Αν κάτι χρειάζεται η πατρίδα μας σήμερα, αυτό δεν είναι ακόμα περισσότερη φασαρία. Χρειάζεται περισσότερη ουσία στον πολιτικό λόγο
Η δημόσια συζήτηση στην πατρίδα μας έχει παγιδευτεί, εδώ και καιρό, σε ένα παράδοξο: Οσο περισσότερο αυξάνονται τα προβλήματα τόσο υποβαθμίζεται η ποιότητα του πολιτικού λόγου. Αντί για επιχειρήματα, συνήθως υπάρχουν ειρωνείες και επιφανειακές προσεγγίσεις, με αποτέλεσμα η εξουσία, αντί να πλήττεται, συχνά καταλήγει ακόμα και να ενισχύεται!
Είναι ενδεικτικό ότι συχνά η κριτική προς τον πρωθυπουργό ή προς υπουργούς του εξαντλείται σε σχόλια για προσωπικές τους στιγμές, κινήσεις ή χαρακτηριστικά εμφάνισης, κάτι που τους προσφέρουν το τέλειο άλλοθι ώστε να εμφανίζονται ως «θύματα» αήθων επιθέσεων. Εκεί που μας χρωστάγανε, δηλαδή, μας πήραν και το βόδι!
Το να σκαλίζει δημοσίως τη μύτη του ο πρωθυπουργός ή αν έκανε εμφύτευση μαλλιών ο Γεωργιάδης και αν μιλά γρήγορα και ακατανόητα, μπορεί να είναι κάποιες στιγμές που απαξιώνουν ως έναν βαθμό την προσωπική τους εικόνα, αλλά δεν είναι κάτι που αποτελεί πολιτική κριτική εναντίον τους. Την ίδια στιγμή τα πραγματικά ζητήματα κριτικής παραμένουν στο ημίφως ή, στην καλύτερη περίπτωση, αναδεικνύονται αποσπασματικά. Η υποβαθμισμένη διεθνής θέση της χώρας, η διαχείριση των εθνικών ζητημάτων (από το Αιγαίο μέχρι τη Μακεδονία, τη Θράκη και την Κύπρο), οι καταγγελίες για σκάνδαλα, οι τραγωδίες όπως των Τεμπών κ.ά. απαιτούν έναν τεκμηριωμένο, επίμονο και αιχμηρό πολιτικό λόγο. Οχι σκόρπιες κραυγές, που σβήνουν μέσα στον θόρυβο.
Από την πλευρά της, η κυβέρνηση δείχνει να βολεύεται με όλο αυτό και να έχει επενδύσει ακριβώς σε αυτήν τη στρέβλωση. Οσο η κριτική διολισθαίνει σε προσωπικά ή γραφικά σχόλια τόσο αποφεύγει την ουσία. Η αλαζονεία της εξουσίας της εκδηλώνεται μέσα από μια προκλητική βεβαιότητα ότι δεν υπάρχει ουσιαστικός αντίπαλός της, ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος να ανησυχεί για το μέλλον. Και σε μεγάλο βαθμό αυτή η εκτίμηση δεν είναι αβάσιμη!
Η αντιπολίτευση εμφανίζεται συνήθως κατώτερη των περιστάσεων. Οχι γιατί δεν έχει επιχειρήματα, αλλά γιατί αδυνατεί να τα οργανώσει, να τα ιεραρχήσει, να τα αναδείξει και να τα επικοινωνήσει με συνεκτικό και πειστικό τρόπο. Αντί να επιμείνει σε μια στρατηγική αποδόμηση της κυβερνητικής πολιτικής, προσφεύγει σε εύκολες και «εύπεπτες» επιθέσεις, που μπορεί να αποφέρουν ενίοτε κάποια πρόσκαιρα επικοινωνιακά οφέλη, αλλά τελικώς αποδυναμώνουν την αξιοπιστία της.
Το αποτέλεσμα είναι το πολιτικό σύστημα να λειτουργεί σχεδόν αυτοκαταστροφικά. Η κυβέρνηση διατηρεί την κυριαρχία της όχι τόσο από τις όποιες επιτυχίες της, αλλά κυρίως λόγω της αδυναμίας των αντιπάλων της να την πλήξουν εκεί που πραγματικά πονάει. Και οι πολίτες, αντί να ενημερώνονται ουσιαστικά, βομβαρδίζονται από έναν καταιγισμό ασήμαντων και αποπροσανατολιστικών πληροφοριών.
Η πολιτική, όμως, δεν είναι θέαμα! Είναι ένα πεδίο ευθύνης, αποφάσεων και συνεπειών από αυτές. Και η κριτική προς την εκάστοτε εξουσία θα πρέπει να είναι σοβαρή, τεκμηριωμένη και στοχευμένη. Να φωτίζει τα πραγματικά προβλήματα, να αποκαλύπτει αντιφάσεις και ανακολουθίες και, το κυριότερο, να πιέζει για λογοδοσία και να απαιτεί απόδοση δικαιοσύνης. Διαφορετικά, μετατρέπεται σε μία καρικατούρα του εαυτού της, καταλήγοντας σε σύμμαχο εκείνων που υποτίθεται πως αντιμάχεται.
Αν κάτι χρειάζεται η πατρίδα μας σήμερα, αυτό δεν είναι ακόμα περισσότερη φασαρία. Χρειάζεται περισσότερη ουσία στον πολιτικό λόγο. Χρειάζεται περισσότερη σοβαρότητα και υπευθυνότητα. Και κυρίως χρειάζεται μια πολιτική αντιπαράθεση που να ανταποκρίνεται πραγματικά στο νόημά της.
*Διευθυντής περιοδικού «Ενδοχώρα»
