Στη Silicon Valley, στα γραφεία της Meta και του YouTube, ή στην Κίνα, στα κεντρικά γραφεία της εταιρίας του TikTok, τα αστεία και τα γέλια κυριαρχούσαν την περασμένη Παρασκευή.
Η Γαλλία και ο Εμανουέλ Μακρόν, που ήθελαν να απαγορεύσουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στους κάτω των 15 ετών, λογάριαζαν χωρίς το Συνταγματικό Συμβούλιο. Με μια απόφασή του το θεσμικό όργανο τορπίλισε ένα από τα τελευταία εμβληματικά μέτρα που προωθούσε ο Γάλλος πρόεδρος πριν από το τέλος της θυελλώδους θητείας του.
Το συμβούλιο έκρινε ότι η συγκεκριμένη απαγόρευση συνιστούσε «δυσανάλογη προσβολή που δεν είναι κατάλληλη, αναγκαία και αναλογική» ως προς την ελευθερία της έκφρασης και τον σεβασμό της ιδιωτικότητας.
Επισήμανε, επίσης, ότι το μέτρο θα υποχρέωνε όλους τους χρήστες, συμπεριλαμβανομένων των ενηλίκων, να αποδεικνύουν την ηλικία τους, χωρίς επαρκείς νομικές εγγυήσεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα γινόταν αυτή η επαλήθευση.
Η νίκη είναι ακόμη σημαντικότερη για τις αμερικανικές και κινεζικές πλατφόρμες, καθώς η πολιτική διάσταση του ζητήματος στη Γαλλία προμηνύει σκληρές και, ενδεχομένως, άγονες αντιπαραθέσεις μέσα στο γαλλικό Κοινοβούλιο.
Ενα τμήμα της γαλλικής Αριστεράς πανηγυρίζει επειδή, όπως υποστηρίζει, διέσωσε την ελευθερία της έκφρασης, ενώ ο Γκαμπριέλ Ατάλ, πρώην πρωθυπουργός του Μακρόν και υποψήφιος του κόμματος Αναγέννηση (Renaissance) για την προεδρία, κάλεσε τον Γάλλο πρόεδρο να θέσει σε δημοψήφισμα την απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στους ανηλίκους.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η πολιτική τάξη της χώρας θα διχαστεί περαιτέρω πάνω σε αυτό το ζήτημα. Τα τελευταία εικοσιτετράωρα μη ρεαλιστικές προτάσεις διαδέχονται η μία την άλλη, χωρίς τελικά να επιδεικνύεται κάποια προθυμία από την κυβέρνηση για να υιοθετηθούν, μετά την ψυχρολουσία του Συνταγματικού Συμβουλίου.
Φιάσκο και στην Αυστραλία
Το Instagram, το TikTok και το YouTube απολαμβάνουν επίσης αυτό που συμβαίνει στην Αυστραλία, όπου από τον Δεκέμβριο του 2025 ισχύει απαγόρευση για τους κάτω των 16 ετών.
Μήνα με τον μήνα, μελέτες δείχνουν ότι ο αριθμός των νέων που εξακολουθούν να βρίσκονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παραμένει πάρα πολύ μεγάλος, παρόλο που έχει καταγραφεί μια μικρή μείωση των χρηστών σε σχέση με πέρυσι.
Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί στην Αυστραλία απέδειξαν πως δεν λειτουργούν και πως έφηβοι και μικρά παιδιά είναι αρκετά έξυπνοι ώστε να καταφέρνουν να παρακάμπτουν τα περισσότερα από τα ανεπαρκή μέτρα που έχουν θέσει σε εφαρμογή, κατά παραγγελία των κυβερνήσεων, οι ψηφιακοί κολοσσοί.
Τι θα μπορούσε, λοιπόν, να γίνει για να χτυπηθεί το «κακό» στη ρίζα του, σε μια Ευρωπαϊκή Ενωση που τρέμει στην ιδέα πως στις πλατφόρμες αυτές καθένας θα μπορούσε να εξακολουθήσει να εκφράζεται ελεύθερα και αφιλτράριστα και να διαδίδει περιεχόμενο που παρεκκλίνει από το επίσημο αφήγημα, την ώρα που πλησιάζουν κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις, όπως, για παράδειγμα, στην Ελλάδα και τη Γαλλία, όπου η ριζοσπαστική Δεξιά κερδίζει διαρκώς έδαφος, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις;
Για την Ευρωπαϊκή Ενωση και τους αντιδημοφιλείς ηγέτες της, όπως ο Εμανουέλ Μακρόν και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι η προστασία των ανηλίκων. Αυτή είναι απλώς το πρόσχημα. Ο πραγματικός τους στόχος, το έχω ξαναγράψει, είναι η ελευθερία της έκφρασης, την οποία επικαλούνται κατ’ ευφημισμόν. Αν το ενδιαφέρον τους ήταν ειλικρινές, θα όφειλαν, για παράδειγμα, να είχαν παρέμβει άμεσα στο άκουσμα της είδησης ότι εισαγγελικός λειτουργός, όπως η Μαρία Ελένη Νικολού στην Ελλάδα, ζητά την πλήρη απαλλαγή ενός παιδόφιλου, στα χέρια του οποίου βρέθηκε λίστα με 224 «εκλεκτούς» πελάτες δωδεκάχρονης.
Πώς θα πράξει ο Κυριάκος;
Πάντως, στην περίπτωση της Γαλλίας αποδεικνύεται πως η λήψη τέτοιων αυταρχικών μέτρων και κυρίως η προσπάθεια εφαρμογής τους είναι πολύ δυσκολότερες από το να αποφασίσει κανείς μια απαγόρευση. Σε βάθος χρόνου, όμως, οι αποφάσεις και τα μέτρα που θα ληφθούν αναμένεται να είναι πολύ πιο αποτελεσματικά.
Οσο για την Ελλάδα, μπροστά στο γαλλικό φιάσκο, που επιβεβαιώνει φασίζουσες προθέσεις, μένει να φανεί αν ο Ελληνας πρωθυπουργός θα τολμήσει πράγματι να προχωρήσει, από την 1η Ιανουαρίου, στην απαγόρευση της πρόσβασης στα κοινωνικά δίκτυα για παιδιά και εφήβους κάτω των 15 ετών, όπως έχει εξαγγείλει κατόπιν προτροπής του Γάλλου προέδρου. Ωστόσο η χώρα μας, επί διακυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη, έχει μετατραπεί ακόμη περισσότερο σε «μπανανία» κι έχει ολοφάνερα αποδείξει ότι οι δημοκρατικοί θεσμοί υπολειτουργούν σε τέτοιο βαθμό, ώστε να μοιάζει πως κάθε θεσμική εκτροπή είναι πλέον δυνατή… Ίδωμεν!
