• Οι μαζικές απολύσεις που ανακοινώθηκαν από την Amazon και σοκάρουν πραγματικά ως προς το μέγεθός τους δεν αποτελούν ένα μεμονωμένο επιχειρηματικό επεισόδιο, αλλά αντίθετα συνιστούν σαφή ένδειξη μιας ευρύτερης στρατηγικής που υιοθετείται πλέον από τους μεγαλύτερους τεχνολογικούς ομίλους διεθνώς. Πρόκειται για τη συστηματική αντικατάσταση ανθρώπινου δυναμικού από εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης και αυτοματοποιημένα συστήματα που προχωρά με ραγδαίο ρυθμό και αφορά τους πάντες…
- Του Ανδρέα Καψαμπέλη
• Ο πολυεθνικός κολοσσός άρχισε από χθες την απομάκρυνση άλλων 16.000 εργαζομένων, που μαζί με τις 14.000 του περασμένου Οκτωβρίου ανέρχονται περίπου στο 9% του συνολικού προσωπικού γραφείου της εταιρίας. Ετσι μένουν στον δρόμο χιλιάδες οικογένειες, που προφανώς κάθε άλλο θα είναι σε θέση να θαυμάζουν «το μέλλον» στο πλαίσιο αυτής της περίφημης «αναδομητικής στρατηγικής» γενίκευσης των εφαρμογών της ΑΙ για την «αναδιάρθρωση» και τη «βελτιστοποίηση διαδικασιών», που επικαλείται η Amazon. Οπως και να το λένε, πίσω από τη γλώσσα της εταιρικής επικοινωνίας, ωστόσο, αποκαλύπτεται μια σκληρή πραγματικότητα: η εργασία, όπως τη γνωρίζαμε, επαναπροσδιορίζεται με όρους κόστους και όχι κοινωνικής χρησιμότητας.
• Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν εισάγεται απλώς ως βοήθημα, αλλά και ως υποκατάστατο. Ρόλοι που μέχρι χθες απαιτούσαν ανθρώπινη κρίση, εμπειρία και ευθύνη περνούν σε αλγορίθμους, με μοναδικό κριτήριο την αύξηση της κερδοφορίας. Ο άνθρωπος απομακρύνεται όχι μόνο από τη φυσική παραγωγή, αλλά και από τη διοίκηση, τον έλεγχο, τη λήψη αποφάσεων.
• Ο Μετάνθρωπος, όπως εύστοχα τον χαρακτηρίζουν πολύ, έρχεται με μεγάλη ταχύτητα, αφικνείται τάχιστα και το μήνυμα είναι σαφές: ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού θεωρείται πλέον οικονομικά περιττό. Την ίδια στιγμή που οι απολύσεις γενικεύονται, τα οικονομικά μεγέθη των τεχνολογικών κολοσσών καταγράφουν ιστορικά υψηλά κέρδη. Η αντίφαση είναι προκλητική: λιγότερη εργασία, περισσότερα κέρδη, μεγαλύτερη συγκέντρωση ισχύος. Και όλα αυτά σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου οι ανισότητες διευρύνονται, η φτώχεια αυξάνεται και η ψυχική επιβάρυνση των κοινωνιών γίνεται εκρηκτική.
• Η εξέλιξη αυτή δεν είναι «μακρινή» και δεν αφορά μόνο τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αφορά και την Ευρώπη, αφορά και την Ελλάδα. Οι ίδιες τεχνολογίες, τα ίδια επιχειρηματικά μοντέλα, οι ίδιες λογικές «εξορθολογισμού» εισάγονται σταδιακά παντού, χωρίς δημόσιο διάλογο, χωρίς έλεγχο και χωρίς κοινωνική προστασία.
• Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι η ιδεολογική νομιμοποίηση αυτής της μετάβασης. Η αντικατάσταση του ανθρώπου παρουσιάζεται ως «πρόοδος», η ανεργία ως «αναγκαίο κόστος» και η πλήρης εξάρτηση από ψηφιακά συστήματα ως «ελευθερία». Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια νέα μορφή εξουσίας: τεχνοκρατική, απρόσωπη και απολύτως συγκεντρωτική που δεν λογοδοτεί…
• Το ερώτημα δεν είναι αν η Τεχνητή Νοημοσύνη θα αλλάξει τον κόσμο, αλλά ποιος θα πληρώσει το τίμημα και αν ο άνθρωπος θα έχει θέση σε αυτόν τον «βελτιστοποιημένο» κόσμο ή αν θα μετατραπεί σε στατιστικό μέγεθος προς διαγραφή. Εν τω μεταξύ, η Amazon «έκλεισε» και το τέταρτο τρίμηνο του 2025 με καθαρά κέρδη 21 δισ. δολάρια…
Από τη στήλη «Ο κοριός» της «δημοκρατίας»