Πώς κατέρρευσε η Νέα Μεγάλη Ιδέα: Το γκρέμισμα του Κάθετου Διαδρόμου μετά την άγονη δημοπράτηση, το απατηλό όνειρο του ενεργειακού κόμβου, η λύση της αποθήκευσης πράσινης ενέργειας σε μπαταρίες και η «ανεξήγητη» άρνηση της κυβέρνησης να αλλάξει τη νομοθεσία για σύνδεση με το δίκτυο
Ο λαϊκισμός στην πολιτική έχει πάντα κόστος, στην εξωτερική πολιτική τριπλό κόστος. Και αν πρόκειται για την ενεργειακή πολιτική της πατρίδας μας, το κόστος είναι και σε χρήμα και σε συμμαχίες και σε αξιοπιστία και σε απώλεια εθνικής ισχύος.
- Του Μανώλη Κοττάκη
Εξηγούμεθα: Η πατρίδα μας «ποντάρισε» σε λάθος άλογα για να επιλύσει το ενεργειακό της πρόβλημα την τελευταία 15ετία. Μετά την «ανατροπή» (δανείζομαι τη λέξη από δημοσιευμένα τηλεγραφήματα της αμερικανικής πρεσβείας στα WikiLeaks) της ελληνορωσικής συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας το 2009, η Ελλάδα σαγηνεύτηκε από το σχέδιο κατασκευής του αγωγού ΕastMed και του αγωγού TAP.
Ο πρώτος εγκαταλείφθηκε δέκα χρόνια μετά την υιοθέτησή του με δήλωση του Αμερικανού πρέσβη Πάιατ, επειδή δεν μετείχε η… Τουρκία! Ο δεύτερος, που κατασκευάστηκε το 2013 επί Σαμαρά, υπάρχει μέχρι σήμερα και μεταφέρει πολύ μικρές ποσότητες φυσικού αερίου από το Αζερμπαϊτζάν. Για να μας «χρυσώσουν το χάπι» μετά το ναυάγιο οι φίλοι μας από τις ΗΠΑ μάς είπαν να επενδύσουμε στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου, το οποίο υποτίθεται ότι θα μας καθιστούσε ενεργειακό κόμβο της Ευρώπης στη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας μαζί με τον αγωγό GREGY.
Το τι έγινε με το καλώδιο αυτό, επίσης ξέρουμε. Το ακύρωσε στην Κάσο το 2024 η Τουρκία υπό την απειλή όπλων. Ενδιαμέσως η πατρίδα μας εγκατέλειψε την παραγωγή ενέργειας μέσω λιγνίτη κλείνοντας τα εργοστάσια της Πτολεμαΐδας και προσχώρησε στο δόγμα Μπάιντεν για την κλιματική αλλαγή και την πράσινη αιολική ενέργεια. Τζίφος και εδώ. Η ενέργεια έμπαινε άτακτα στο δίκτυο μέσω των ΑΠΕ, σε στιγμές που δεν τη χρειαζόταν, και γρήγορα αναθεωρήσαμε τις απόψεις μας και για το θέμα αυτό. Την εποχή που το επίσημο δόγμα Μπάιντεν ήταν οι ανεμογεννήτριες και τα αιολικά πάρκα, εμείς ως Ελλάδα δεν θέλαμε να ακούσουμε λέξη για εξορύξεις πετρελαίου και αμερικανικό φυσικό αέριο.
Ο πρωθυπουργός μας τα αποκήρυσσε ως «ξεπερασμένα καύσιμα» από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ενώ ο διευθύνων σύμβουλος της Chevron εκδιώχθηκε, σχεδόν με τις κλοτσιές, από το υπουργείο Περιβάλλοντος το 2023. Μόλις εξελέγη ο Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ, η κυβέρνηση άλλαξε το δόγμα εντός 24ώρου και προσχώρησε αμέσως στις απόψεις του νέου πλανητάρχη, μήπως κερδίσει την εύνοιά του. Ο πρωθυπουργός εγκατέλειψε την πράσινη ενέργεια, προσχώρησε στις εξορύξεις και στο σχιστολιθικό αέριο, άρχισε να παρακαλά τη Chevron να έρθει στην Κρήτη (στο μεταξύ είχε τοποθετηθεί στη Λιβύη, στην Κύπρο, στο Ισραήλ, στην Αίγυπτο και από προχθές στην Τουρκία) και ξεσκόνισε το έργο του Κάθετου Διαδρόμου στα βόρεια σύνορά μας. Το οποίο υποτίθεται ότι θα στήριζε με ρεύμα την Ουκρανία.
Η υπογραφή του Κάθετου Διαδρόμου στο Μέγαρο Μαξίμου παρουσία της νέας πρέσβεως των ΗΠΑ πανηγυρίστηκε ξέφρενα από τα μέσα ενημέρωσης, ότι καθιστά την Ελλάδα «ενεργειακό κόμβο της Ευρώπης» και ότι αποδεικνύει τις άριστες σχέσεις της κυβέρνησης Μητσοτάκη με τη νέα διοίκηση Τραμπ. Σύμφωνα με τις πληρωμένες δημοσκοπήσεις μάλιστα, η Ν.Δ. ανέκτησε μια μονάδα από την οριστικοποίηση του έργου αυτού. Το σοκ που υπέστησαν μεγάλοι της βιομηχανίας μας από τον κυνισμό του Αμερικανού αξιωματούχου Νταγκ Μπέργκαμ, που επισκέφθηκε συνοδεία του κυρίου Παπασταύρου τη Ρεβυθούσα, πέρασε κάτω από τα ραντάρ.
Ο τριπλασιασμός της τιμής προμήθειας που πλήττει τη βαριά βιομηχανίας ελάχιστα ενδιέφερε τον Αμερικανό αξιωματούχο. Και δεν θα χαλούσε με τίποτε τη φιέστα της κυβέρνησης ότι (τάχα) τα βρήκε με τον Τραμπ. Ενα θαύμα τρεις ημέρες, το μεγάλο τέσσερις όμως. Με την είσοδο του 2026 κηρύχθηκε άγονη η δημοπράτηση του δικτύου του Κάθετου Διαδρόμου, καθώς κανένα από τα κράτη δεν επέδειξε ενδιαφέρον να διαθέσει τις υποδομές του για μεταφορά φυσικού αερίου. Τα slots άλλωστε ήταν δεσμευμένα για το πεντάμηνο που διαρκούσε η συμφωνία από άλλες πηγές ενέργειας, κάτι που έμαθε αμέσως η πρέσβης Γκίλφοϊλ.
Η Νέα Μεγάλη Ιδέα της κυβέρνησης Μητσοτάκη κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος. Αλλά το χειρότερο ήταν ότι κατέρρευσε και η Μεγαλύτερη από τις Μεγάλες Ιδέες. Το περιοδικό «Politico» δημοσίευσε εμπιστευτική έκθεση, σύμφωνα με την οποία η Ευρώπη προβληματίζεται τώρα που τα σπάει με τον Τραμπ (και αφού μεσολάβησε ένας ημιπαγκόσμιος πόλεμος στην Ουκρανία !) για την εξάρτησή της από το πανάκριβο αμερικανικό φυσικό αέριο. Απεμπόλησε τη φθηνή ρωσική εξάρτηση, για να προσδεθεί στο άρμα της πανάκριβης αμερικανικής. Στην αρχή τής άρεσε, τώρα καθόλου. Και στο πλαίσιο αυτό άρχισε να σχεδιάζει την απεμπλοκή της.
Με άλλα λόγια, 18 χρόνια μετά την υπονόμευση του ρωσικού αγωγού South Stream Καραμανλή και Πούτιν (στον οποίο μας υποκατέστησε η Τουρκία με τον Turkish Stream) η Ελλάδα ανακαλύπτει ότι έκανε έναν αχρείαστο κύκλο για να επιστρέψει εκεί που άρχισε. Οι χθεσινοί υπονομευτές εκείνης της πολιτικής Kαραμανλή, που έβλεπε είκοσι χρόνια μπροστά, Αμερικανοί σήμερα θα συνεργαστούν με τους Ρώσους για την εξόρυξη ενέργειας στην Κασπία. Δυστυχώς το δράμα μας δεν σταματά εδώ. Υπάρχει και πολιτική διάσταση. Η αρμόδια επιτροπή της Κομισιόν, που έβλεπε με μισό μάτι από την αρχή τις πρωτοβουλίες του αρμόδιου υπουργού Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου, είναι βαθιά δυσαρεστημένη μαζί του.
Οχι μόνο για τον ανεπιθύμητο Κάθετο Διάδρομο, αλλά και επειδή ο Ελληνας υπουργός ανακοίνωσε μονομερώς, χωρίς προηγούμενη συνεννόηση μαζί της, ότι θα μετατρέψει την Ελλάδα και το ευρωπαϊκό έδαφος σε κόμβο μεταφοράς ενέργειας από τη Σαουδική Αραβία στην Ευρώπη. Στο εσωτερικό της Επιτροπής έγιναν έως και σκέψεις για παραπομπή της Ελλάδος στα αρμόδια ευρωπαϊκά όργανα. Και το κορυφαίο όλων: Ημεδαπά και αλλοδαπά σχήματα της αγοράς προτείνουν στην κυβέρνηση να αξιοποιήσει την πράσινη ενέργεια αποθηκεύοντάς τη, με βάση μια νέα τεχνολογία, σε μπαταρίες. Μεγάλος ελληνικός επιχειρηματικός όμιλος το μπορεί.
Η ομάδα του Τζον Κέρι που ήρθε στην Ελλάδα για το Συνέδριο των Ωκεανών το ξέρει. Θα έπεφτε αυτομάτως η τιμή της ενέργειας και για τη βιομηχανία και για τα νοικοκυριά. Θα αυξανόταν η εθνική μας ισχύ. Ωστόσο ο αρμόδιος υπουργός Σταύρος Παπασταύρου αρνείται «ανεξήγητα», όπως μεταδίδεται από τις ΗΠΑ, να αλλάξει τη νομοθεσία για να επιτρέπεται η σύνδεση των μπαταριών που αποθηκεύουν πράσινη ενέργεια με το δίκτυο της ηλεκτρικής ενέργειας. Ολα δεκτά, εκτός από το «ανεξήγητα». Με λίγη φαντασία, όλα εξηγούνται στην πατρίδα μας. Μπορούμε να σκεφτούμε ένα εκατομμύριο λόγους, με πιθανότερο εκ των οποίων ότι η θάλασσα προηγείται της στεριάς.
