Οταν το σπίτι «βγαίνει» στο σφυρί, η ζωή βγαίνει στον δρόμο. Στην Ευρώπη της χαμένης αλληλεγγύης και του παραλογισμού αυτός είναι ο κανόνας. Ανάμεσα στα πώς και στα γιατί για τις λάθος πολιτικές της, η Ευρώπη έχασε τον δρόμο της, δημιουργώντας τους νέους πρωταγωνιστές: άστεγοι και νεοάστεγοι στην Αθήνα, στη Μαδρίτη, στη Ρώμη, στη Λισαβόνα, στο Παρίσι, στο Λονδίνο… Οι τελευταίες στατιστικές της Κομισιόν μετρούν τους αστέγους της Ευρώπης των 28 σε 4.100.000, αριθμός που κατά τις οργανώσεις απέχει πολύ από την πραγματικότητα. Κι αυτό γιατί δεν έχουν καταγραφεί όλοι αυτοί που έχασαν το σπίτι τους από τα χρέη.
Στην Ισπανία, η Πλατφόρμα για τα Θύματα Ενυπόθηκου Δανεισμού (Plataforma de Affectados por la Hipoteca – PAH), η οποία δημιουργήθηκε το 2009 από άτομα που είχαν πρόβλημα με το στεγαστικό τους δάνειο κινδυνεύοντας να βρεθούν στον δρόμο, έχει καταφέρει να σταματήσει αρκετές εκατοντάδες εξώσεων. Χιλιάδες άλλες όμως έγιναν.
Στην Ισπανία
Μόνο το 2013, οι ισπανικές τράπεζες κατάσχεσαν περίπου 50.000 κατοικίες, 11,1% περισσότερες απ’ όσες το 2012, καθώς οι υπερχρεωμένοι ιδιοκτήτες υποχρεώθηκαν να παραδώσουν τα κλειδιά των σπιτιών τους. Στη χώρα που επλήγη διπλά το 2008 από την οικονομική κρίση και τη φούσκα της αγοράς ακινήτων, η κεντρική τράπεζα άρχισε πέρυσι να δημοσιεύει στατιστικές για τις κατασχέσεις κατοικιών, βασιζόμενη αρχικά σε μια δική της έρευνα μεταξύ των τραπεζών, πριν τις υποχρεώσει να της ανακοινώνουν τακτικά αυτά τα δεδομένα.
Οι τράπεζες, οι οποίες έλαβαν το 2012 ευρωπαϊκή βοήθεια άνω των 40 δισ. ευρώ, κατάσχεσαν 49.694 κατοικίες το 2013. Η μεγάλη πλειονότητα (38.961) ήταν πρώτες κατοικίες, σε αντίθεση με τις δευτερεύουσες κατοικίες ή εκείνες που προορίζονται για ενοικίαση. Σε ένα μέρος των περιπτώσεων (21.521), τα κλειδιά παραδόθηκαν εθελοντικά, κυρίως μέσω της διαδικασίας που σου επιτρέπει να παραχωρήσεις στην τράπεζα την κατοικία σου για να εξοφλήσεις τα χρέη σου. Ομως οι τράπεζες χρειάστηκε να προσφύγουν στη Δικαιοσύνη για να ανακτήσουν 28.173 κατοικίες (+18,5% σε σχέση με το 2012), που στην πολύ μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων (26.113) είχαν εκκενωθεί από τους ενοίκους τους. Οι εξώσεις υπερχρεωμένων ιδιοκτητών και ενοικιαστών έχουν προκαλέσει οργή και αγανάκτηση. Δεκάδες Ισπανοί δεν άντεξαν και αυτοκτόνησαν.
Στην Ιταλία, 300.000 εξώσεις έκαναν οι τράπεζες την τελευταία τριετία. Εβδομήντα μία χιλιάδες εκατόν μία οικογένειες ζουν σε τροχόσπιτα, παράγκες, σκηνές και παρεμφερή, πρόχειρα καταλύματα. Το 2001 ήταν 23.336. Η μη κερδοσκοπική οργάνωση Πορτογαλικός Σύνδεσμος για την Προστασία του Καταναλωτή (DECO) καθημερινά δέχεται εκατοντάδες αιτήματα από πολίτες που αδυνατούν να πληρώσουν τα δάνεια προς τις τράπεζες. Είναι ενδεικτικό ότι κάθε μήνα 3.000 οικογένειες χάνουν το σπίτι τους. Η κρίση και εδώ ξεδιπλώθηκε βίαια από το 2009 και μετά. Μαζικές απολύσεις, αυξήσεις φόρων, μειώσεις μισθών, περικοπές δώρων και επιδομάτων.
Η μεσαία τάξη
Χιλιάδες Πορτογάλοι της μεσαίας τάξης είναι σήμερα οι νεόπτωχοι της Λισαβόνας και των άλλων μεγάλων πόλεων.
Το 2013 πάνω από 5.000.000 Γάλλοι αδυνατούσαν να πληρώσουν το ενοίκιό τους ή είναι ιδιοκτήτες κατοικιών, που όμως αδυνατούσαν να τις συντηρήσουν ή να έχουν θέρμανση.
Η ίδια ιστορία επαναλαμβάνεται σχεδόν παντού στην Ευρώπη. Το ίδιο πικρή είναι και στην Ελλάδα, όπου οι κατασχέσεις κατοικιών από τις τράπεζες συνεχίζονται με σταθερό ρυθμό. Με τα ποσοστά της πραγματικής ανεργίας να ίπτανται στο 30% και άνω, ο ιστός της φτώχειας παγιδεύει ολοένα και μεγαλύτερα τμήματα του πληθυσμού, βγάζοντας στον δρόμο καθημερινά δεκάδες ανθρώπους.
Στέλλα Θεοδώρου
