Η συμφωνία Mercosur δεν αφορά απλώς το εμπόριο, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της ίδιας της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της Ευρώπης
• Μεγάλη και απολύτως δικαιολογημένη η συζήτηση που έχει ανοίξει για την περιβόητη συμφωνία Mercosur, με αφορμή τόσο την πρόσφατη υπογραφή της όσο και την απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να την παραπέμψει στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Μια συμφωνία που δεν αφορά απλώς το εμπόριο, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της ίδιας της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της Ευρώπης. Μια αναδρομή στο τι έχει προηγηθεί στον τομέα είναι επομένως χρήσιμη…
- Του Ανδρέα Καψαμπέλη
• Μία από τις ελάχιστες πολιτικές που θα μπορούσαν πράγματι να χαρακτηριστούν «κοινές» στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και αργότερα της Ευρωπαϊκής Ενωσης υπήρξε αναμφίβολα η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ). Παρά τις διαχρονικές στρεβλώσεις της, οι οποίες συστηματικά ευνόησαν τις χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά εις βάρος των χωρών του Νότου, η ΚΑΠ είχε έναν σαφή και στρατηγικό στόχο: τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα και τη διασφάλιση στοιχειώδους διατροφικής αυτάρκειας για την ευρωπαϊκή ήπειρο.
• Στο πέρασμα των ετών, και υπό το βάρος της ανάγκης για ποιοτικότερα και ασφαλέστερα τρόφιμα, η Ευρωπαϊκή Ενωση προχώρησε στην επιβολή αυστηρών κανόνων στην αγροτική παραγωγή. Περιορίστηκε δραστικά η χρήση φυτοφαρμάκων, απαγορεύτηκαν τα γενετικά τροποποιημένα προϊόντα και υιοθετήθηκε ένα πλέγμα κανονισμών που στόχευε -τουλάχιστον θεωρητικά- στην προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος. Ολα αυτά, όμως, είχαν ένα βαρύ και απολύτως προβλέψιμο τίμημα…
• Το κόστος παραγωγής των ευρωπαϊκών αγροτικών προϊόντων εκτινάχθηκε, καθιστώντας τα λιγότερο ανταγωνιστικά σε σύγκριση με προϊόντα τρίτων χωρών, όπου δεν ισχύουν ούτε οι ίδιοι περιορισμοί ούτε οι ίδιες προδιαγραφές. Η κατάσταση αυτή επιδεινώθηκε δραματικά τα τελευταία χρόνια από τη ραγδαία αύξηση του ενεργειακού κόστους, η οποία προκλήθηκε, σε μεγάλο βαθμό, από την απώλεια του φθηνού ρωσικού φυσικού αερίου λόγω του παρατεταμένου ρωσοουκρανικού πολέμου και των επιλογών της ευρωπαϊκής ηγεσίας.
• Το αποτέλεσμα αυτής της συσσώρευσης λαθών είναι πλέον ορατό σε ολόκληρη την Ευρώπη. Πρώτη φορά έπειτα από δεκαετίες αγρότες βγάζουν τα τρακτέρ στους δρόμους του Βερολίνου, του Παρισιού και άλλων πρωτευουσών του ευρωπαϊκού Βορρά – εικόνες που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδιανόητες. Και αν ο αγροτικός κόσμος του Βορρά έχει φτάσει σε αυτό το σημείο απόγνωσης, μπορεί κανείς εύκολα να αντιληφθεί τι συμβαίνει στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου…
• Ειδικά στην Ελλάδα, επί δεκαετίες δεν υπήρξε καμία σοβαρή, συνεκτική και μακρόπνοη εθνική στρατηγική για τον πρωτογενή τομέα. Η αγροτική τάξη ασφυκτιά, το κόστος παραγωγής καθίσταται απαγορευτικό, οι μικρομεσαίοι παραγωγοί εγκαταλείπουν τη γη τους και η χώρα οδηγείται με μαθηματική ακρίβεια σε περαιτέρω εξάρτηση από εισαγόμενα προϊόντα. Οι πρόσφατες δυναμικές κινητοποιήσεις των αγροτών δεν ήταν τίποτε άλλο παρά η κραυγή υπαρξιακής αγωνίας…
• Και ενώ όλα αυτά συμβαίνουν και ο ευρωπαϊκός πρωτογενής τομέας αποδυναμώνεται συστηματικά, οι ελίτ και μια αποκομμένη από την κοινωνική πραγματικότητα ηγεσία έδειξαν ότι επιμένουν στην ίδια αδιέξοδη πορεία. Και αντί να προστατεύσουν την ευρωπαϊκή παραγωγή, ανοίγουν διάπλατα την πόρτα σε συμφωνίες όπως η Mercosur, που απειλούν να αποτελειώσουν ό,τι έχει απομείνει…
Από τη στήλη «Ο κοριός» της «δημοκρατίας»
