Η αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα, το ταξίδι του Μάρκο Ρούμπιο και μια παρέμβαση του Προκόπη Παυλόπουλου μοιάζουν, εκ πρώτης όψεως, με τρεις άσχετες ειδήσεις. Κι όμως, διαβάζοντάς τες μαζί, προκύπτει ένα κοινό ζήτημα: πόσο καθαρά υπερασπίζεται η ελληνική εξωτερική πολιτική τις θέσεις της όταν συνομιλεί με ισχυρούς συμμάχους και δύσκολους γείτονες;
- Γράφει ο Ανδρέας Καψαμπέλης
Η υπόθεση της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ αφορά πλέον και την αξιοπιστία των δημόσιων εξηγήσεων. Μετά το δημοσίευμα της «Wall Street Journal» για όσα φέρεται ότι ειπώθηκαν σε δείπνο με τον Σταύρο Παπασταύρου, έρχεται νέα αναφορά για καταγγελία περί διαφθοράς, ύψους 100.000 δολαρίων, η οποία ερευνάται ήδη στις ΗΠΑ και ο απόηχός της φθάνει στην Αθήνα. Πρόκειται για διαφορετικές υποθέσεις, που δεν πρέπει να συγχέονται. Και στις δύο, όμως, η δημοσιότητα των ισχυρισμών καθιστά αναγκαίες τις συγκεκριμένες απαντήσεις, χωρίς να προδικάζεται η βασιμότητά τους.
Στην άλλη πλευρά βρίσκεται ο Μάρκο Ρούμπιο. Η επίσκεψή του συνοδεύτηκε από αναφορές στον ελληνικό πολιτισμό, στη δημοκρατία και τη σημασία της συνεργασίας. Ομως ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος έθεσε ίσως πιο καίρια από όλους το ουσιαστικό ζήτημα: στην ομιλία του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών απουσίαζαν, όπως επισήμανε, τόσο η ουσιαστική επίκληση του Διεθνούς Δικαίου όσο και η καταδίκη των τουρκικών απειλών στο Αιγαίο και της συνεχιζόμενης κατοχής στην Κύπρο.
Η παρέμβαση Παυλόπουλου έχει ιδιαίτερη σημασία, όχι επειδή κάθε επισήμανσή του πρέπει να θεωρείται αυτομάτως αδιαμφισβήτητη, αλλά επειδή μεταφέρει τη συζήτηση από το τελετουργικό της επίσκεψης στην ουσία της διπλωματίας. Ο ίδιος διατύπωσε και ευρύτερη κριτική στο δόγμα Τραμπ, υποστηρίζοντας ότι προτάσσει το δίκαιο του ισχυρού έναντι του Διεθνούς Δικαίου.
Εδώ συναντιούνται οι τρεις ειδήσεις. Στην περίπτωση Γκίλφοϊλ, το ζητούμενο είναι η διαφάνεια και η αποσαφήνιση των καταγγελιών, κάτι που επηρεάζει και τη θέση της στην Αθήνα. Στην περίπτωση Ρούμπιο, το ουσιαστικό περιεχόμενο της αμερικανικής στήριξης. Και στην παρέμβαση Παυλόπουλου, η υπενθύμιση ότι οι συμμαχικές σχέσεις δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου.
Η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να επιδιώκει στενές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Εχει όμως εξίσου σοβαρούς λόγους να διαχωρίζει τη συμμαχία από την άκριτη αποδοχή κάθε αμερικανικής επιλογής. Οι φιλοφρονήσεις δεν αποτελούν εγγυήσεις ασφαλείας και οι συμβολικές επισκέψεις δεν λύνουν από μόνες τους τα προβλήματα, όταν πολύ περισσότερο το μήνυμα που εξέπεμψε ο Αμερικανός υπουργός ήταν «βρείτε τα…»
Η διπλωματία χρειάζεται και χειραψίες και καθαρές κουβέντες. Το δύσκολο δεν είναι η υποδοχή ενός ισχυρού συμμάχου στην Πνύκα. Είναι η υπενθύμιση κατά τρόπο σαφή ότι η δημοκρατία που τιμά με τα λόγια του προϋποθέτει σεβασμό στους κανόνες – ακόμη κι όταν αυτοί δεν εξυπηρετούν τον ισχυρό…
Από τη στήλη «Ο κοριός» της εφημερίδας «Δημοκρατία»
