Τριμερής στην Κίνα: Φόβοι στην Ευρώπη για «νέα Γιάλτα», το παρασκήνιο, οι επιδιώξεις των τριών ηγετών
Πυρηνικά, Ουκρανικό και Ιράν στην ατζέντα — Αντιδράσεις και προβληματισμός στη Δύση
Σε ανησυχία βρίσκεται η Ευρώπη, καθώς η ιστορική τριμερής συνάντηση ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ, τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Σι Τζινπίνγκ στη Σενζέν της Κίνας, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της APEC, φέρνει στο προσκήνιο τον «μεγαλύτερο φόβο» της ηπείρου: ότι οι υπερδυνάμεις επιχειρούν να διαμορφώσουν μια νέα παγκόσμια τάξη, αφήνοντας τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες στο περιθώριο. Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του στον Guardian ο πολιτικός αρθρογράφος Ράφαελ Μπερ, η εν λόγω σύνοδος ενδέχεται να έχει «πολύ μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία από οποιαδήποτε συγκεκριμένη συμφωνία προκύψει».
Η παρουσία του Ρώσου προέδρου στο ίδιο τραπέζι με τις ΗΠΑ και την Κίνα συνιστά από μόνη της μια τεράστια διπλωματική νίκη, αποτελώντας —κατά τον Μπερ— μια προσπάθεια «εκδίκησης» για τον διαβόητο χαρακτηρισμό του Μπαράκ Ομπάμα το 2014, ο οποίος είχε αποκαλέσει τη Ρωσία «περιφερειακή δύναμη». Ο Πούτιν, αντιμετωπίζοντας τη μεταψυχροπολεμική περίοδο ως μια «ταπείνωση» για τη Μόσχα, επιδιώκει να εμφανιστεί ξανά ως ισότιμος συνομιλητής των δύο άλλων υπερδυνάμεων.
Ο φόβος της «νέας Γιάλτας» και το ουκρανικό αδιέξοδο
Η εικόνα των τριών ηγετών έχει αναπόφευκτα προκαλέσει συγκρίσεις με τη Διάσκεψη της Γιάλτας το 1945, αναζωπυρώνοντας τους φόβους της Ανατολικής Ευρώπης για έναν εκ νέου διαμοιρασμό σφαιρών επιρροής πίσω από κλειστές θύρες. Στο Κίεβο, η ανησυχία κορυφώνεται ενόψει των συζητήσεων για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Σύμφωνα με τον Guardian, επικρατεί ο φόβος ότι ο Πούτιν θα αξιοποιήσει την απευθείας επαφή του με τον Τραμπ για να προωθήσει τη ρωσική θέση, τη στιγμή που ο επικεφαλής της ρωσικής διαπραγματευτικής ομάδας, Βλαντίμιρ Μεντίνσκι, έφτασε στο σημείο να απαξιώσει την ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία χαρακτηρίζοντάς την «τουρίστες που θα μπορούσαν απλώς να συζητούν στο μπαρ ενός ξενοδοχείου».
Την ίδια στιγμή, το Reuters μεταδίδει ότι ο σύμβουλος του Κρεμλίνου, Γιούρι Ουσακόφ, επιβεβαίωσε την πραγματοποίηση χωριστής διμερούς συνάντησης ανάμεσα στον Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Ντόναλντ Τραμπ. Παράλληλα, όπως αναφέρει η Washington Post, στο επίκεντρο των αμερικανικών επιδιώξεων βρίσκεται η προοπτική μιας νέας συμφωνίας για τον περιορισμό των πυρηνικών εξοπλισμών με τη συμμετοχή και του Πεκίνου.
Η στρατηγική του Πεκίνου και οι «αγκαλιές» στη Σενζέν
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε το κλίμα φιλοξενίας από την πλευρά της Κίνας. Σύμφωνα με τους New York Times και τον ανταποκριτή Πίτερ Μπέικερ, ο Σι Τζινπίνγκ υποδέχθηκε προσωπικά τον Αμερικανό πρόεδρο στο αεροδρόμιο Μπαοάν της Σενζέν, «αγκαλιάζοντάς τον πάνω στο κόκκινο χαλί» — μια ασυνήθιστη κίνηση για τον Κινέζο ηγέτη, η οποία υπογραμμίζει τη σημασία που δίνει το Πεκίνο στη διπλωματική προβολή. Μέσω αυτής της στρατηγικής, η Κίνα επιχειρεί να αναδειχθεί σε κεντρικό πυλώνα των παγκόσμιων εξελίξεων, αποφεύγοντας ωστόσο δεσμεύσεις που θα περιόριζαν τις επιλογές της.
Σύμφωνα με τους Financial Times, η κινεζική ηγεσία προωθεί το δικό της όραμα για τη διεθνή οικονομική τάξη, σε μια περίοδο έντονου τεχνολογικού ανταγωνισμού, ενώ παράλληλα, όπως επισημαίνει το CNN, το Πεκίνο έχει ασκήσει στο παρελθόν πιέσεις στη Μόσχα για περιορισμό της πυρηνικής ρητορικής, χωρίς ωστόσο να ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις δυτικές θέσεις.
Η δύσκολη θέση της Ευρώπης και το «ντόμινο» του Brexit
Η αδυναμία της Ευρώπης να διαμορφώσει μια ενιαία και ισχυρή διπλωματική φωνή αναδεικνύεται σε μείζον πρόβλημα. Όπως τονίζει ο Guardian, παρά τις διακηρύξεις περί «στρατηγικής αυτονομίας», οι Ευρωπαίοι παραμένουν διχασμένοι ως προς τις αναγκαίες αμυντικές και οικονομικές θυσίες. Επιπλέον, καθοριστικός παράγοντας της ευρωπαϊκής αποδυνάμωσης παραμένει το Brexit. Σε πρόσφατη ομιλία του, ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ χαρακτήρισε την αποχώρηση της χώρας του από την Ε.Ε. ως «το πρώτο ντόμινο μιας ευρύτερης διαδικασίας διεθνούς κατακερματισμού», τονίζοντας ότι η Βρετανία απομακρύνθηκε από τα κέντρα λήψης αποφάσεων και έχασε τη δυνατότητα ουσιαστικής γεωπολιτικής επιρροής.
