Γαλλικό «χαστούκι» μετά το τουρκολιβυκό

Η σκληρή πραγματικότητα των διεθνών σχέσεων δεν συγχωρεί αυταπάτες και η κυβέρνηση Μητσοτάκη φαίνεται να το μαθαίνει με τον πιο επώδυνο τρόπο στην ανατολική Μεσόγειο μετά το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Το πιο ηχηρό χαστούκι έρχεται από τη Γαλλία. Η χώρα στην οποία η Ελλάδα έχει ρίξει δισεκατομμύρια ευρώ από το υστέρημα του ελληνικού λαού για εξοπλιστικά προγράμματα και αμυντικές συμφωνίες που υποτίθεται ότι θωρακίζουν την εθνική ασφάλεια, αποφάσισε να γυρίσει επιδεικτικά την πλάτη στα ελληνικά συμφέροντα. Το Παρίσι δίνει κανονικά το «παρών» στη Σύνοδο της Κωνσταντινούπολης, καθήμενο στο ίδιο τραπέζι με την Τουρκία, σε μια πρωτοφανή πρωτοβουλία που έστησε ο Χακάν Φιντάν, αποδεικνύοντας ότι τα οικονομικά ανταλλάγματα μετρούν τελικά πολύ περισσότερο από τη στρατηγική αλληλεγγύη. Με πρωτοβουλία του Χακάν Φιντάν, υπουργοί Εξωτερικών από οκτώ χώρες της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής κάθισαν στο ίδιο τραπέζι σε ένα πρωτοφανές σχήμα. Εκπρόσωποι από το Πακιστάν, τη Σαουδική Αραβία, την Αίγυπτο, τη Βρετανία, τη Γερμανία, την Ιταλία και τη Γαλλία συζήτησαν για τον πόλεμο. 

Αίγυπτος

Μέσα σε αυτό το ρευστό σκηνικό, η πιο ουσιαστική παρέμβαση απέναντι στις τουρκικές μεθοδεύσεις ήρθε από την Αίγυπτο. Ο υπουργός Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντελάτι, ευρισκόμενος στην Κωνσταντινούπολη, δεν δίστασε να σηκώσει κεφάλι απέναντι στον Τούρκο ομόλογό του. Σε διμερή τους συνάντηση, του εξέφρασε την κατηγορηματική απόρριψη του Καΐρου για την πρόσφατη επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης. Ο Φιντάν, όπως επιβεβαίωσε ο Αιγύπτιος αξιωματούχος με ανάρτησή του, περιορίστηκε να δηλώσει ότι κατανοεί τις ανησυχίες τους, ωστόσο η άμεση και επιθετική απόρριψη της Αιγύπτου για τον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών καταγράφηκε διεθνώς. Σύμφωνα μάλιστα με τον Φιντάν, οι δύο πλευρές συνεχίζουν τις διαβουλεύσεις με στόχο την άρση των διαφωνιών.

Η δυναμική στάση των Αιγυπτίων έρχεται σε άμεση αντιπαραβολή με την αμηχανία της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Ενώ το Κάιρο συγκρούεται ανοιχτά μέσα στην Τουρκία για το παράνομο μνημόνιο, ο Γιώργος Γεραπετρίτης δίνει την εντύπωση ότι θα πάθει ζημιά στη μέση του από τις συνεχείς υποκλίσεις και την πολιτική του κατευνασμού. Η αντίδραση της Αθήνας εξαντλήθηκε σε μια τηλεφωνική επικοινωνία με τον Αμπντελάτι, όπου συμφωνήθηκε η έναρξη συζητήσεων για την επέκταση της οριοθέτησης της ΑΟΖ ανατολικά του 28ου Μεσημβρινού, προς τη Ρόδο και το Καστελόριζο. Παράλληλα, κατόπιν οδηγιών, η μόνιμη αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβης Αγλαΐα Μπαλτά, απέστειλε επιστολή στον γενικό γραμματέα, επαναλαμβάνοντας ότι το ψευδεπίγραφο μνημόνιο δεν παράγει έννομα αποτελέσματα. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, το αμερικανικό State Department σε πρόσφατη δήλωσή του απέφυγε για πρώτη φορά να αναγνωρίσει ρητά ΑΟΖ στα ελληνικά νησιά, επιβεβαιώνοντας τον κλοιό που σφίγγει.

Η Τουρκία πλέον αξιοποιεί τη διπλωματία για να παγιώσει τα τετελεσμένα της. Στο περιθώριο της 9ης Διάσκεψης Διαμεσολάβησης, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εξαπέλυσε επίθεση στον ΟΗΕ, υποστηρίζοντας ότι δεν είναι δίκαιο η βούληση 190 χωρών να εξαρτάται από τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας. Εμφανίζει τη χώρα του ως παγκόσμιο παίκτη, ενώ ο Φιντάν έφερε τη Λιβύη ως το απόλυτο παράδειγμα της επιτυχημένης τουρκικής παρέμβασης, προαναγγέλλοντας μάλιστα ότι επίκεινται εξελίξεις για την ενοποίηση των αντίπαλων παρατάξεων.

Τα λόγια συνοδεύονται από πράξεις που βάζουν την Ελλάδα στο άμεσο στόχαστρο. Αμέσως μετά την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου, η Αγκυρα κάνει νέο άνοιγμα στην Ανατολική Λιβύη. Ο γιος του Χαλίφα Χαφτάρ και υποδιοικητής της «γενικής διοίκησης», Σαντάμ Χαφτάρ, και ο αναπληρωτής υπουργός Αμυνας της Τρίπολης αναμένονται στην τουρκική πρωτεύουσα. Στόχος είναι η υπογραφή μιας νέας συμφωνίας ασφαλείας που θα ανοίξει τον δρόμο για την ενοποίηση των στρατιωτικών δυνάμεων της Λιβύης υπό την άμεση τουρκική επιρροή. Η Αγκυρα εξαπλώνεται μεθοδικά και αναβαθμίζει τον ρόλο της, την ώρα που ο πρωθυπουργός και ο «εκλεκτός» υπουργός Εξωτερικών του παρακολουθούν τις εξελίξεις κάνοντας τη μία τρύπα στο νερό μετά την άλλη.