Οι συνεχείς παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου, οι αμφισβητήσεις της κυριαρχίας μας σε νησιά και βραχονησίδες, το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Στην εν εξελίξει σύγκρουση ΗΠΑ – Ιράν υπήρξε στιγμή που ο Τραμπ ζήτησε από την ιρανική ηγεσία μία προσωρινή κατάπαυση του πυρός, για δύο ημέρες. Ο επιτιθέμενος, δηλαδή, προφανώς έχοντας βρει σκούρα τα πράγματα, ζήτησε μία ολιγοήμερη ανάπαυλα, προκειμένου να ανασυνταχθεί.
Η απάντηση του Ιράν ήταν απλή: Οχι! Κανείς, φυσικά, δεν είναι υποχρεωμένος να συμφωνήσει με την πολιτική του Ιράν, αφού το καθεστώς προκαλεί συχνά με τη στάση του τόσο διεθνώς όσο και στο εσωτερικό του. Ωστόσο, υπάρχει ένα στοιχείο που δύσκολα μπορεί κάποιος να το αγνοήσει. Και αυτό δεν είναι άλλο από τη στάση ενός έθνους και μιας κοινωνίας, που, σωστά ή λανθασμένα, πιστεύει ότι, εφόσον δέχεται επίθεση, δεν είναι δυνατόν να κάνει βήματα πίσω. Οτι όταν αμφισβητείται η κυριαρχία και η αξιοπρέπειά του, δεν χρειάζεται την άδεια κανενός για να τα υπερασπίσει. Αυτό τουλάχιστον επιτάσσουν η Ιστορία του και ο πολιτισμός του.
Η διεθνής πολιτική και στάση δεν είναι μόνο ζήτημα ισχύος ή συμμαχιών, αλλά και θέμα ψυχολογίας. Τα έθνη που πιστεύουν στην αξία της κυριαρχίας τους είναι διατεθειμένα να πληρώσουν κάθε τίμημα προκειμένου να την υπερασπιστούν, σε αντίθεση με αυτά που επιλέγουν την πάση θυσία αποφυγή της σύγκρουσης. Αυτό είναι κάτι που έρχεται, δυστυχώς, σε πλήρη αντιστοίχιση με τη στάση των ελλαδικών κυβερνήσεων των τελευταίων δεκαετιών.
Το 1974, όταν η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο, η πατρίδα μας βρέθηκε ενώπιον μιας από τις μεγαλύτερες ιστορικές προκλήσεις της Ιστορίας της. Δυστυχώς, τόσο η ιωαννιδική χούντα όσο και οι μετέπειτα μεταπολιτευτικές κυβερνήσεις δημιούργησαν και συντήρησαν ένα περιβάλλον διπλωματικής αδυναμίας, με αποτέλεσμα το τραύμα εκείνης της περιόδου να παραμένει ανοιχτό.
Επιπλέον, το 1996, στα Ιμια, η κυριαρχία της πατρίδας μας αμφισβητήθηκε έμπρακτα, χωρίς αποτελεσματική αντίδρασή μας, με αποτέλεσμα τη διατύπωση των «γκρίζων ζωνών», από πλευράς Τουρκίας, που από τότε χρησιμοποιείται συστηματικά για την αμφισβήτηση της κυριαρχίας μας στο Αιγαίο. Οι συνεχείς παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου, οι αμφισβητήσεις της κυριαρχίας μας σε νησιά και βραχονησίδες, το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ακόμη και περιστατικά εντάσεων επί ενεργειακών θεμάτων (λ.χ. Κάσος) ή επί των θαλάσσιων πάρκων κ.λπ. συνθέτουν μία εικόνα συνεχούς πίεσης. Σε αυτήν την πίεση η Ελλάδα επιμένει να «αντιδρά» διπλωματικά επικαλούμενη το Διεθνές Δίκαιο.
Η Ιστορία δείχνει, όμως, ότι αυτή διαμορφώνεται κυρίως από την ψυχολογία ενός έθνους και όχι από απλές διπλωματικές κινήσεις. Οτι οι προκλήσεις σταματούν όταν ο εχθρός πειστεί ότι υπάρχει ένα όριο πέρα από το οποίο η αντίδραση θα είναι αποφασιστική. Και αυτό το όριο πρέπει επιτέλους να τεθεί. Εθνη με Ιστορία και πολιτισμό, όπως το ελληνικό, αλλά και με αξίες που είναι διατεθειμένα να τις υπερασπιστούν, οφείλουν να δημιουργήσουν έναν ισχυρό παράγοντα αποτροπής, στηριζόμενο όχι αποκλειστικώς στη στρατιωτική ισχύ, αλλά πρωτίστως με τη σαφή διατύπωση μιας εθνικής στάσης, ότι υπάρχουν γραμμές που δεν μετακινούνται και πίσω από τις οποίες δεν υποχωρούμε.
Διότι η κυριαρχία δεν είναι ένας απλός νομικός όρος, αλλά μία βαθιά πολιτική και ψυχολογική έννοια. Και τα κράτη που δείχνουν έμπρακτα ότι είναι διατεθειμένα να την υπερασπιστούν, ακόμη και όταν βρίσκονται ίσως σε δυσμενή θέση, είναι αυτά που τελικά θα επιβάλουν τον σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο, υπερασπιζόμενα τα εθνικά τους δίκαια.
*Διευθυντής περιοδικού «Ενδοχώρα»
