέο έργο «ανασυγκρότησης» αναλαμβάνει ο αρχιτέκτων – μελετητής Αλέξανδρος Τσιατσιάμης. Πρόκειται για συνεργάτη της Ντόρας Μπακογιάνννη, πρώην γενικό διευθυντή του κόμματός της (Δημοκρατική Συμμαχία). Επί Κώστα Μπακογιάννη στη δημαρχία είχε τοποθετηθεί γενικός γραμματέας του Δήμου Αθηναίων. Τώρα ανέλαβε να εκπονήσει το καινούργιο σχέδιο για τον Εβρο και από τα 3 δισ. να το συρρικνώσει σε μόλις 309 εκατ.
«Παρουσιάστηκε ένας μελετητής σε διατεταγμένη υπηρεσία να πάει κόντρα στη μελέτη μου; Τι είναι αυτά τα πράγματα;» ξέσπασε ο Μπένος προτού αποχωρήσει.
Αλλά, δυστυχώς, ο Μπένος άργησε και να εξοργιστεί και να καταγγείλει. Πέντε χρόνια που το περίφημο μεγάλο σχέδιο ανασυγκρότησης για την Εύβοια, το άλλο πρότζεκτ Μπένου, παραμένει κάλπικες υποσχέσεις στα χαρτιά, ούτε κατήγγειλε τίποτα ούτε και ξεσπούσε. Εύλογα τα ερωτήματα:
1. Το τωρινό ξέσπασμά του οφείλεται στη μη υλοποίηση των έργων ανασυγκρότησης για τον Εβρο;
2. Στο ότι ο ίδιος φαίνεται να χάνει την εύνοια Μητσοτάκη;
3. Και σε τι οφείλεται η ακύρωση ολόκληρου του σχεδιασμού για τον Έβρο, που κατήγγειλε ο Μπένος;
4. Τι άλλαξε ξαφνικά, εκτός ίσως από το γεγονός ότι συνέπεια των πάμπολλων κυβερνητικών σκανδάλων διαφθοράς με διαχείριση κονδυλίων οι Αρχές και η Εισαγγελία της Ευρώπης κοιτάνε τώρα την ελληνική κυβέρνηση με το μικροσκόπιο; Μήπως το άγρυπνο μάτι της Κοβέσι έκλεισε την κάνουλα;
Ηταν τον Αύγουστο του 2021 όταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης όρισε τον Σταύρο Μπένο επικεφαλής της ειδικής κυβερνητικής επιτροπής (Επιτροπή Ανασυγκρότησης Βόρειας Εύβοιας), που θα αναλάμβανε τον σχεδιασμό του προγράμματος «Εύβοια Μετά». Του είχε τηλεφωνήσει τότε η γραμματέας του πρωθυπουργού, όπως έλεγε ο Μπένος: «Θέλω όλη την προίκα που έχεις σωρεύσει στη ζωή σου και ενισχύθηκε με το Διάζωμα να την αξιοποιήσεις, είσαι ο καλύτερος που διαθέτει η πατρίδα, να το κάνεις για τη βόρεια Εύβοια».
Στις 17 Ιανουαρίου 2023 παραδόθηκε στον Κυριάκο Μητσοτάκη το masterplan του «Προγράμματος Ανασυγκρότησης της Βόρειας Εύβοιας» από τον πρόεδρο της επιτροπής Σταύρο Μπένο.
Το σχέδιο «Εύβοια Μετά» περιελάμβανε 77 δράσεις, με προυπολογισμό 389 εκατ. ευρώ. Σήμερα, πέντε χρόνια μετά την πυρκαγιά και 3,5 έτη από τις ανακοινώσεις του «Προγράμματος Ανασυγκρότησης της Βόρειας Εύβοιας» του Μπένου, τα περισσότερα έργα παραμένουν στα λόγια. Δίχως να αναζητούνται ευθύνες για τις ψεύτικες δεσμεύσεις.
Το πιο απογοητευτικό είναι ότι, όπως αποκαλύψαμε την περασμένη Κυριακή, από τις 77 δράσεις έχουν ολοκληρωθεί μόλις οι 24. Αλλά πρόκειται για «καλλιτεχνικές δράσεις», «αθλητικά δρώμενα», «δημιουργία χάρτας αναγκών για τα δίκτυα υγείας και πρόνοιας», «ψηφιακές εφαρμογές», «έκθεση αγροτικών προϊόντων στο Σύνταγμα», «δράσεις επιμόρφωσης και κατάρτισης», και για άλλα περίεργα και πολυδάπανα, χωρίς πρακτική αξία.
Πεταμένα λεφτά για γέφυρες… μουσικής και ανταλλαγές ιδεών
Τα χρήματα που έχουν δαπανηθεί ως τώρα για την Εύβοια κατευθύνθηκαν σε έργα άνευ ουσίας, δευτερεύουσας προτεραιότητας και σημασίας για τις άμεσες ζωτικές ανάγκες των κατοίκων και την ολοκληρωτική φυσική καταστροφή. Συγκεκριμένα, από τα επίσημα στοιχεία στον ιστότοπο «Εύβοια Μετά» οι δράσεις που έχουν ολοκληρωθεί μέχρι σήμερα είναι:
- Εκδήλωση Γιορτές του Δάσους
- Εκπαιδευτικό πρόγραμμα Στηρίζουμε Βόρεια Εύβοια
- Εκδήλωση Οι Γέφυρες της Μουσικής
- Εκπαιδευτική καλλιτεχνική δράση της εθνικής Λυρικής Σκηνής
- Κινηματογραφικός Πόλος ανταλλαγής Ιδεών
- Εγκατάσταση WIFI σε δήμους της Β. Εύβοιας
- Δημιουργία Χάρτας Αναγκών
- 4 προμήθειες ιατρικού εξοπλισμού (κινητή μονάδα αιμοληψίας, γυναικολογική μονάδα
- 1 προμήθεια ασθενοφόρου στην Ιστιαία
- Αναβάθμιση Ψηφιακού προγράμματος Πολίτης
- Πρόγραμμα προεργασίας για 300 ανέργους σε ιδιωτικές επιχειρήσεις της περιοχής
- Επιχορήγηση επιχειρήσεων λόγω πανδημίας
- Έκθεση αγροτικών προιόντων στο μετρό Συντάγματος
- Δημιουργία Πρότυπων Μελισσοκομίων
- Εγκατάσταση συστήματος Ευφυούς Γεωργίας στις Ροβιές
- Δράσεις επιμόρφωσης του τοπικού πληθυσμού
- Αποκατάσταση υποδομών σε χώρους αναψυχής
- Αποκατάσταση υποδομών στο χωριό Παππάδες
- Υδρολογική μελέτη έργων στη Β. Εύβοια
- Πρόγραμμα ΑΠΟΛΗΨΙΣ
- Συλλογή και χειρισμός δασικού αναπαραγωγικού υλικού (στα πλαίσια του έργου Αναδάσωση-ΑΠΘ)
Μόνο που οι άμεσες προτεραιότητες της πλήρους κατεστραμμένης Εύβοιας δεν είναι ούτε οι «καλλιτεχνικές δράσεις» ούτε η ανταλλαγή «Κινηματογραφικών Ιδεών».
Παρείχε πλήρη κάλυψη και το… δήλωνε
Ο κ. ΜΠΕΝΟΣ δεν μίλησε ποτέ δημόσια για ποιον λόγο έστω κι αυτό το ελλιπές σχέδιο του προγράμματος «Εύβοια Μετά» παραμένει φαντασίωση στα χαρτιά. Αντίθετα, προτεραιότητά του ήταν όχι η Εύβοια, αλλά να καλύπτει τον πρωθυπουργό.
«Στην πολιτική υπάρχουν μυστικά που πρέπει να μένουν μυστικά. Εχω κι εγώ τέτοια. Μπορώ να σας πω ότι στις διεργασίες μου για τη βόρεια Εύβοια, έχω δυσκολίες συνεννόησης με την κυβέρνηση. Και με τον ίδιο τον πρωθυπουργό πολλές φορές. Είναι, όμως, ιερός κανόνας για μένα ότι δεν πρόκειται να τις πω ποτέ δημόσια. Γιατί εκείνο που υπερέχει είναι η εθνική αποστολή» έλεγε σε συνέντευξή του στο «Βήμα» τον Σεπτέμβριο του 2024.
Στην ίδια συνέντευξη, μάλιστα, ισχυριζόταν ότι «στην Εύβοια έχουμε ολοκληρώσει»: «Σε σχέση με αυτά που μου ανέθεσε ο πρωθυπουργός, στην Εύβοια έχουμε ολοκληρώσει εδώ και ενάμιση χρόνο και στον Εβρο είμαστε στη φάση ολοκλήρωσης. Αν με ρωτούσε κάποιος ποια ήταν η προσφορά μου στη βόρεια Εύβοια, θα απαντούσα ότι ανοίξαμε το κεφάλαιο του παραγωγικού δάσους. Το δάσος πρέπει να ξαναζωντανέψει».
Μετά την «επιτυχία» Μπένου στην ανασυγκρότηση της Εύβοιας, ήρθε η σειρά του Εβρου. Ιδιος άνθρωπος, ίδια συνταγή, αλλά κατέληξε σε ακόμα πιο μεγάλο φιάσκο.
Τον Αύγουστο 2023 η καταστροφική πυρκαγιά που ξέσπασε στον Εβρο ήταν η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί στην ιστορία της χώρας και της Ευρώπης ως σήμερα. Επί 16 μέρες καιγόντουσαν ανενόχλητα 942.500 στρέμματα (από τα οποία δάση και δασικές εκτάσεις αποτελούν τα 800.340, ενώ τα υπόλοιπα ήταν κυρίως αγροτικές εκτάσεις).
Πολλά από τα δέντρα που καταστράφηκαν ήταν ηλικίας 1.600 με 1.800 ετών. Ακόμα, δηλαδή, κι αν προχωρούσε συνολική αναδάσωση, σε όλα τα κατακαμένα στρέμματα με διάφορα δενδρύλλια, η καταστροφή δεν θα αντισταθμιζόταν ποτέ.
Τον Οκτώβριο 2024 ο Μητσοτάκης ανακοίνωνε το σχέδιο δράσεων για τον Εβρο, που θα «υλοποιηθεί με μεγάλη ταχύτητα»: «Σήμερα είναι μια ωραία μέρα για τον βόρειο Εβρο, τον Εβρο, τη Θράκη. Σήμερα έχετε κάθε λόγο να νιώθετε πιο αισιόδοξοι».
Το συνολικό σχέδιο ανέλαβε -ξανά- το σωματείο Διάζωμα του Σταύρου Μπένου.
Ο συνολικός προϋπολογισμός ανερχόταν στα 3 δισ. και τουλάχιστον τα μισά κονδύλια ήταν εξασφαλισμένα. Το 80% της χρηματοδότησης προερχόταν από κοινοτικούς πόρους και από διάφορα χρηματοδοτικά ταμεία.
Το σχέδιο ανασυγκρότησης του Εβρου, με την ονομασία «Εβρος Μετά» περιλαμβάνει ένα ολόκληρο «Πανόραμα Δράσεων», με τις πιο σημαντικές να αφορούν:
■ Δράσεις γαι αναγέννηση αναδάσωση των καμένων εκτάσεων.
■ Αναγέννηση του δάσους της Δαδιάς.
■ Αντιπλημμυρικά και αντιδιαβρωτικά έργα.
■ Εργα αναβάθμισης οδικού δικτύου.
■ Αρδευτικά έργα κ.λπ.
Ως εμβληματική ξεχωρίζει η δράση για αναβάθμιση της σιδηροδρομικής γραμμής Αλεξανδρούπολη – Ορμένιο (ηλεκτροκίνηση, διπλασιασμός γραμμών) με σκοπό τη σύνδεση του Αιγαίου με τη Μαύρη Θάλασσα και την ανάδειξη της περιοχής σε διεθνή εμπορικό κόμβο.
Ολα αυτά πετιούνται τώρα επισήμως στα σκουπίδια, αφού το νέο σχέδιο, εκεί που προέβλεπε κονδύλια 3 δισ., τώρα γκρεμίζεται στα μόλις 309 εκατ.
Από το νέο, βιαίως κουτσουρεμένο masterplan για τον Εβρο έχει αφαιρεθεί ακόμα και η ηλεκτροκίνηση του σιδηροδρόμου με προυπολογισμό 700 εκατ. που είχαν ήδη εξασφαλιστεί από κοινοτική χρηματοδότηση.
Ο Μπένος στην τελευταία συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής εμφανίστηκε έξαλλος που «ένας μελετητής σε διατεταγμένη υπηρεσία» ακύρωσε με εντολή Μαξίμου όλη την ανασυγκρότηση του Εβρου. Μάλλον άργησε να αποφασίσει να μιλήσει.
Αντί δάσους, φύτρωσαν… ανεμογεννήτριες
Το βασικό νόηµα και η πρώτη και κύρια προτεραιότητα του σχεδίου Μπένου θα ήταν, υποτίθεται, η αναδάσωση. Η φωτιά στο καταπράσινο κοµµάτι της Εύβοιας κατεγράφη τον Αύγουστο του 2021 ως η µεγαλύτερη έως τότε δασική καταστροφή. Η επίσηµη µελέτη του Αριστοτέλειου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης µέτρησε 520.000 στρέµµατα καµένα. Στην επίσηµη απόφαση τον Νοέµβριο του 2021 κηρύχθηκαν αναδασωτέα 383.140 στρέµµατα. Από αυτά, ένα µέρος κρίθηκε ότι µπορούν να ξαναδηµιουργηθούν µόνα τους, κάποτε, χωρίς ανθρώπινη παρέµβαση.
Οµως, η µελέτη διασαφηνίζει ότι 153.500 στρέµµατα δεν µπορούν να αναπαραχθούν φυσικά, είτε επειδή είχαν ήδη καεί στο πρόσφατο παρελθόν (διπλοκαµµένα) είτε επειδή πρόκειται για είδη που δεν µπορούν να αναπαραχθούν µόνα τους. Συµπερασµατικά, λοιπόν, η τεχνητή αναδάσωση θα έπρεπε να γίνει για συνολικά 153.500 στρέµµατα.
Ακολούθησε ένας ποταµός υποσχέσεων της επιτροπής Μπένου και δηλώσεων του ίδιου: «Και το τελευταίο µόριο της ύπαρξής µου βρίσκεται στη βόρεια Εύβοια. Χωρίς το δάσος δεν µπορεί να υπάρχει ανασυγκρότηση. Εχει µεγαλύτερη προίκα η χώρα µας από τα µνηµεία της φύσης και του πολιτισµού; Η Σαουδική Αραβία έχει το πετρέλαιο. Αυτό είναι το δικό µας πετρέλαιο, δυστυχώς όµως δεν το έχουµε φροντίσει» έλεγε ο Μπένος. Ολα αυτά κατέληξαν σε εξαγγελίες για αναδάσωση µόλις 15.000 στρεµµάτων (από τα 153.500 που δεν θα ξαναγίνουν ποτέ δάσος χωρίς τεχνητή αναδάσωση), µε κόστος 16.580.000 εκατ. ευρώ.
Παρά την εξαγγελία για αναδάσωση 15.000 στρεµµάτων όµως, προκρίθηκε αναδάσωση για µόλις 9.382 στρέµµατα λόγω του «περιορισµένου προϋπολογισµού» των 15 εκατ.
Αλλά ο κατήφορος της συρρίκνωσης δεν έµελε να σταµατήσει έστω στα 9.382 στρέµµατα.
Οταν βγήκε τελικά η προκήρυξη από το ΤΑΙΠΕ∆, τον Μάρτιο του 2024, ο προϋπολογισµός είχε πέσει ακόµη χαµηλότερα στα 2,6 εκατ. ευρώ και τα στρέµµατα στα 1.480. Η τραγική συρρίκνωση των πόρων ήταν ακατανόητη, αφού τα κονδύλια προέρχονται από το Ταµείο Ανάκαµψης. Από τα καµένα 520.000 στρέµµατα, λοιπόν, το σχέδιο «Εύβοια Μετά» του Μπένου θα έκανε τελικώς αναδάσωση στα 1.480 στρέµµατα. Το µόνο που φύτρωσε τελικά ήταν οι ανεµογεννήτριες.
Ενώ η στρατηγική προτεραιότητα ήταν, υποτίθεται, το δάσος και η αναδάσωση, από τις συνολικές δράσεις του προγράµµατος της Επιτροπής Μπένου («Εύβοια Μετά») κόστους 389 εκατ. ξεχωρίζει εκείνη για την κατασκευή ενός νέου οδικού άξονα.
Για το έργο αυτό δεσµεύτηκαν 230 εκατ. – µόνο για το πρώτο τµήµα του (Ψαχνά – Στροφυλιά), ενώ αναφερόταν ότι θα απαιτηθούν ακόµη 290 εκατ. (µε άγνωστη πηγή χρηµατοδότησης) για τα υπόλοιπα τµήµατα προς Ιστιαία και τις διακλαδώσεις προς άλλες περιοχές. Αλλά ακόµα κι η µελέτη του οδικού άξονα ήταν κακή. Αφηνε έξω από τον σχεδιασµό όλες τις περιοχές στις ακτές και χαρασσόταν στο κέντρο του νησιού, όπου κάθε χειµώνα αντιµετωπίζουν σοβαρές κακοκαιρίες.
Σήµερα, πέντε ολόκληρα χρόνια περιµένουν στην Εύβοια να ολοκληρωθεί το σχέδιο Μπένου. Ούτε αναδάσωση ούτε ανασυγκρότηση.
Ως εκ τούτου, επανέρχεται επιτακτικά και η ανάγκη για έρευνα αναφορικά µε τα κονδύλια του λεγόµενου «Ταµείου Μπένου» και το «πάρτι µελετών» που, όπως έχει καταγγελθεί επανειληµµένα, υπήρξε.