Νομίζετε ότι γνωρίζετε καλά το πολιτισμικό γίγνεσθαι της χώρας μας; Τους ήχους, τις εικόνες, τα ήθη, τις συμπεριφορές, τους ρυθμούς, τους χορούς που συνθέτουν την ανθρωπογεωγραφία της;
Ενα μεγάλο μέρος όλων αυτών των στοιχείων που αποτελούν τελικά το «είναι» μας έμειναν κρυμμένα πίσω από τον υποτιθέμενο… σύγχρονο πολιτισμό. Κι όμως. Υπάρχει και η άλλη Ελλάδα, η αληθινή, και την αναδεικνύει εδώ και πέντε χρόνια η τηλεοπτική σειρά ντοκιμαντέρ «Ελλήνων δρώμενα» της ΕΤ3, η οποία πραγματοποιεί κάθε φορά ένα οδοιπορικό απ’ άκρη σ’ άκρη του τόπου μας με επίκεντρο τη μουσική και τον χορό σε συνδυασμό με την έννοια του ταξιδιού και του μύθου. Η εκπομπή ταξιδεύει, καταγράφει και παρουσιάζει τις διαχρονικές πολιτισμικές εκφράσεις ανθρώπων και τόπων. Αυτός είναι ο προορισμός της.
Συνεχίζοντας, λοιπόν, την αναζήτηση των αυθεντικών εκφράσεων, στο σημερινό επεισόδιο, στις 17.00, τα «Ελλήνων δρώμενα» εισχωρούν στο «καφενείο των μουσικών» της πλατείας Καραΐσκάκη κοντά στην Ομόνοια, εκεί όπου συχνάζουν οι επαγγελματίες της μουσικής. Στο συγκεκριμένο καφενείο από τα χρόνια της εσωτερικής μετανάστευσης των ανθρώπων της περιφέρειας προς τις πόλεις, συστάθηκε η κοινότητα των παραδοσιακών και λαϊκών μουσικών και η ανάγκη τους για έναν τόπο συνάντησης. Εκεί όπου μπορούσαν να βρουν τον συχωριανό τους, τον συντοπίτη τους, το πατριωτάκι. «Το “καφενείο των μουσικών” από τη δεκαετία του ’60, αλλά ακόμη και σήμερα ως έναν βαθμό, λειτουργεί ως βάση των μουσικών, κυρίως του δημοτικού ρεπερτορίου. Σχεδόν όλοι οι μουσικοί πήγαιναν εκεί από το πρωί για να κλείσουν δουλειές για τα γύρω μαγαζιά, τα κλαρινιτζίδικα της πλατείας Καραΐσκάκη, και να κάνουν… μπίζνες με τους ανθρώπους των δισκογραφικών εταιριών της εποχής εκείνης» μας εξηγεί ο σκηνοθέτης της εκπομπής Αντώνης Τσάβαλος και συνεχίζει: «Ακόμη και σήμερα στο “καφενείο των μουσικών” θα συναντήσει κανείς μία πολυμορφική μουσική κοινωνία, που το δικό της σύστημα αξιών αγκαλιάζει και περιλαμβάνει πολύ σημαντικά τεκμήρια για ένα πολιτισμό που τείνει να εξαλειφθεί. Μέσα από αυτούς τους ανθρώπους βλέπεις την απλότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Από τα πρόσωπά τους δεν έχει σβήσει η χαραγμένη υπόσταση ενός πολιτισμού που στηρίζεται στην πατρίδα και έχει ως βάση του τη μουσική, τα ήθη και τα έθιμα. Γνωρίζουν τα μουσικά δρώμενα από όλη την Ελλάδα, από τη Θράκη ως την Κρήτη, την Πελοπόννησο και τα νησιά, κι ας είναι τόσο διαφορετικά τα ακούσματα μεταξύ τους. Και όλη την ημέρα παίζουν μουσική».
Ο φακός της εκπομπής καταγράφει την καθημερινότητά τους, τις αφηγήσεις τους, μεταφέροντάς μας παραστατικά στην καρδιά μιας ολόκληρης εποχής. Το καφενείο αυτό έχει τα ίχνη του χρόνου απεικονισμένα πάνω σε φωτογραφίες του παρελθόντος, με τον Καζαντζίδη, τη Μαρινέλλα, αλλά και τα μεγάλα ονόματα της δημοτικής μουσικής. «Είναι ένας δικός τους χώρος έκφρασης. Μάλιστα το καφενείο αυτό έχει μετακομίσει δυο τρεις φορές… μαζί με το πελατολόγιο» λέει χαρακτηριστικά ο κ.Τσάβαλος, ο οποίος εξηγεί ότι «πίσω από κάθε ντοκιμαντέρ κρύβεται πολύμηνη προετοιμασία. Και η εικόνα που τελικά εμφανίζεται στη μικρή οθόνη -αποτέλεσμα της προσπάθειας των συνεργατών της ομάδας- αποτελεί μια εξ ολοκλήρου πρωτογενή παραγωγή, από το πρώτο ως το τελευταίο της καρέ. Και όλες οι εικόνες μεταφέρονται μέσα από το μουσικοχορευτικό στοιχείο. Γιατί μέσα από αυτό καθρεπτίζεται η ίδια η ζωή».
Κωνσταντίνα Γαρνέλη
