Οι συζητήσεις και η υποταγή στον Μακρόν για το νέο σύστημα ασφαλείας στα αεροδρόμια, οι απευθείας αναθέσεις, το διπλάσιο τίμημα από τις διεθνείς τιμές και το χάσιμο χρόνου για τα παζάρια
Εκτός από τα σοβαρά ερωτήματα στα οποία δεν έχουν δοθεί ακόμη πειστικές απαντήσεις, έντονη οσμή σκανδάλου συνοδεύει το πρωτοφανές, ακόμα και σε διεθνές επίπεδο, μπλακάουτ της περασμένης Κυριακής σε όλα τα πολιτικά αεροδρόμια της χώρας, που αναζωπύρωσε τους φόβους για «αεροπορικά Τέμπη».
- Από τον Ανδρέα Καψαμπέλη
Σε αντίθεση, μάλιστα, με τη σιδηροδρομική τραγωδία του 2023, η κυβέρνηση αλλά και ο ίδιος ο πρωθυπουργός προσωπικά δεν μπορούν να επαναλάβουν το βολικό επιχείρημα «δεν γνώριζα» ούτε να οχυρωθούν πίσω από τις χρόνιες παθογένειες. Οταν έσβησαν στα αεροδρόμια τα φώτα, άρχισε να αποκαλύπτεται ένα σκοτεινό παρασκήνιο εκατομμυρίων.
Πίσω από το απίστευτο αυτό συμβάν, που επισφράγισε άλλη μια φορά την κατάρρευση του επιτελικού κράτους, κρύβεται ένα πλέγμα καθυστερήσεων, εξαρτήσεων, απευθείας αναθέσεων και «παζαριών» με διεθνείς παίκτες και αστρονομικά ποσά. Και όπως προκύπτει, το Μαξίμου «γνώριζε» τα πάντα, στο πλαίσιο των προσωπικών σχεδιασμών του κ. Μητσοτάκη. Την ίδια ώρα, πολύτιμος χρόνος χανόταν, κρίσιμα συστήματα έμειναν πίσω, οι επιβάτες ταξίδευαν χωρίς τις απαιτούμενες δικλίδες ασφαλείας, ενώ το τίμημα δεν αφορά μόνο χρήματα, αλλά την ίδια την ασφάλεια της χώρας και τον έλεγχο του εναέριου χώρου, τον οποίο έχει βάλει στο μάτι η Γερμανία από την περίοδο των Μνημονίων.
Τα προβλήματα με τα απαρχαιωμένα συστήματα ασφαλείας στο FIR Αθηνών είναι βεβαίως παλιά, αλλά ο ίδιος ο κ. Μητσοτάκης έχει αναμειχθεί ως πρωθυπουργός στο όλο θέμα. Σύμφωνα με απολύτως αξιόπιστες πηγές της «κυριακάτικης δημοκρατίας», μετά την πρώτη εκλογική νίκη της Ν.Δ. το ζήτημα αυτό απασχόλησε τις συζητήσεις του με τον Εμανουέλ Μακρόν την ίδια περίοδο, το 2020-21, που άρχισαν και οι διαπραγματεύσεις με τη Γαλλία για τις φρεγάτες του Πολεμικού Ναυτικού. Ενώ πάντως το σκέλος αυτό αφορούσε τη στρατιωτική θωράκιση της χώρας, στο ίδιο «πακέτο» εντάχθηκε και το θέμα του νέου συστήματος ασφαλείας των αεροδρομίων, με εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά και σκοπιμότητες, στο πλαίσιο της προσπάθειας του κ. Μητσοτάκη να «αγοράσει» διπλωματική και προσωπική στήριξη.
Πρόκειται για το κεντρικό σύστημα με τα κύρια και δευτερεύοντα ραντάρ, καθώς και τα υπόλοιπα συμπληρωματικά έργα, που αποτελούν τη βασική υποδομή για τη λειτουργία του ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας στο FIR Αθηνών, ενώ υπάρχουν και υποσυστήματα, ορισμένα εκ των οποίων έχουν στο μεταξύ αυτοτελείς διαδικασίες. Ηδη ο τεχνολογικός γαλλικός όμιλος Thales (τέως Thomson-CSF) είναι αυτός που προμήθευσε το μεγαλύτερο μέρος του εξοπλισμού, συμπεριλαμβανομένων ραντάρ και συστημάτων ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας, στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1990, μεγάλο μέρος του οποίου λειτουργεί έως σήμερα. Επομένως, από την άποψη αυτή θεωρείται ότι έχει και το πλεονέκτημα.
Μια σχετική αναβάθμιση έγινε και το 2015, αλλά όπως προκύπτει και από τις τωρινές καταγγελίες αρμόδιων φορέων, η αναγκαιότητα ενός συνολικού εκσυγχρονισμού, που χρειάζεται αρκετό διάστημα για να «χτιστεί» σωστά, είναι καταγεγραμμένη σε επίσημα έγγραφα εδώ και χρόνια. Μάλιστα, έχουν ετοιμαστεί και οι προδιαγραφές, οι οποίες παραμένουν όμως στα συρτάρια. Οι επανειλημμένες προειδοποιήσεις των ελεγκτών κυκλοφορίας, που έφτασαν να εκφράζουν φόβους για «αεροπορικά Τέμπη», ήταν απολύτως αποκαλυπτικές και διαφωτιστικές ως προς το πρόβλημα, προκαλώντας μάλιστα προ έτους και το εισαγγελικό ενδιαφέρον, αλλά δίχως να δοθεί συνέχεια.
Είναι χαρακτηριστικό ότι το σύστημα εξακολουθεί, ύστερα από τόσα χρόνια, να στεγάζεται στις εγκαταστάσεις του παλαιού αεροδρομίου στο Ελληνικό και περιβάλλεται από εργοτάξιο, με τους πολλαπλούς κινδύνους που υπάρχουν λόγω των έργων ανάπλασης που συντελούνται. Μάλιστα, ο επί σειρά ετών πρόεδρος των εργαζομένων στην Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας Βασίλης Αλεβιζόπουλος διατύπωσε δημοσίως σχετικά ερωτήματα, ενώ και ο ΟΤΕ έχει απευθύνει σύμφωνα με πληροφορίες επανειλημμένα γραπτές προειδοποιήσεις για τους κινδύνους από τις φθαρμένες καλωδιώσεις, χωρίς και επ’ αυτού να έχει γίνει κάτι.
Συζητήσεις
Σε ελληνογαλλικό επίπεδο κορυφής ύστερα από τις πρώτες συζητήσεις Μητσοτάκη-Μακρόν, το θέμα προχώρησε μέσα σε ένα σύμπλεγμα διπλωματικών, οικονομικών και προσωπικών παραμέτρων, δεδομένου άλλωστε ότι παραδοσιακά, είτε με διαγωνισμούς είτε με απευθείας αναθέσεις, αυτές οι δουλειές κλείνονται υπό την αιγίδα των κυβερνήσεων των ενδιαφερόμενων χωρών και των ηγεσιών τους. Εν προκειμένω, το άγχος του κ. Μητσοτάκη να εξασφαλίσει πάση θυσία και έναντι κάθε τιμήματος την προστασία του Μακρόν έδωσε το περιθώριο στη γαλλική πλευρά να επιβάλει τους δικούς της όρους και στο οικονομικό σκέλος.
Κι ενώ ο κ. Μητσοτάκης ανέλαβε απέναντι στον Γάλλο πρόεδρο την επί της αρχής δέσμευση για ανάθεση του έργου του νέου συστήματος στα γαλλικά συμφέροντα, χωρίς να θέσει καμία κόκκινη γραμμή, ιδιαίτερα ως προς τα οικονομικά, ακολούθησε μια μακρά περίοδος συζητήσεων ανάμεσα στις δύο πλευρές. Η εμπλοκή, κατά τις ίδιες πληροφορίες, σημειώθηκε όταν το συνολικό τίμημα για τα κύρια και συμπληρωματικά έργα, καθώς και ό,τι άλλο θα μπορούσε να παρεμβάλλεται έφτασε στα επίπεδα των 150 εκατομμυρίων ευρώ, τη στιγμή που στη διεθνή αγορά αντίστοιχα συστήματα κοστολογούνται το πολύ γύρω στα 80 εκατομμύρια ευρώ. Οι γνωρίζοντες επισημαίνουν ότι ανέκαθεν ο γαλλικός όμιλος ενδιαφερόταν να αναλάβει -στο πλαίσιο αυτό- και τον τομέα του service και των ανταλλακτικών. Σε κάθε περίπτωση η απόκλιση κρίθηκε απαγορευτική, ιδίως υπό το βάρος της επιλογής της απευθείας ανάθεσης.
Υπό τον φόβο έκρηξης νέου σκανδάλου που θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε Ειδικό Δικαστήριο, και μέσα στο γενικότερο κλίμα διαδοχικών υποθέσεων διαφθοράς στον δημόσιο βίο, αποφασίστηκε να μπει «φρένο», έχοντας χαθεί όμως στο μεταξύ πολύτιμος χρόνος από τα παζάρια για τον καθορισμό του τιμήματος και ό,τι άλλου θα συμπεριλαμβανόταν σε αυτό, υπό το ημίφως των παρασκηνίων και των ανεπίσημων επαφών και διαβουλεύσεων. Ο κ. Μητσοτάκης φέρεται ότι έδωσε εντολές στον Χρήστο Σταϊκούρα, που είχε διαδεχτεί στο μεταξύ τον Κώστα Καραμανλή στο υπουργείο Μεταφορών, να καθυστερήσει τη διαδικασία, προκειμένου να βρεθούν τρόποι μείωσης –ή τουλάχιστον να μην εμφανιστεί στο σύνολό του– του πραγματικού κόστους.
Το αποτέλεσμα ήταν ότι, ύστερα από τις ήδη τεράστιες καθυστερήσεις των προηγούμενων ετών, ο αναγκαίος εκσυγχρονισμός και η αναβάθμιση των συστημάτων ασφαλείας δεν προχώρησε ούτε κατά την τελευταία εξαετία και έτσι χάθηκε ακόμη περισσότερος πολύτιμος χρόνος, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ασφάλεια και τη χώρα. Το πώς οι καθυστερήσεις «νομιμοποιούν» τις απευθείας αναθέσεις προκύπτει και από την αποκάλυψη της απόφασης που αναρτήθηκε ανήμερα Πρωτοχρονιά, σύμφωνα με την οποία ο διοικητής της ΥΠΑ Γ. Σαουνάτσος, «με εντολή υπουργού», προχώρησε σε ανάθεση έργου 300.000 ευρώ για τη σύνταξη Εκθέσεων Προόδου προς την Κομισιόν, που θα έπρεπε να είχαν δημοσιευτεί έως τον Δεκέμβριο του 2020…