Ορθώς ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς τόνισε στη Βουλή ότι, παρά τους δύσκολους χειρισμούς με την τρόικα, έχει σε πρώτη προτεραιότητα το Κυπριακό και τα άλλα εθνικά θέματα. Η Τουρκία στέλνει πολεμικό σκάφος στην ΑΟΖ της Κύπρου και γενικώς αμφισβητεί το δικαίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας να αξιοποιήσει τους φυσικούς πόρους της και τα δικαιώματα, τα οποία απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο της Θαλάσσης. Ακούω τη γνωστή και πολυχρησιμοποιημένη ερμηνεία ότι η Τουρκία κάνει εξαγωγή της κρίσης. Αυτό είναι μόνο εν μέρει σωστό. Κατά βάθος, όμως, μια τέτοια ερμηνεία δημιουργεί τον κίνδυνο ελληνικού εφησυχασμού: «Μην ανησυχούμε, απλώς δείχνουν επιθετικοί οι γείτονες για να κερδίσουν πόντους στο εσωτερικό». Προσωπικά, πιστεύω ότι δεν είναι έτσι τα πράγματα. Ναι μεν η Τουρκία έχει σοβαρό δίλημμα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας, αλλά επιθετική ήταν, είναι και θα είναι πάντα στο άμεσο μέλλον. Απειλεί, επειδή αυτή είναι η μόνιμη πολιτική της και όχι απλώς για να αποπροσανατολίσει τον λαό της ή για να «εξαγάγει την κρίση».
Οντως, τα προβλήματα της Αγκυρας είναι πολλά και ορατά. Θυμίζω: Η τουρκική κυβέρνηση πιέζεται από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη να καταδιώξει και να καταστείλει τους τζιχαντιστές στη Συρία και στο Ιράκ, τους οποίους μέχρι τώρα οι Τούρκοι ενίσχυαν εναντίον του Ασαντ και των Κούρδων. Αν η Τουρκία στραφεί κατά του Ισλαμικού Κράτους, θα αναγκαστεί να συμμαχήσει με τους Κούρδους της Συρίας και του Ιράκ, με κίνδυνο να υλοποιηθεί το «μεγάλο Κουρδιστάν» με απώλεια τουρκικών εδαφών. Αν δεν συμμετάσχει η Αγκυρα στον αγώνα της Δύσης κατά των τζιχαντιστών, τότε αποκόπτεται από ισχυρούς συμμάχους και μένει μόνο με τη φιλία ορισμένων -όχι όλων- των μουσουλμανικών κρατών.
Στο εσωτερικό της χώρας, οι πολυπληθείς Κούρδοι διαδηλώνουν και καταστέλλονται βιαίως. Η αδράνεια του τουρκικού στρατού απέναντι στην πολιορκία κουρδικών οχυρών στη Συρία, όπως το Κομπάνι, καταργεί κάθε απόπειρα εκεχειρίας μεταξύ τουρκικών Αρχών και Κούρδων ενόπλων.
Σε ομιλία του στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζο Μπάιντεν δήλωσε ότι η Τουρκία πλέον μετεβλήθη σε αναξιόπιστο σύμμαχο. Η ρωσική κυβέρνηση και ο Φαν Ρομπάι, πρόεδρος του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, καταδικάζουν τις τουρκικές απειλές κατά της Κυπριακής ΑΟΖ. Η Αίγυπτος του στρατηγού Σίσι, ο οποίος ανέτρεψε τον ισλαμιστή Μόρσι, ζητεί από την Ισλαμική Διάσκεψη να αποβάλει το ψευδοκράτος των Τουρκοκυπρίων, άποψη την οποία συμμερίστηκαν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ιράν!
Τελικά, το «στρατηγικό βάθος» μετετράπη σε «στρατηγικό λάθος». Ο Νταβούτογλου, 10 χρόνια πριν από την ανάμειξή του στην πολιτική, είχε γράψει το βιβλίο με τον τίτλο «Στρατηγικό Βάθος», στο οποίο ανακοίνωνε σαφώς την επεκτατική πολιτική του «νέου οθωμανισμού». Στην Ελλάδα πολλοί τον θαύμασαν, άλλοι αδιαφόρησαν και λίγοι -μεταξύ των οποίων ο αείμνηστος τουρκολόγος Νεοκλής Σαρρής- μελέτησαν ψύχραιμα το βιβλίο, που μεταφράστηκε στα ελληνικά. Φαίνεται ότι η αρχική υποστήριξη των τζιχαντιστών από την κυβέρνηση των Ερντογάν – Νταβούτογλου ήταν το μεγάλο λάθος τους. Εξετέθησαν στα μάτια των Δυτικών συμμάχων, υπονόμευσαν την ειρηνευτική διαδικασία με τους Κούρδους, κατέστησαν ύποπτοι μεταξύ των αραβικών κυβερνήσεων και τελικά απέτυχαν να ανατρέψουν τον κυριότερο αντίπαλό τους: το καθεστώς Ασαντ στη Δαμασκό.
Ο «νέος οθωμανισμός» σήμερα απειλεί την Κύπρο και τον σύνολο Ελληνισμό, όχι απλώς για να εξισορροπήσει τα προβλήματα, αλλά γιατί διεκδικητική είναι η πολιτική όλων των τουρκικών κυβερνήσεων των τελευταίων δεκαετιών, είτε κυβερνούν οι στρατιωτικοί είτε οι κεμαλιστές είτε οι σημερινοί ισλαμοδημοκράτες. Η Αθήνα και η Λευκωσία ας μην παρασυρθούν από τις γνωστές κατευναστικές ερμηνείες και ας χαράξουν μακροπρόθεσμη πολιτική αποτροπής των νεοοθωμανών στην Κύπρο, στη Θράκη και στο Αιγαίο.
Κωνσταντίνος Χολέβας
* Πολιτικός Επιστήμων
