«Ψαλίδι» 204 δισ. ευρώ στον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό για χάρη της Γερμανίας προτείνει ο Κόστα
Την ώρα που το Βερολίνο επιβάλλει δημοσιονομική λιτότητα στις περιφέρειες της Ευρώπης, η πρόταση του Αντόνιο Κόστα για το ΠΔΠ 2028-2034 χρηματοδοτεί τους Ουκρανούς
Σε βαθιές περικοπές ύψους 204 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές —ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 10% της αρχικής πρότασης της Κομισιόν— προχωρά το νέο σχέδιο για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034, το οποίο παρουσίασε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ενόψει της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες (26-27 Νοεμβρίου).
Η πρόταση αποτυπώνει ευθέως τις πιέσεις της Γερμανίας και των λεγόμενων «φειδωλών» χωρών, οι οποίες επιβάλλουν σκληρή λιτότητα στους ευρωπαϊκούς λαούς και περιορισμό των εθνικών συνεισφορών, την ίδια στιγμή που κατευθύνουν πακτωλό δισεκατομμυρίων στην πολεμική οικονομία, την αμυντική βιομηχανία και τη στήριξη της Ουκρανίας.
Περικοπές στη συνοχή για να εκτιναχθούν οι εξοπλισμοί
Αν και ο Αντόνιο Κόστα χαρακτήρισε το κείμενο «καλή βάση συμφωνίας» ώστε να κλείσει το ζήτημα πριν από το τέλος του 2026, οι αριθμοί αποκαλύπτουν μια ριζική ανακατεύθυνση πόρων εις βάρος της ευρωπαϊκής περιφέρειας. Συγκριτικά με τον τρέχοντα προϋπολογισμό (2021-2027), η νέα πρόταση προβλέπει εκτίναξη κατά 232% των κονδυλίων για την άμυνα, αύξηση κατά 120% για την ανταγωνιστικότητα, διπλασιασμό της χρηματοδότησης για τη μετανάστευση και τη φύλαξη συνόρων, καθώς και άνοδο 23% για τη διεθνή παρουσία της ΕΕ.
Για να καλυφθεί αυτή η εκτόξευση των πολεμικών και γεωπολιτικών δαπανών χωρίς να επιβαρυνθούν οι «φειδωλοί» εταίροι —με τη Γερμανία και την Ολλανδία να ζητούν μάλιστα περικοπές εκατοντάδων δισεκατομμυρίων— το «ψαλίδι» πέφτει στις περιφερειακές δαπάνες της πολιτικής συνοχής. Η εξέλιξη αυτή συνιστά βαρύ πλήγμα για 17 κράτη-μέλη του Νότου και της Ανατολικής Ευρώπης, ανάμεσά τους η Ισπανία, η Ιταλία και η Πολωνία, που μόλις προ ημερών είχαν απορρίψει κατηγορηματικά οποιαδήποτε μείωση στα ταμεία συνοχής. Σε μια προσπάθεια να κατευνάσει τις αντιδράσεις, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου διαβεβαίωσε ότι τα κονδύλια για την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) θα παραμείνουν ανέγγιχτα.
Νέοι φόροι και ίδιοι πόροι για να καλυφθεί το κενό
Προκειμένου οι εθνικές συνεισφορές να συγκρατηθούν κοντά στα σημερινά επίπεδα —αυξανόμενες οριακά κατά μέσο όρο από το 0,80% στο 0,82% του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος— το σχέδιο Κόστα επιχειρεί να αντλήσει έσοδα ύψους περίπου 60 δισ. ευρώ ετησίως μέσα από νέους φόρους και ίδιους πόρους.
Συγκεκριμένα, προτείνεται η επιβολή φόρου 3% επί του ετήσιου κύκλου εργασιών των μεγάλων επιχειρήσεων του ψηφιακού τομέα, καθώς και η αξιοποίηση εσόδων από τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), τα μη ανακυκλωμένα ηλεκτρονικά απόβλητα, τα προϊόντα καπνού και το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), με σταδιακή εφαρμογή για τις χώρες που πλήττονται περισσότερο. Παράλληλα, εξετάζονται έσοδα από τα κρυπτοστοιχεία και τις δημοπρασίες ραδιοφάσματος.
Τέλος, στο ίδιο πακέτο περιλαμβάνονται αυξήσεις 57% για το ερευνητικό πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» και 25% για το Erasmus, στόχος διάθεσης του 35% των δαπανών σε δράσεις για το κλίμα, καθώς και πρόβλεψη για χρηματοδότηση της προσιτής στέγασης και κατεύθυνση του 14% των εθνικών και περιφερειακών κονδυλίων σε κοινωνικούς στόχους.
