Νέες περικοπές στις κύριες συντάξεις, που μπορεί να φτάσουν έως και το 10%, θα προκαλέσει η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών των εργοδοτών στα λεγόμενα «ευγενή» ταμεία, δηλαδή σε πρώην ΔΕΚΟ και τράπεζες. Οι πιέσεις της τρόικας να υποχωρήσουν όλες οι ασφαλιστικές εισφορές των Ταμείων που έχουν ενταχθεί στο ΙΚΑ στα επίπεδα των εισφορών που καταβάλλονται προς το ίδρυμα είναι ασφυκτικές. Ο λόγος που έχει ζητηθεί η συγκεκριμένη μείωση εισφορών είναι για να φτάσουν στο επίπεδο των εισφορών που καταβάλλονται προς το ΙΚΑ. Υπάρχουν Ταμεία (π.χ. ΕΤΒΑ) που οι ασφαλιστικές εισφορές εργαζομένων και εργοδοτών μαζί φτάνουν στο 39%, ενώ οι αντίστοιχες εισφορές προς το ΙΚΑ φτάνουν στο 20%.
Μάλιστα, ενώ υπήρχε η πρόβλεψη στον νόμο Πετραλιά η συγκεκριμένη εξισορρόπηση να πραγματοποιηθεί σταδιακά έως το 2022, η τρόικα θέλει να γίνει «εδώ και τώρα», δηλαδή εντός του επόμενου έτους. Αμεσα θιγόμενοι από την παραπάνω περικοπή αναμένεται να είναι περίπου 110.000 συνταξιούχοι των ταμείων ΤΑΠ-ΔΕΗ, ΤΑΠ-ΟΤΕ, αλλά και των ταμείων των Τραπεζών Εθνική, ΕΤΒΑ, Εθνική Ασφαλιστική, όπως και από το ταμείο του ΗΣΑΠ και των Συνεταιριστικών Οργανώσεων (ΤΣΕΑΠΓΣΟ).
Είναι χαρακτηριστικό ότι οι εισφορές για το πρώην ταμείο της ΕΤΒΑ, ειδικά για τους παλιούς ασφαλισμένους, όσους δηλαδή ασφαλίστηκαν πριν από το 1993, φτάνουν το 39%, που αναλύεται σε 13% εισφορά από την πλευρά του ασφαλισμένου και 26% εισφορά από την πλευρά του εργοδότη. Πολύ υψηλές είναι και οι εισφορές που καταβάλλονται στο πρώην ταμείο της Εθνικής Τράπεζας, καθώς φτάνουν το 37,5%, με τον εργοδότη να καταβάλλει το 26,5% και το υπόλοιπο 11% να αποτελεί την εισφορά που καταβάλλουν οι εργαζόμενοι. Στο τέως ΤΑΠ-ΟΤΕ οι εργαζόμενοι-ασφαλισμένοι καταβάλλουν το 6,67% της εισφοράς και ο εργοδότης το 24%, για να φτάσει στο 30,67% η συνολική ασφαλιστική εισφορά. Στο ΙΚΑ, που η τρόικα έχει θέσει ως βάση καταβολής των ασφαλιστικών εισφορών, αυτές φτάνουν στο 20%, δηλαδή 6,67% από την πλευρά του ασφαλισμένου και 13,3% από την πλευρά του εργοδότη.
Το βασικό επιχείρημα της τρόικας είναι ότι οι εισφορές στα «ευγενή» ταμεία από εργοδότες και εργαζόμενους είναι πολύ πιο υψηλές από αυτές που καταβάλλονται στο ΙΚΑ, με αντίστοιχα υψηλές παροχές, δηλαδή συντάξεις. Συνεπώς πρέπει να μειωθούν για να υπάρξει ισοσκελισμός εισφορών, έτσι ώστε να ακολουθήσει και αντίστοιχος ισοσκελισμός παροχών. Με δεδομένο ότι το μεγαλύτερο ασφαλιστικό ταμείο της χώρας αναμένεται μόνο για φέτος να καταγράψει έλλειμμα πάνω από 1 δισ. ευρώ (σύμφωνα με τους εργαζομένους του ΙΚΑ, το έλλειμμα θα ανέλθει στο 1,173 δισ. ευρώ), γίνεται σαφές ότι η τρόικα θέλει όσο μπορεί να πετσοκόψει τις συντάξεις που χορηγούνται από πρώην ΔΕΚΟ και τράπεζες, για να περιορίσει όσο γίνεται τις δαπάνες και να κρατήσει χαμηλά το έλλειμμα.
Οι μειώσεις που απαιτεί η τρόικα να γίνουν είναι διαφορετικές από εκείνες που αφορούν την ευρύτερη περικοπή των ασφαλιστικών εισφορών κατά 3,9% έως το 2016. Οι τελευταίες αποτελούν γενική δέσμευση, που έχει συμπεριληφθεί στο δεύτερο Μνημόνιο, και επίσης αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Το πρόβλημα με τις μειώσεις στις ασφαλιστικές εισφορές είναι ότι περιορίζουν σημαντικά τα έσοδα των ασφαλιστικών ταμείων. Σε μια περίοδο που οι ρυθμοί ανάπτυξης παραμένουν αρνητικοί, δηλαδή η χώρα βρίσκεται σε ύφεση, δεν μπορούν να προκύψουν επιπλέον έσοδα για τα Ταμεία από ενδεχόμενη αύξηση των εισφορών λόγω αύξησης των θέσεων εργασίας. Ετσι, η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών δεν μπορεί να αντισταθμιστεί, συνεπώς προκύπτει νέα τρύπα στο ασφαλιστικό σύστημα, που η τρόικα θέλει να καλύψει με τον συνήθη τρόπο, δηλαδή με μείωση των δαπανών, άρα με επώδυνες περικοπές στις συντάξεις.
Το υπουργείο Εργασίας πιέζεται από το χρονοδιάγραμμα που έχει συμφωνηθεί από το δεύτερο Μνημόνιο, σύμφωνα με το οποίο πρέπει οι παροχές στα συγκεκριμένα Ταμεία να έχουν προσαρμοστεί «με δημοσιονομικά ουδέτερο τρόπο» έως το τέλος Δεκεμβρίου του 2013. Ετσι εξηγείται το γεγονός ότι ο ίδιος ο υπουργός Εργασίας Γιάννης Βρούτσης επαναλαμβάνει σχεδόν μονότονα ότι δεν θα υπάρξουν άλλες παρεμβάσεις στο ασφαλιστικό σύστημα, αλλά θα γίνουν μόνο «όσα έχουν συμφωνηθεί και θεσμοθετηθεί».
Ποιους «φωτογραφίζει» το υπ. Εργασίας
Οι περικοπές που βρίσκονται στα σκαριά θα αφορούν κατά κύριο λόγο τις συντάξεις των ήδη συνταξιούχων. Οι νέοι ασφαλισμένοι στα παραπάνω Ταμείων έτσι και αλλιώς καταβάλλουν μικρότερες ασφαλιστικές εισφορές και αυτό θα έχει συνέπεια, όταν ολοκληρώσουν τον εργασιακό βίο τους, να λάβουν επίσης μικρότερες συντάξεις συγκριτικά με τους σημερινούς συνταξιούχους που προέρχονται από τα «ευγενή» ταμεία. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι το ίδιο το υπουργείο Εργασίας έχει φωτογραφίσει την κατηγορία εκείνη των συνταξιούχων όπου πρόκειται να πέσει ο πέλεκυς των περικοπών. Στην πρόσφατη έκθεση του συστήματος «Ηλιος» υπήρξε συγκεκριμένη αναφορά στους συνταξιούχους της ηλικιακής κατηγορίας 55-65 ετών, με την επισήμανση ότι πρόκειται για εκείνους που λαμβάνουν τα υψηλότερα ποσά συντάξεων. Οι περισσότεροι από αυτούς προέρχονται από τα παραπάνω ασφαλιστικά Ταμεία, μια και τα τελευταία χρόνια έβγαιναν στη σύνταξη μαζικά, κάνοντας χρήση των προγραμμάτων εθελούσιας εξόδου που είχαν θεσπιστεί και εξακολουθούν να εφαρμόζονται. Μάλιστα, οι συνταξιούχοι αυτής της κατηγορίας, εκμεταλλευόμενοι το γεγονός των υψηλότερων ασφαλιστικών εισφορών που κατέβαλλαν γι’ αυτούς οι φορείς στους οποίους εργάζονταν, κατάφεραν όχι μόνο να πάρουν υψηλές συντάξεις, κατά τεκμήριο υψηλότερες από εκείνες που χορηγεί το ΙΚΑ, αλλά και να βγουν νωρίτερα στη σύνταξη.
Σε κάθε περίπτωση πρόκειται για έναν νέο γύρο περικοπών που αποτελεί μόνο την αρχή, καθώς από το νέο έτος έρχεται επίσης πετσόκομμα τόσο στις επικουρικές συντάξεις όσο και στα εφάπαξ, λόγω της εφαρμογής του νέου μαθηματικού τύπου ως βάση υπολογισμού τους.
Βασίλης Αγγελόπουλος
