Μία περίεργη αντίληψη που κυριαρχεί επί δεκαετίες στην πατρίδα μας έχει εξορίσει τους τρόπους καλής συμπεριφοράς και τη στοιχειώδη τήρηση των κανόνων ευπρέπειας και ευγένειας σχεδόν από κάθε εκδήλωση του δημόσιου βίου.
Ούτε τα αυτονόητα δεν τηρούνται πλέον από κανέναν και πουθενά. Ακόμη και τα πλέον στοιχειώδη έχουν υποχωρήσει μέχρις εξαφανίσεως μπροστά στον κατά κράτος επικρατήσαντα λαϊκισμό και στην αγραμματοσύνη την οποία επέβαλαν αγενείς και αστοιχείωτοι, αφού προηγουμένως φρόντισαν να τα βαφτίσουν «αντισυμβατικά και προοδευτικά».
Η εκφορά του δημόσιου λόγου είναι επιεικώς απαράδεκτη. Το τελευταίο διάστημα ιδιαίτερα έχει ξεφύγει εντελώς. Και γίνεται θλιβερή όταν ενδίδουν σ’ αυτήν για λόγους εντυπωσιασμού ακόμη κι εκείνοι από τους οποίους έχεις την απαίτηση να αντισταθούν. Το θέμα δεν είναι μόνο ούτε κυρίως αισθητικό. Είναι πρωτίστως ουσιαστικό και συνδέεται ευθέως με την ποιότητα της διακυβέρνησης της χώρας και άρα με αυτήν της ζωής μας. Τι σόι αποτέλεσμα και ποια σύνθεση μπορεί να προκύψει από έναν «διάλογο» κοκορομαχιών, από τσαμπουκάδες και μαγκιές σε τόνους και ύφος χαμαιτυπείου; Ποια εμπιστοσύνη και πόση ελπίδα μπορούν να εμπνεύσουν όλα αυτά;
Η ευπρέπεια και η ευγένεια κατά κανέναν τρόπο δεν θα πρέπει να συνδέονται με την υποκρισία, την αδυναμία, τον κομφορμισμό και την υπηρέτηση στερεοτύπων κάθε μορφής. Πολύ περισσότερο γιατί δεν συνδέονται ούτε με καμία κοινωνική τάξη ούτε με κανενός είδους αναγκαστική επιβολή τους εκ του νόμου ούτε βεβαίως με τη μόρφωση ή την οικονομική δυνατότητα των πολιτών.
Ενας καλός λόγος, ένα χαμόγελο μπορούν να οδηγήσουν στη λύση και τη συμφιλίωση γιατί διευκολύνουν την ανθρώπινη επικοινωνία, καθώς αποκαθιστούν την εμπιστοσύνη και τον αλληλοσεβασμό και έτσι συμβάλλουν στην αλληλοκατανόηση. Αντιστρόφως, η έλλειψη ευγένειας διαβρώνει την κοινωνική συνοχή, δηλητηριάζει τις προσωπικές σχέσεις και έτσι δυσχεραίνει τις προσεγγίσεις και τις συγκλίσεις που είναι απαραίτητες για την αντιμετώπιση σύνθετων προβλημάτων.
Γι’ αυτό, όσο και αν η αναφορά σε αυτές τις αρετές ακούγεται παράξενα παλιομοδίτικη, δεν θα ήταν υπερβολή να ισχυριστούμε ότι η υπεράσπισή τους και η επαναφορά τους θα μπορούσε να αποτελέσει ένα ριζοσπαστικό αίτημα για την ουσιαστική αναβάθμιση του δημόσιου βίου και την τήρηση της δημοκρατικής νομιμότητας. Τηρουμένων των αναλογιών και παρά την εναλλαγή στους ρόλους (!) προσώπων και κομμάτων, όπως περίπου το έθεσε ο αείμνηστος Ηλίας Ηλιού στον επίσης αείμνηστο Κωνσταντίνο Τσάτσο.
Το 1962 ο Ηλιού, ως κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΕΔΑ, συνοδευόμενος από στελέχη της Νεολαίας της, είχε επισκεφθεί τον Τσάτσο, υπουργό Προεδρίας της Κυβερνήσεως του Κ. Καραμανλή.
Σκοπός της επίσκεψης ήταν η διαμαρτυρία για τη βία στα πανεπιστήμια, κυρίως, αλλά και στους δρόμους της Αθήνας από μέλη της ΕΚΟΦ, από μέλη παρακρατικών οργανώσεων αλλά και αστυνομικούς
Αφού άκουσε τον Ηλιού ο Τσάτσος, τον παρακάλεσε να μείνουν για λίγο μόνοι. Σύμφωνα με όσα ο Ηλιού αναφέρει, ο Τσάτσος τού είπε: «Επειδή εσείς οι μαρξιστές έχετε οριστικά κερδίσει τον ιδεολογικό αγώνα, κατέχετε τον χώρο του πανεπιστημίου και του πολιτισμού. Εχετε αλώσει τη νεολαία, Ηλία, δεν έχουμε άλλο τρόπο και δεν πρόκειται να παραδοθούμε. Θα σας ταράξουμε στο ξύλο».
Και τότε ο Ηλιού τού απάντησε με το ιστορικό «Κι εμείς θα σας ταράξουμε στη νομιμότητα», εννοώντας την πιστή και απαρέγκλιτη εφαρμογή του Συντάγματος, σύμφωνα τότε με το άρθρο 114, με αποφυγή κάθε μορφής βίας πέρα από την αυστηρά επιβαλλόμενη εκ των συνθηκών για την προσωπική άμυνα απέναντι στην κρατική αυθαιρεσία και την επιβαλλόμενη για την προστασία της δημοκρατικής νομιμότητας και του πολιτεύματος.
Γιώργος Στράτος
*Δικηγόρος – δημοσιογράφος
