Είναι τραγικά ειρωνικό να εορτάζεται η αλλαγή του χρόνου. Η θριαμβική ιαχή «πάει ο παλιός ο χρόνος» αποτελεί παράδοξο, έμμεσο αυτοσαρκασμό.
- Παναγιώτης Λιάκος
Ειρωνευόμαστε τον ηττημένο ενιαυτό παραγνωρίζοντας το γεγονός ότι ο χαμένος ήτο ελεήμων. Δεν μας θέρισε σαν στάχυα. Μας επέτρεψε να δούμε τον θριαμβευτή νεοεισερχόμενο, που κι αυτός θα ηττηθεί σε 365 ή 366 (όποτε το έτος είναι δίσεκτο) εικοσιτετράωρα. Επιλέγουμε να λησμονούμε ότι κάθε παλιός χρόνος φέρει στους ώμους του και σεβαστό ποσοστό των… παλιών ανθρώπων, που αφανίζονται σε κάποιο από τα επόμενα νέα έτη, που θα έρθουν έχοντας ως αποστολή να μας διαγράψουν από τους καταλόγους των ζώντων. Η διαγραφή μας από τους ζώντες θα μηδενίσει, ευτυχώς, τις υποχρεώσεις μας στον μοχθηρό, μισάνθρωπο δαίμονα, που αποκαλούμε κράτος. Δυστυχώς, θα μηδενίσει και τις ανεκπλήρωτες υποχρεώσεις μας προς τα αγαπημένα μας πρόσωπα και προς τους εαυτούς μας.
Κάθε παλιός χρόνος, κατά μέσο όρο και γενική παραδοχή, είναι σπλαχνικότερος από κάποιον επόμενο. Το γεγονός ότι επιβιώσαμε για να τον δούμε να φεύγει συνηγορεί υπέρ του. Επιπλέον, η διαδικασία των γηρατειών και η άφευκτος αλχημική διαδικασία της φθοράς μαρτυρούν πολλά για τον στυγνό χαρακτήρα του μέλλοντος, που έρχεται για να μας καταπιεί και να στείλει τις υπάρξεις μας στο μεγάλο άγνωστο. Εμφανιζόμαστε και εξαφανιζόμαστε από την επιφάνεια του πλανήτη χωρίς, πολλές φορές, να αντιληφθούμε τι ήρθαμε να κάνουμε εδώ, τι είναι εκείνο που βρίσκεται κρυμμένο κάτω από αχανείς στιβάδες άγνοιας και μας προκαλεί ευτυχία, γαλήνη, οδύνη ή ακόμα και εκστατική διάθεση.
Οποιος ανατρέξει στις εύκολα προσβάσιμες εμπειρίες του, οι οποίες άλλοτε είναι πρόσφατες και άλλοτε εποχών μακρινών, θα διαπιστώσει ότι δεν είναι λίγες οι φορές που αιφνιδιάστηκε με τις αντιδράσεις του και την ένταση που του προκάλεσαν (φαινομενικά) ήσσονος σημασίας περιστατικά. Δεν συμβαίνει σε έναν ή σε πολλούς αυτό. Ολοι, με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο, έχουν γίνει κοινωνοί τέτοιων καταστάσεων.
Κάποιος κατά τα φαινόμενα πράος άνθρωπος, έφτασε στα πρόθυρα εγκληματικής ενέργειας για μια θέση παρκαρίσματος. Αλλη αποφάσισε να νυμφευτεί, όταν διαπίστωσε ότι ο εκλεκτός της καρδιάς της κόβει τα μαλλιά του μ’ έναν συγκεκριμένο τρόπο, ντύνεται καλά και, όποτε φοράει γιλέκο, έχει στο δεξί τσεπάκι του ρολόι τσέπης! Κι ένας άλλος παραιτήθηκε από την προσοδοφόρο, σταθερή εργασία του και προτίμησε να περάσει μέγα διάστημα οικονομικών περιπετειών και αβεβαιότητας επειδή στον όροφο του γραφείου του είχε τεθεί εκτός λειτουργίας ο ψύκτης του νερού και η επιχείρηση δεν… ενδιαφερόταν να επισκευαστεί ή να αλλαχτεί.
Στα παραπάνω παράδοξα και αληθινά (σύμφωνα με τις αφηγήσεις των συνομιλητών μου) περιστατικά οι πρωταγωνιστές εξομολογήθηκαν σε φίλους και οικεία σε αυτούς πρόσωπα ότι αιφνιδιάστηκαν με τους ίδιους τους εαυτούς τους. Δεν μπορούσαν καν να υποπτευθούν ότι θα «υπεραντιδρούσαν». Απαντες κατάλαβαν ότι δεν ήταν το γεγονός αυτό καθαυτό που τους ώθησε να λειτουργήσουν έτσι. Ηταν κάτι άλλο, που κρυβόταν πίσω από το προφανές. Ο,τι «ανάξιο σημασίας» συνέβη και τους συγκλόνισε συμβόλιζε κάτι που τους απασχολούσε πραγματικά. Κι αυτό δείχνει πόσο ισχυροί είναι στην καθημερινότητά μας οι συμβολισμοί.
Δεν είναι μόνο η πολιτική μια «τέχνη διαχείρισης των συμβόλων», όπως είχε πει ο Φρανσουά Μιτεράν, αλλά και ο καθημερινός βίος. Καθετί «ασήμαντο» που συμβαίνει συμβολίζει κάτι σημαντικό, που ούτε να υποπτευθούμε μπορούμε. Είμαστε παντελώς άγνωστοι και γι’ αυτό αιφνιδιαζόμαστε με τις «υπερβολικές» αντιδράσεις μας για «ψύλλου πήδημα».
Κι όσο αδυνατούμε να διακρίνουμε ποιο είναι το μέγα θέμα που κρύβεται πίσω από το μικρό σύμβολο, άλλο τόσο περνούν οι χρονιές που αφήνουν στους γευστικούς κάλυκες της συνείδησής μας τη γεύση του ανικανοποίητου, μιας ύπαρξης που δεν έχει ευθυγραμμίσει αυτό που είναι με εκείνο που επιθυμεί, εκείνο που δηλώνει και εκείνο που πράττει. Αλλα λέμε, άλλα σκεπτόμαστε, άλλα νιώθουμε και άλλα πράττουμε. Κι όλες οι χρονιές μας πάνε στον βρόντο μέχρι να πάμε κι εμείς, διατελούντες δυστυχείς και πεισματικά ανίδεοι για τη φύση μας και την αποστολή μας σ’ αυτή την φοβερή υδρόγειο σφαίρα όπου κυβερνά ο τόπος της βαρύτητας και της αδιάκοπης μεταβολής.
«Γνώσεσθε τὴν Ἀλήθειαν, καὶ ἡ Ἀλήθεια ἐλευθερώσει ὑμᾶς» (Ἰωάν. η´ 32) είπε ο Χριστός. Η αλήθεια -πυρήνας της οποίας είναι η σχέση με τον Θεό και η αυτογνωσία- θα μας ελευθερώσει από τα δεσμά της άγνοιας, του ανικανοποίητου και του θανάτου που έρχεται να πάρει μαζί του ανθρώπους που στο τέλος κατάλαβαν ότι δεν έζησαν ούτε μία ημέρα.
Καλή χρονιά!
