Συμφωνία για τη Μονή Σινά μετά από δεκαετή δικαστική διαμάχη

Για μια “ιστορική ημέρα για τον Ελληνισμό και την Ορθοδοξία” μίλησε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, τονίζοντας ότι η Μονή αποκτά ένα στέρεο νομικό θεμέλιο.

“Μετά από 1.500 χρόνια που το νομικό καθεστώς της Μονής παρέμενε αίολο και αρρύθμιστο, η συμφωνία εξασφαλίζει στο διηνεκές τον αναλλοίωτο θρησκευτικό χαρακτήρα της Μονής και των εκκλησιαστικών κτημάτων, καθώς επίσης και τη συνέχεια της Μονής με την απονομή αδειών παραμονής μακράς χρήσης στους μοναχούς” ανέφερε σε δήλωσή του ο Γ. Γεραπετρίτης, ο οποίος χαρακτήρισε την εξέλιξη ως την “επιτομή μιας βαθιάς στρατηγικής σχέσης, αλλά και μιας αδελφικής σχέσης μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου, που εκτείνεται σε όλα τα επίπεδα”.

Τη συμφωνία χαιρέτισε ο υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου.

Η αιγυπτιακή κυβέρνηση και η Σιναϊτική Αδελφότητα κατέληξαν σε συμφωνία για το συνολικό καθεστώς λειτουργίας της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης του Σινά, λίγες ώρες πριν την αναμενόμενη εδώ και καιρό απόφαση του Αιγυπτιακού Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου και βάζοντας έτσι τέλος στη δεκαετή δικαστική διαμάχη. Ήταν άλλωστε η πίεση που ασκούσε αυτή η προθεσμία, που οδήγησε στην επίτευξη της συμφωνίας.

Ο Αρχιεπίσκοπος Σινά Συμεών ανακοινώνοντας -με επιστολή του προς το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών και την αιγυπτιακή κυβέρνηση, την απόφασή του να υπογράψει τη συμφωνία, επικαλέστηκε τη στήριξη των Πατριαρχείων Κωνσταντινουπόλεως, Αλεξανδρείας και Ιεροσολύμων, καθώς και των Εκκλησιών Κύπρου και Ελλάδος. Η ομόφωνη στήριξη των Ορθοδόξων Εκκλησιών ήταν επίσης καθοριστική.

Η νέα ρύθμιση διασφαλίζει τη συνέχιση του μοναστικού βίου, παρέχει στη Μονή επίσημη νομική οντότητα εντός του νομικού συστήματος της Αιγύπτου, κατοχυρώνει το καθεστώς διαμονής των μοναχών.

Το χρονικό της υπόθεσης

Στις 28 Μαΐου 2025, το Εφετείο της Ισμαηλίας εξέδωσε απόφαση που δημιούργησε αβεβαιότητα για το καθεστώς συγκεκριμένων ακινήτων που συνδέονται με τη μονή και προκάλεσε ανησυχία για τη διασφάλιση της περιουσίας της και τη συνέχιση της μοναστικής ζωής. Το ζήτημα απέκτησε ευρύτερη διάσταση, καθώς η Μονή αποτελεί σημαντικό θρησκευτικό και ιστορικό μνημείο της Ορθοδοξίας.

Ακολούθησαν διπλωματικές επαφές μεταξύ Αθήνας και Καΐρου, με στόχο την εξεύρεση συμβιβαστικής λύσης που θα διασφάλιζε τη συνέχιση της θρησκευτικής λειτουργίας της μονής και θα ξεκαθάριζε το ιδιοκτησιακό καθεστώς της. Προβλήματα στις διαπραγματεύσεις δημιούργησαν οι διαφωνίες στο εσωτερικό της Σιναϊτικής Αδελφότητας, ενώ η έκδοση απόφασης από το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο της Αιγύπτου δημιουργούσε πρόσθετη πίεση.

Ολόκληρη η επιστολή του Αρχιεπισκόπου Συμεών

Η Ελληνορθόδοξη Ιερά Μονή του Θεοβαδίστου Όρους Σινά (Αγίας Αικατερίνης), προ έτους, μετά την εκλογή της ελαχιστότητός μου ως νέου Αρχιεπισκόπου Σινά και ενώ η από 28ης Μαΐου 2025 (ήτοι προ της εκλογής μου) απόφαση του Εφετείου της Ισμαηλίας δημιούργησε συγκεκριμένα τετελεσμένα στην αιγυπτιακή έννομη τάξη, έλαβε από την σεβαστή Αιγυπτιακή Κυβέρνηση σχέδιο συμφωνίας μεταξύ του κράτους της Αραβικής Δημοκρατίας της Αιγύπτου και της Ιεράς Μονής. Με την ως άνω προταθείσα συμφωνία επιδιώχθηκε να διευκρινισθούν περαιτέρω πτυχές της δικαστικής αποφάσεως και του τρόπου υλοποιήσεώς της, κατά τρόπο σύμφωνο με τα από αιώνων ισχύοντα, ώστε να εξασφαλισθεί απρόσκοπτα ο μοναστικός βίος της Μονής και να διευκρινισθεί η θέση και λειτουργία της στο πλαίσιο της σύγχρονης έννομης τάξεως της Αιγύπτου.

Η Μονή Σινά εισήλθε στον διάλογο δεσμευόμενη από την αιγυπτιακή νομοθεσία και τις αποφάσεις των αιγυπτιακών δικαστηρίων και με αίσθημα ευθύνης απέναντι στην μακραίωνη πνευματική της παρακαταθήκη, αλλά και υπευθυνότητος έναντι των Αρχών της Αιγύπτου, της χώρας του Νείλου εντός της οποίας ακμάζει εδώ και δεκαπέντε αιώνες.

Παράλληλα ζήτησε να της δοθεί άνεση χρόνου, προκειμένου να μελετήσει διεξοδικώς την πρόταση, να καταθέσει αντιπροτάσεις βελτιώσεως σημείων της συμφωνίας επί της πρακτικής εφαρμογής της (προς τούτο συμπληρώθηκε και με άλλα επεξηγητικά συνοδευτικά έγγραφα), αλλά και να συγκροτήσει με επιστημονικό τρόπο τον φάκελο που αφορά το status quo της και την τεκμηρίωση των υπό συζήτηση ακινήτων, φάκελος ο οποίος καταρτίστηκε ως επιστημονική πλέον μελέτη.

Με ιδιαίτερη ικανοποίηση επιθυμούμε να καταθέσουμε εμφατικώς ότι στο σημείο αυτό η Μονή είχε την κατανόηση της σεβαστής Αιγυπτιακής Κυβερνήσεως και του Εξοχωτάτου Προέδρου αυτής Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, με αποτέλεσμα ο διάλογος να έχει παραταθεί ήδη πέραν του ενός έτους, κάτι στο οποίο συνέβαλε και η πρόσφατη περιπέτεια υγείας της ελαχιστότητός μου.

Συναντιλήπτορες και βοηθούς στην προσπάθεια αυτή είχαμε την Ελληνική Πολιτεία, αλλά και πολλούς άλλους φιλικούς κύκλους της Μονής ανά τον κόσμο. Είναι γνωστόν, ότι η Μονή Σινά απολαμβάνει ιστορικώς ιδιαίτερου καθεστώτος εκκλησιαστικής αυτονομίας. Παράλληλα όμως αποτελεί Κιβωτό της οικουμενικής Ορθοδοξίας και τα θέματα που την αφορούν αναδεικνύονται δυνητικώς σε μείζονα θέματα των ανά τον κόσμο Χριστιανών και ιδιαιτέρως των Ορθοδόξων πιστών. Έτσι δεν είναι τυχαίο ότι κατά το διαρρεύσαν διάστημα η Σιναϊτική Αδελφότητα έγινε αποδέκτης ποικίλων αντιφατικών εισηγήσεων και πληροφοριών από αρμοδίους και αναρμοδίους, από επαΐοντες και από καλοπροαιρέτως αγνοούντες.

Παρά ταύτα, χωρίς να αγνοεί ή να υποτιμά οποιαδήποτε τεκμηριωμένη γνώμη, η Αδελφότητα έκρινε ότι πρωτίστως είχε να ωφεληθεί τα μέγιστα από την μακραίωνη και αδιάκοπη εμπειρία των Αυτοκεφάλων Ορθοδόξων Εκκλησιών, και μάλιστα των Πατριαρχών της καθ΄ ημάς Ανατολής.

Στο πλαίσιο αυτό απευθυνθήκαμε στο νομοκανονικώς οικείο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, προκειμένου, μετά από λεπτομερή ενημέρωση περί του ως άνω σχεδίου συμφωνίας και των περί αυτήν, να λάβουμε την υπεύθυνη γνώμη της Σιωνίτιδος Εκκλησίας επί του θέματος. Ο Μακαριώτατος Πατριάρχης Ιεροσολύμων κ.κ. Θεόφιλος, διακρίνοντας ότι το θέμα χρήζει μείζονος θεωρήσεως, κατόπιν και δικής μας θελήσεως απευθύνθηκε περαιτέρω προς τον Παναγιώτατο Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο, τον Μακαριώτατο Πατριάρχη Αλεξανδρείας κ.κ. Θεόδωρο, και προς τις Αυτοκέφαλες Εκκλησίες Κύπρου και Ελλάδος.

Σήμερα μετά μεγάλης συγκινήσεως δυνάμεθα να καταθέσουμε ότι όλες οι ως άνω Εκκλησίες χαιρετίζουν την υπογραφή της συμφωνίας, διά πατριαρχικών και Συνοδικών Γραμμάτων, τα οποία καταχωρήθηκαν στο αρχείο της Μονής, και εκφράζουν την αμέριστη αδελφική τους συμπαράσταση για την υπογραφή της προαναφερόμενης συμφωνίας, με την ευχή και προσδοκία να συμβάλει στην ασφαλή διευθέτηση των εκκρεμών ζητημάτων και τη διασφάλιση των ιστορικών και νόμιμων δικαίων της Μονής.

Η εξέλιξη αυτή δίδει, βεβαίως, στην Σιναϊτική Αδελφότητα και εις εμέ προσωπικώς τον επιστηριγμό να προχωρήσουμε στην υπογραφή της Συμφωνίας στο εγγύς μέλλον, μόλις η κατάσταση της υγείας μου το επιτρέψει, οπότε θα οριστεί μετά των Πατέρων και της αιγυπτιακής κυβερνήσεως η συγκεκριμένη ημερομηνία υπογραφής.

Η ως άνω, όμως, εξέλιξη αποτελεί πρωτίστως έκφραση της ενότητος των Ορθοδόξων Εκκλησιών της Ανατολής. Το Θεοβάδιστο Όρος Σινά χαίρει διότι δια των τιμίων Πατριαρχικών και Συνοδικών Γραμμάτων, αποδέκτης των οποίων έγινε, στάθηκε αφορμή να επαναβεβαιωθεί η ενότητα αυτή για μία ακόμη φορά, και διότι η ευρισκομένη «ἐν γῇ ἐρήμῳ καὶ ἀβάτῳ καὶ ἀνύδρῳ» Μονή του Σινά απολαμβάνει της αγάπης και του εμπράκτου επιστηριγμού τους εν απολύτω ομοφωνία.

Μέσα στο κλίμα αυτό της πλέον εμπεδωμένης εμπιστοσύνης μεταξύ Αραβικής Δημοκρατίας της Αιγύπτου και Μονής Σινά, είμεθα βέβαιοι ότι εκλείπει πλέον ο λόγος έκδοσης της απόφασης του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου της Αραβικής Δημοκρατίας της Αιγύπτου, μετά τη σημερινή ανακοίνωση περί της ως άνω συμφωνίας.

Είμαστε βέβαιοι ότι κατά την περίοδο εφαρμογής της Συμφωνίας, το κλίμα εμπεδωμένης εμπιστοσύνης μεταξύ Αραβικής Δημοκρατίας της Αιγύπτου και Μονής Σινά θα μας επιτρέψει να οριστικοποιήσουμε συγκεκριμένες εκκρεμότητες που τυχόν ανακύψουν επί της Συμφωνίας και των συνοδευτικών της εγγράφων.

Ευχαριστούντες θερμώς τους Σεπτούς Προκαθημένους και τας περί αυτούς Ιεράς Συνόδους, αναπέμπομεν δοξολογίαν στον Παντοκράτορα Κύριον και ταπεινώς φρονούμε ότι η μεσιτεία της πολιούχου αγίας μεγαλομάρτυρος Αικατερίνης έφερε ἐν θαυμαστῇ ἑνότητι το σύνολο της εν τη καθ’ ημάς Ανατολή Ορθοδοξίας παρά το πλευρόν της Μονής Σινά, στον θεσμό της οποίας επαναβεβαιώνεται η μακραίωνη, βαθειά και αδελφική σχέση δύο κρατών και μεγάλων πολιτισμών, της Αιγύπτου και της Ελλάδος.

Τέλος, απευθυνόμενοι προς πάντας διαβεβαιώνουμε ότι το Θεοβάδιστο Όρος Σινά είναι Χάριτι Θεού «στην θέση του», με τους Πατέρες να το διακονούν, να αγωνίζονται και να υποδέχονται κάθε προσκυνητή, επισκέπτη και περιηγητή.