Οριστικό διαζύγιο από τα Ναυπηγεία Ελευσίνας παίρνει η βρετανική ΒΑΕ Systems, η δεύτερη μεγαλύτερη αμυντική εταιρία παγκοσμίως, αφήνοντας στον αέρα τις κατασκευαστικές δυνατότητες της άλλοτε κραταιάς ελληνικής μονάδας όσον αφορά τη συνέχεια του προγράμματος των πυραυλακάτων.
Το συγκεκριμένο πρόγραμμα, υπό τον ακριβή τίτλο «Ταχέα περιπολικά κατευθυνόμενων βλημάτων» (τύπου Ρουσέν), φέρει τη σφραγίδα ανάθεσης και υλοποίησης της ναυπήγησης πέντε πυραυλακάτων επί των υπουργών Εθνικής Αμυνας του ΠΑΣΟΚ Ακη Τσοχατζόπουλου και Γιάννου Παπαντωνίου. Ωστόσο, ανεξίτηλο ρόλο είχαν και ο πρώην υπουργός Εθνικής Αμυνας (και νυν πρόεδρος του Ινστιτούτου Δημοκρατίας «Κωνσταντίνος Καραμανλής») Ευ. Μεϊμαράκης και ο εκλεκτός του, γενικός διευθυντής Εξοπλισμών του υπουργείου Ευ. Βασιλάκος. Οι κ. Μεϊμαράκης και Βασιλάκος ενέκριναν τη ναυπήγηση άλλων δύο πυραυλακάτων τον Οκτώβριο του 2008, αν και στο διάστημα που είχε μεσολαβήσει είχαν σημειωθεί ήδη καθυστερήσεις ως προς τους χρόνους παράδοσης των πρώτων πέντε σκαφών του προγράμματος.
Οικονομικό αδιέξοδο
Το σημερινό αδιέξοδο, που πλήττει την αμυντική θωράκιση της χώρας, καθώς το Πολεμικό Ναυτικό επείγεται για τις πυραυλακάτους και το κόστος τους είναι ρεαλιστικό ακόμα και στην παρούσα περίοδο, είναι αποτέλεσμα τόσο της οικονομικής κρίσης όσο και λαθών της ηγεσίας των Ναυπηγείων Ελευσίνας. Υπό το σημερινό ιδιοκτησιακό καθεστώς τους, τα ναυπηγεία έχουν λάβει περίπου 1,3 δισ. ευρώ για μια σειρά προγραμμάτων (τρία αρματαγωγά, ένα πλοίο γενικής υποστήριξης, επτά ταχέα περιπολικά, τρία πυροσβεστικά και εκσυγχρονισμός τεσσάρων πυραυλακάτων). Το διοικητικό συμβούλιο των Ναυπηγείων Ελευσίνας, που έχει ζητήσει την προστασία του άρθρου 99 του νέου Πτωχευτικού Κώδικα, δέχεται ότι οι μεσοπρόθεσμες προοπτικές τους εξαρτώνται από το προσεχές πρόγραμμα των φρεγατών Fremm σε συνεργασία με τα γαλλικά ναυπηγεία DCNS.
Υπέρ της Ελευσίνας καταγράφεται η σχετική, καταρχήν, απόφαση του ΚΥΣΕΑ, τον Ιανουάριο του 2009, για την έναρξη διαπραγματεύσεων με τη Γαλλική Δημοκρατία για την υπογραφή διακρατικής συμφωνίας. Ωστόσο, οι αλλεπάλληλες καθυστερήσεις, που οφείλονται αφενός στην οικονομική κρίση και αφετέρου σε (ομολογουμένως περίεργες και ίσως αμερικανικής εμπνεύσεως) αντιδράσεις ορισμένων στελεχών του Πολεμικού Ναυτικού, δεν επιτρέπουν μεγάλη αισιοδοξία για τις Fremm. Η έναρξη του προγράμματος των Fremm δεν αναμένεται πριν από το 2012, αφού ούτε το κόστος τους (από 1,8 ως και 4 δισ., ανάλογα με τον αριθμό των φρεγατών και ανάλογα με τις προδιαγραφές τους) ούτε και η πολιτική συγκυρία επιτρέπουν ταχύτερες εξελίξεις.
Το «διαζύγιο» με ΒΑΕ Systems
Η καθυστέρηση των Fremm, που χάρη στις προκαταβολές θα διευκόλυνε την ταμειακή θέση των Ναυπηγείων Ελευσίνας, δημιούργησε σημαντικές οικονομικές δυσκολίες και τη μη πληρωμή των συνεργαζόμενων εταιριών.
Η σημαντικότερη από αυτές, η βρετανική BAE Systems, η οποία είναι ο κύριος υποκατασκευαστής και πάροχος τεχνογνωσίας, υλικών και υπηρεσιών, κατήγγειλε τη σύμβαση με την Ελευσίνα λόγω καθυστέρησης των συμβατικών πληρωμών. Συνέπεια του «διαζυγίου» Ελευσίνας – BAE Systems είναι να «αραχνιάζει» στις ναυπηγικές εγκαταστάσεις η, σχεδόν έτοιμη, 5η πυραυλάκατος της αρχικής παραγγελίας (επί ΠΑΣΟΚ) και να υφίστανται πλέον σοβαρότατες αμφιβολίες για την ολοκλήρωση της ναυπήγησης και παράδοσης της 6ης και της 7ης (της παραγγελίας Μεϊμαράκη – Βασιλάκου).
Σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές, η πρώτη νομική κίνηση καταγγελίας πραγματοποιήθηκε από την BAE Systems πριν από την παράδοση σημαντικών υλικών και συστημάτων των πυραυλακάτων. Το επόμενο βήμα θα είναι είτε η πληρωμή προς τη βρετανική εταιρία, ώστε να συνεχιστεί το έργο με την παρούσα σύμβαση, είτε η παράταση της μη πληρωμής, οπότε υφίσταται η προοπτική μιας νέας σύμβασης με ή χωρίς τη συμμετοχή των Ναυπηγείων Ελευσίνας.
Οποιες κι αν είναι οι εξελίξεις των προσεχών εβδομάδων και μηνών, το γεγονός σήμερα είναι ότι η συνεχιζόμενη διακοπή των εργασιών της 5ης πυραυλακάτου εγείρει ερωτήματα ως προς τη δυνατότητα ή την αδυναμία παράδοσής της. Παρόμοια ερωτήματα υφίστανται και για τη λεγόμενη «παραγγελία Μεϊμαράκη – Βασιλάκου», καθώς η τότε πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Αμυνας δεν είχε συνδέσει τις εκταμιεύσεις με την ουσιαστική πρόοδο των εργασιών ναυπήγησης των πλοίων, αλλά με άλλες πτυχές της σύμβασης. Εως σήμερα έχουν καταβληθεί 218.000.000 ευρώ, ενώ το υπολειπόμενο ποσό, περίπου 88.000.000, αμφισβητείται αν επαρκεί για την ολοκλήρωση του προγράμματος.
Ο ρόλος Βενιζέλου
Ως αρμόδιος για τη ναυπηγική βιομηχανία στην υπόθεση της Ελευσίνας εμπλέκεται και ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Οικονομικών Ευ. Βενιζέλος. Αν και η κυβέρνηση Παπανδρέου κατέρρεε, λόγω των αντιδράσεων στην πρόταση περί δημοψηφίσματος, ο κ. Βενιζέλος συγκάλεσε την αρμόδια διυπουργική επιτροπή του άρθρου 5 του ν. 2322/95 την 1 Νοεμβρίου. Η επιτροπή ενέκρινε, επί της αρχής, τον δανεισμό των Ναυπηγείων Ελευσίνας με ποσό 10.000.000 ευρώ με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου. Μέχρι στιγμής η απόφαση δεν έχει οριστικοποιηθεί ούτε και έχει, δημοσίως, αιτιολογηθεί, ενώ είναι ασαφές κατά πόσο το μεγάλο αυτό ποσό μπορεί να αναβιώσει τα ναυπηγεία και να επιτρέψει την ολοκλήρωση των δύο ημιτελών προγραμμάτων των πυραυλακάτων.
Φοίβος Κλαυδιανός
