Μνημόνιο τέλος στην Ιρλανδία; Στα χαρτιά, ναι, όμως η πραγματικότητα και τα χρόνια που θα ακολουθήσουν θα διαψεύσουν αυτούς που βιάστηκαν να μιλήσουν για success story της «καλής και υπάκουης μαθήτριας» της ευρωζώνης. Η Ιρλανδία «τεχνικά» είναι η πρώτη χώρα της ευρωζώνης που βγήκε από το μνημόνιο και μπορεί πλέον να δανείζεται χρήματα από τις διεθνείς αγορές με χαμηλό επιτόκιο. Ομως για εκατομμύρια Ιρλανδούς αυτό δεν σημαίνει απολύτως τίποτε, καθώς θα χρωστούν τα δάνεια των πακέτων στήριξης έως και τα δισέγγονά τους, ενώ οι έλεγχοι της τρόικας θα συνεχίζονται για ακόμη πολλά, πολλά χρόνια.
Η κυβέρνηση του Εντα Κένι εκτιμά ότι η οικονομία θα αναπτυχθεί κατά 2% το 2014, έπειτα από δύο χρόνια στασιμότητας. Ομως ελάχιστη από αυτήν την ανάπτυξη θα αποτυπωθεί στην πραγματική οικονομία. Αλλωστε, για να φτάσουν οι μισθοί στα επίπεδα προ κρίσης θα περάσουν δεκαετίες, ενώ για κάποιους από τους εργαζομένους, μισθωτούς ή και μικρομεσαίους επιχειρηματίες ίσως και να είναι πλέον πολύ αργά. Οι διεθνείς επενδυτές, όμως, δηλώνουν εντυπωσιασμένοι από την ικανότητα βελτίωσης της Ιρλανδίας, όπου η απόδοση του 10ετούς ομολόγου έχει υποχωρήσει στο 3,5% από14,5% πριν από δύο χρόνια.
Αυτήν τη διετία όμως που μεσολάβησε η κυβέρνηση προχώρησε σε περικοπές δαπανών ύψους 30 δισ. ευρώ, περίπου το 20% του ΑΕΠ. Επιβλήθηκαν νέοι φόροι, οι μισθοί του δημόσιου τομέα ψαλιδίστηκαν κατά 20% και ακολούθησαν περικοπές στα επιδόματα ανεργίας και πρόνοιας. Ο λογαριασμός για τη διάσωση των ιρλανδικών τραπεζών άγγιξε τα 10.000 ευρώ για κάθε πολίτη της χώρας. Οι ακαθάριστες πάγιες επενδύσεις έχουν καταρρεύσει κατά 65% από το 2007 και ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι στο 10,6%, που είναι το χαμηλότερο στην Ε.Ε. Η εγχώρια ζήτηση έχει μειωθεί κατά 22%, ενώ οι εξαγωγές παραμένουν στάσιμες παρά την αύξηση της σχετικής ανταγωνιστικότητας της ιρλανδικής οικονομίας. Το ποσοστό ανεργίας των νέων βρίσκεται στο 30%, ενώ η σταθεροποίηση του γενικού ποσοστού στο 13% οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι από την αρχή της κρίσης 125.000 άνθρωποι κάτω των 25 ετών έχουν μεταναστεύσει. Σε αυτό εάν προστεθούν οι 300.000 θέσεις εργασίας που έχουν χαθεί, οι δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενοι που δουλεύουν πλέον σε καθεστώς μερικής απασχόλησης και αυτοί που δουλεύουν σε συνθήκες ανασφάλιστης εργασίας, η κατάσταση μάλλον είναι οριακά μη αναστρέψιμη. Τα «κόκκινα» στεγαστικά δάνεια εξακολουθούν να παραμένουν στο υψηλό 23%. Το χρέος ανέρχεται στο 125% του ΑΕΠ, ποσοστό που είναι πέντε φορές υψηλότερο από όσο ήταν πριν από τη διάσωση των τραπεζών, και προβλέπεται ότι θα πέσει κάτω από το 100% μετά το 2020, με την προϋπόθεση ότι θα συνεχιστεί έως τότε η σκληρή λιτότητα. Οι άστεγοι έχουν αυξηθεί κατά 20% από το 2010. Το 20% των παιδιών ζει σε νοικοκυριά όπου δεν εργάζεται κανένας γονέας, το υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε., ενώ το 67% των οικογενειών δεν μπορεί να αντεπεξέλθουν οικονομικά στις βασικές ανάγκες. Οι καταναλωτικές δαπάνες έχουν παγώσει.
Υπό αυτές τις συνθήκες είναι δύσκολο να πει κανείς ότι πράγματι η Ιρλανδία βγήκε από το μνημόνιο και έχει λαμπρές προοπτικές. Αν σκεφτεί, επίσης, ότι η όποια ένδειξη ανάπτυξης αφορά αποκλειστικά το Δουβλίνο και όχι περιοχές του Βορρά, όπως το Μπέλφαστ, μπορεί να αντιληφθεί ότι η ιρλανδική συνταγή λιτότητας μόνο «successful» δεν είναι. Ομως η Ιρλανδία είναι η μόνη επιτυχία που μπορούν να επικαλεστούν η τρόικα και το Βερολίνο. Οπως επισήμανε σε πρόσφατο άρθρο στους «New York Times» ο Σάιμον Τίλφορντ, επικεφαλής οικονομολόγος του Κέντρου Ευρωπαϊκής Μεταρρύθμισης στο Λονδίνο, «αυτό απέχει από την πραγματικότητα, καθώς υπάρχει μια τεράστια πτώση στην εγχώρια οικονομία και στις συνθήκες διαβίωσης».
«Τρώμε μόνο δημητριακά για βραδινό»
Για να διατηρηθεί η πιστοληπτική ικανότητα της Ιρλανδίας, ο πρωθυπουργός Eντα Κένι σχεδιάζει νέες περικοπές 2,5 δισ. ευρώ το 2014. Ιρλανδοί όπως ο Μάρτιν Μπρέναν ακούν τα περί εξόδου από το μνημόνιο με ειρωνικό χαμόγελο και μεγάλη δόση αγανάκτησης. Ο Μπρέναν εργάζεται για 9,50 ευρώ την ώρα ως καθαριστής σε ένα νοσοκομείο κοντά στο σπίτι του σε εργατικό προάστιο του Δουβλίνου. Η σύζυγός του, που επίσης εργάζεται αλλά μόνο τρεις φορές την εβδομάδα, παίρνει 380 ευρώ τον μήνα. Στο τέλος του μήνα δεν τους έχει μείνει τίποτα. Οι φίλοι τους είτε είναι στην ίδια κατάσταση είτε σε πολύ χειρότερη, καθώς έχουν βάλει υποθήκη τα ακίνητά τους και δεν μπορούν να ξεπληρώσουν τα χρέη τους. «Ο κόσμος τρώει δημητριακά για βραδινό» λέει ο Μάρτιν Μπρέναν και προσθέτει: «Οι οικονομολόγοι λένε ότι είναι ένας αστικός μύθος. Πείτε τους ότι είναι πραγματικότητα».
Στέλλα Θεοδώρου
