Ο υπεύθυνος των κρατικών αρχείων του Ισραήλ Γιάκοβ Λόζοβικ σχολιάζει ότι η παρουσίαση εγγράφων που σχετίζονται με την επικαιρότητα είναι συνηθισμένη πρακτική. Τα έγγραφα, όμως, τα οποία παρουσιάστηκαν από τα αρχεία του Ισραήλ ύστερα από τον θάνατο του Νέλσον Μαντέλα, δεν είναι συνηθισμένα. Και αν και ταιριάζουν με την επικαιρότητα, δεν ταιριάζουν με τη συνηθισμένη εικόνα για τον Αφρικανό ηγέτη, καθώς, σύμφωνα με αυτά, το 1962 ο Νέλσον Μαντέλα είχε εκπαιδευτεί από τη Μοσάντ σε τεχνικές παραστρατιωτικής δράσης. Τα έγγραφα, τα οποία παρουσίασαν τα αρχεία του Ισραήλ, ύστερα από άρθρο της εφημερίδας «Haaretz» που σχολίαζε την ύπαρξη σχετικού υπομνήματος, περιέχουν παρατηρήσεις Ισραηλινών αξιωματούχων για το απαρτχάιντ, για την εκπαίδευση του Νέλσον Μαντέλα από πράκτορες της Μοσάντ, οι οποίοι δεν είχαν αντιληφθεί την ταυτότητά του, αλλά και για τη δίκη του Μαντίμπα, στην οποία καταδικάστηκε σε ισόβια φυλάκιση.
Ασφαλώς, την προσοχή των περισσοτέρων έχει κερδίσει το υπόμνημα όπου σχολιάζεται η εκπαίδευση του Μαντέλα από τη Μοσάντ, στο πλαίσιο της εκστρατείας των ισραηλινών Αρχών για αναζήτηση στρατηγικών συμμαχιών στο πεδίο της μετα-αποικιακής Αφρικής. Ο Μαντέλα φαίνεται ότι συνάντησε τους εκπαιδευτές του στην Αιθιοπία και τους συστήθηκε ως Ντέιβιντ Μομπσάρι, με καταγωγή από τη Ροδεσία, τη σύγχρονη Ζιμπάμπουε. Το έγγραφο σχολιάζει ότι ήρθε σε επαφή μαζί τους, στην πρεσβεία του Ισραήλ, στην Αιθιοπία, και είχε εκφράσει ενδιαφέρον για τις τακτικές της Χαγκάνα, του Εβραϊκού Κινήματος που προηγήθηκε του σύγχρονου κράτους του Ισραήλ και ενεργούσε εναντίον της βρετανικής εξουσίας: «Χαιρέτισε τους άνδρες μας λέγοντας “Σαλόμ”, γνώριζε τα προβλήματα των Εβραίων και του Ισραήλ, και έδινε την εντύπωση διανοουμένου» υποστηρίζεται στο έγγραφο, στο οποίο επίσης αναφέρεται ότι ο Μαντέλα εκπαιδεύτηκε στο τζούντο, στη δολιοφθορά και στον ελαφρύ οπλισμό.
Μόνο μετά τη σύλληψη του Μαντέλα και την κυκλοφορία των σχετικών φωτογραφιών του καθόρισαν οι Ισραηλινοί την πραγματική ταυτότητά του, όπως και την πρόσθεσαν χειρόγραφα στο υπόμνημα: Νέλσον Ρολιλάλα Μαντέλα.
Το Ιδρυμα «Νέλσον Μαντέλα» επιβεβαίωσε ότι το 1962 ο Μαντέλα είχε βρεθεί σε διάφορες αφρικανικές χώρες και ότι στην Αιθιοπία είχε εκπαιδευτεί στρατιωτικά. Αμφισβήτησε, όμως, το περιεχόμενο των αρχείων του Ισραήλ και σχολίασε ότι δεν διατίθενται αποδείξεις επαφής του με Ισραηλινούς.
Αλέξανδρος Μόρντουντακ
