Κοντεύουν 20 χρόνια από τότε που η Αθήνα έθεσε θεσμικά τις βάσεις για στρατιωτικές συνεργασίες με τις χώρες των Βαλκανίων. Τότε βέβαια η Ελλάδα ήταν η μοναδική χώρα-μέλος της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ, τα «δυτικά Βαλκάνια» χειμάζονταν ακόμη από τον εμφύλιο πόλεμο και τα σύνορα αναπροσδιορίζονταν. Η διαδικασία αυτή μέσα στα όρια της τότε Γιουγκοσλαβίας ακόμη δεν έχει πλήρως κατασταλάξει, αλλά τα πράγματα έχουν σταθεροποιηθεί αρκετά, με σημαντική συμβολή των παρεμβάσεων από το ελληνικό υπουργείο Εθνικής Αμυνας που αναπτύσσει συνεχή δραστηριότητα συνεργασιών με όλες τις χώρες της περιοχής.
Στενότερες σχέσεις συνεργασίας έχουν διαμορφωθεί με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, οι οποίες έχουν ενταχθεί στο ΝΑΤΟ και στην Ευρωπαϊκή Ενωση, και πάνω στις σχέσεις αυτές οικοδομήθηκε η ένταξη των χωρών αυτών στις ευρωατλαντικές δομές άμυνας και ασφάλειας. Αλλωστε, οι χώρες αυτές μαζί με την Ελλάδα και την Κύπρο μετέχουν με επιτελείς και διάθεση δυνάμεων στην Ομάδα (Battle Group) υπό την επωνυμία HELLBROC, που συγκροτήθηκε με πρωτοβουλία των Αθηνών και λειτουργεί στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Αμυντικού Οργανισμού.
Η Ελλάδα όμως παραμένει χώρα-κλειδί για τις σχέσεις με τη Σερβία, η οποία παραμένει σε σχετική απομόνωση, αλλά και για όλες τις ασταθείς χώρες των δυτικών Βαλκανίων (Κροατία, Βοσνία – Ερζεγοβίνη, Μαυροβούνιο και Αλβανία). Με τη Σερβία γίνονται βάσει των ισχυουσών διμερών συμφωνιών στρατιωτικής συνεργασίας κοινές ασκήσεις μικρής κλίμακας, εκπαιδεύσεις σε θέματα στρατιωτικής ιατρικής και αντιμετωπίσεως χημικού – βιολογικού πολέμου καθώς και ανταλλαγή επίσημων επισκέψεων.
Ιδιαίτερα έντονο είναι το πρόγραμμα στρατιωτικής συνεργασίας με το Μαυροβούνιο. Η μικρή αυτή χώρα στηρίζεται στο ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό για την ανάπτυξη του δικού της. Οι υποψήφιοι αξιωματικοί του ναυτικού τους φοιτούν στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων, ενώ συνεχής ανταλλαγή επισκέψεων έχει διαμορφώσει κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης στο πλαίσιο του οποίου γίνεται ανταλλαγή απόψεων αλλά και εκπαίδευση των Μαυροβούνιων αξιωματικών στις διαδικασίες του ΝΑΤΟ.
Με την Αλβανία είναι σε εξέλιξη η διατύπωση μιας «τεχνικής» συμφωνίας που αφορά την έρευνα και τη διάσωση κατά τη διάρκεια των περιόδων που ο χώρος του FIR Τιράνων επιτηρείται και ελέγχεται από την ελληνική Πολεμική Αεροπορία. Σημειώνεται ότι, καθώς η Αλβανία δεν διαθέτει μέσα ελέγχου του FIR της, το καθήκον αυτό αναλαμβάνουν εναλλάξ η Ελλάδα και η Ιταλία.
Πυλώνες των συνεργασιών με όλες τις χώρες της περιοχής είναι οι εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις στο Κιλκίς και στην Κρήτη, όπου οι αξιωματικοί εκπαιδεύονται σε κοινές δράσεις που έχουν να κάνουν με ειρηνευτικές αποστολές και αντιμετώπιση της τρομοκρατικής απειλής στη θάλασσα.
Στο Κιλκίς υπάρχει το Πολυεθνικό Κέντρο Εκπαιδεύσεως Υποστηρίξεως Επιχειρήσεων Ειρήνης, στο οποίο φοιτούν αξιωματικοί όχι μόνον από τα Βαλκάνια αλλά και από χώρες της δυτικής και της ανατολικής Ευρώπης, ακόμη και της Υπερκαυκασίας, οι οποίοι πρόκειται να αναλάβουν επιτελικές ή επιχειρησιακές θέσεις σε ειρηνευτικές αποστολές ανά τον κόσμο. Κατώτερα στελέχη εκπαιδεύονται στο Εθνικό Κέντρο Εκπαιδεύσεως Πολέμου Κατοικημένων Περιοχών. Εκεί μαθαίνουν πώς να διατηρούν και να αποκαθιστούν την τάξη στις περιοχές στις οποίες αναπτύσσονται ειρηνευτικές δυνάμεις, σε περιόδους αναταραχών χαμηλής έντασης, οπότε πρέπει να αποφεύγονται οι ένοπλες εμπλοκές και η επιβολή απόλυτων κατασταλτικών μέτρων.
Στη Σούδα λειτουργεί το Κέντρο Εκπαιδεύσεως Ναυτικής Αποτροπής στο οποίο εκπαιδεύονται αξιωματικοί για την αντιμετώπιση καταστάσεων πειρατείας και τρομοκρατίας στη θάλασσα, ενώ το Πολεμικό Ναυτικό παρέχει ακόμη τεχνικές εκπαιδεύσεις σε θέματα επισκευής βλαβών και διάσωσης προσωπικού ελικοπτέρων σε εγκαταστάσεις προσομοίωσης που διαθέτει στον Σκαραμαγκά και τον Μαραθώνα.
Επιπροσθέτως, το συνέδριο «Αθηνά» με αντικείμενο τον χειρισμό κρίσεων, το οποίο οργανώνεται κάθε χρόνο από το ΓΕΕΘΑ, έχει γίνει θεσμός στον οποίο μετέχουν αξιωματικοί και εμπειρογνώμονες από πολλές φιλικές και συμμαχικές χώρες των Βαλκανίων και της Ευρώπης.
Συνεχίζοντας την προσπάθεια για διεύρυνση των στρατιωτικών συνεργασιών, οι συμφωνίες συνεργασίας αναθεωρούνται σε ετήσια βάση από διμερείς επιτροπές, ενώ ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ στρατηγός Μ. Κωσταράκος διατηρεί ανοιχτή γραμμή επικοινωνίας με τους ομολόγους του, των γειτονικών κρατών, της Τουρκίας περιλαμβανομένης.
Ευθύμιος Πέτρου
