Από το σκιερό τους εργαστήριο είχαν περάσει όλα τα σπουδαία ονόματα της ελληνικής λογοτεχνίας. Εκεί, στο θρυλικό τυπογραφείο στον λόφο της Καστέλας, ο Οδυσσέας Ελύτης είχε τυπώσει το «Αξιον εστί», ο Γιώργος Σεφέρης είχε εμπιστευτεί μια σειρά δοκιμίων του και ο Φώτης Κόντογλου είχε παραδώσει τον «Μυστικό κήπο» του. Οι αδελφοί Ταρουσόπουλοι, εκτός από άριστοι τυπογράφοι, ήταν εξαιρετικά σχολαστικοί επαγγελματίες, που άφησαν εποχή στα χρονικά της τέχνης του βιβλίου. Μια νέα έκθεση φωτογραφίας, η οποία πριν από λίγες ημέρες εγκαινιάστηκε στο βιβλιοπωλείο του Μορφωτικού ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης, φέρνει στο φως άγνωστες στιγμές των διάσημων τυπογράφων και του τυπογραφείου, το οποίο έκλεισε άδοξα το 1972, πέφτοντας και αυτό θύμα των τεχνολογικών εξελίξεων και της προόδου.
Οι μοναδικές φωτογραφίες που έχει τραβήξει ο καταξιωμένος Δημήτρης Παπαδήμος απεικονίζουν τα αδέρφια Πέτρο και Νέστορα Ταρουσόπουλο, τους ακούραστους εργάτες του Γουτεμβέργιου, στο τυπογραφείο τους στην Καστέλα. Οι δυο τους ήταν μέλη μιας παλιάς ζακυνθινής οικογένειας τυπογράφων με μακρά παράδοση στα μελάνια.
Ως γενάρχη τους είχαν τον Νέστορα Ταρουσόπουλο, τον διευθυντή του τυπογραφείου «Ο Παρνασσός», που ιδρύθηκε το 1851 στη Ζάκυνθο. «Το 1851 ο λόγιος εκδότης Σέργιος Χ. Ραφτάνης ιδρύει στη Ζάκυνθο τυπογραφείο με την επωνυμία “Ο Παρνασσός” και διευθυντή τον γενάρχη της οικογένειας Ταρουσοπούλου, τον Νέστορα. Λίγο αργότερα όλη η οικογένεια εγκαθίσταται στην Αθήνα. Ο Νέστωρ Ταρουσόπουλος οργανώνει δικό του μεγάλο τυπογραφείο στην οδό Ομήρου 6. Το 1901 μεταφέρθηκε το τυπογραφείο στην Καστέλα» αναφέρει στις σελίδες του βιβλίου «Το αγλαότεχνο τυπογραφείο των αδελφών Ταρουσόπουλου» ο συγγραφέας Εμμανουήλ Χ. Κάσδαγλης, βιβλίο που εκδόθηκε το 1990 από τις εκδόσεις Αγρα και στο οποίο περιγράφονται εκτενώς άγνωστες πληροφορίες για τους φημισμένους τυπογράφους.
Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι τις φωτογραφίες του Δημήτρη Παπαδήμου πλαισιώνει μια σειρά βιβλίων γνωστών συγγραφέων και ποιητών, όπως των Γιώργου Σεφέρη, Νίκου Καζαντζάκη, Οδυσσέα Ελύτη, Ανδρέα Εμπειρίκου, Κωνσταντίνου Χατζόπουλου, Στρατή Δούκα, καθώς και πολλών ακόμη. Επίησε, περιλαμβάνονται κάποια αντίτυπα του 19ου αιώνα, όπως το έργο του Αλέξανδρου Δουμά «Τα δράματα της θαλάσσης» (τυπώθηκε στη Ζάκυνθο το 1858), ένας επιστημονικός τόμος για την ανθρώπινη ανατομία «μετ’ εγχρώμων πινάκων και εικόνων» του 1926, δύο τιμητικά ψηφίσματα του 1932 για τα 50 χρόνια υπηρεσίας του διοικητή της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος Ι. Α. Δροσοπούλου, αλλά και μια χαλκογραφία.
Info: Η έκθεση-αφιέρωμα στο τυπογραφείο των αδελφών Ταρουσόπουλου φιλοξενείται στο βιβλιοπωλείο του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (Αμερικής 13, Αθήνα). Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 20 Απριλίου. Πληροφορίες στο 2103614143.
Η εξομολόγηση του Σεφέρη
Ο μεγάλος Ελληνας νομπελίστας Γιώργος Σεφέρης είχε πει χαρακτηριστικά για το περίφημο τυπογραφείο: «Στο τυπογραφείο που ανακάλυψα, μετά το μεσημερινό φαΐ. Αξιοπρόσεχτος τόπος. Στην άκρη του Νέου Φαλήρου, μια παλιά πόρτα σκουριασμένη στη ρίζα του βράχου της Καστέλας. Τριγύρω βάρκες βγαλμένες στη στεριά, αναποδογυρισμένες. Η θάλασσα βαμμένη κόκκινη από τους οχετούς των γειτονικών χρωματουργείων, σαν την προβιά λαμπριάτικου αρνιού. Καθώς μπαίνεις, συναίσθημα ερημιάς, αυλή άδεια μόνο, δεξιά ένα πελώριο κλουβί, με φως ακουάριου, γεμάτο εξωτικά πουλιά: ο καρδινάλιος με την κόκκινη σκούφια, τα πράσινα παπαγαλάκια, το ρομαντικό μαβί πουλί. Ως την κορφή του βράχου, κλιμακωτά, διάφορες οικοδομές που καταλήγουν στο σπίτι των Ταρουσόπουλων. Το τυπογραφείο, μέσα, το ίδιο ύφος σκιερής ερημιάς και τάξης, σαν μοναστήρι».
Γιώτα Βαζούρα
