Νέο πεδίο στρατηγικής αντιπαράθεσης προκαλεί η απόφαση της Ουάσινγκτον να καταγγείλει την Κίνα για μυστικές πυρηνικές δοκιμές, θέτοντας υπό αμφισβήτηση το ισχύον καθεστώς του πυρηνικού μορατόριουμ, με αποτέλεσμα να πυροδοτούνται σε διεθνές επίπεδο σενάρια κλιμάκωσης.
Οι ΗΠΑ κατηγόρησαν την Κίνα ότι το 2020 πραγματοποίησε αδήλωτη μυστική πυρηνική δοκιμή χαμηλής απόδοσης.
Όπως αναφέρει η Washington Post, τόσο το Πεκίνο όσο και η Ρωσία έχουν παραβιάσει το άτυπο μορατόριουμ. Η Κίνα, σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, φέρεται να παρενέβη ακόμη και σε διεθνή συστήματα σεισμικής παρακολούθησης για να αποκρύψει τις δοκιμές. Ως εκ τούτου, η Ουάσινγκτον εκτιμά ότι έχει λόγους να προχωρήσει σε «παράλληλα βήματα», καθώς καταρρέει το μορατόριουμ δεκαετιών στις πυρηνικές δοκιμές μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων.
Ο υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για τον έλεγχο των εξοπλισμών Τόμας ΝτιΝάνο, δήλωσε στη Διάσκεψη για τον Αφοπλισμό στη Γενεύη ότι το Πεκίνο προετοιμάζει δοκιμές «με καθορισμένες αποδόσεις εκατοντάδων τόνων» και ότι έχει παρέμβει στα διεθνή συστήματα σεισμικής παρακολούθησης προκειμένου να αποκρύψει προηγούμενες εκρήξεις.
«Σήμερα μπορώ να αποκαλύψω ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ γνωρίζει πως η Κίνα έχει διεξάγει πυρηνικές δοκιμές… Η Κίνα πραγματοποίησε μία τέτοια δοκιμή με παραγωγή απόδοσης στις 22 Ιουνίου 2020» δήλωσε ο ΝτιΝάνο, προσθέτοντας ότι η Ρωσία βοηθά το Πεκίνο στην ανάπτυξη σχάσιμου υλικού στρατιωτικής χρήσης που απαιτείται για την τροφοδότηση του κινεζικού πυρηνικού οπλοστασίου.
Η ανανέωση της συμφωνίας New START
Οι δηλώσεις του ΝτιΝάνο έδωσαν νέο πλαίσιο στην ανακοίνωση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, μία ημέρα νωρίτερα, ότι δεν προτίθεται να επιδιώξει την ανανέωση της συμφωνίας New START, που είναι και η τελευταία μεγάλη διμερής συμφωνία ελέγχου πυρηνικών όπλων μεταξύ Ουάσινγκτον και Μόσχας.
Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα επιδιώξουν αντ’ αυτού μια «νέα, βελτιωμένη και εκσυγχρονισμένη» συμφωνία.
Τον Δεκέμβριο, ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι έδωσε εντολή για την άμεση επανέναρξη των αμερικανικών πυρηνικών δοκιμών, κάτι που οι ΗΠΑ δεν έχουν κάνει από το 1992, επικαλούμενος την ανάγκη να αντιστοιχηθούν με αυτό που χαρακτήρισε μυστικές δοκιμές από τη Ρωσία και την Κίνα.
«Οι κατ’ εξακολούθηση ρωσικές παραβιάσεις, η αύξηση των παγκόσμιων αποθεμάτων και τα ελαττώματα στον σχεδιασμό και την εφαρμογή της New START δίνουν στις ΗΠΑ τη σαφή επιταγή να επιδιώξουν μια νέα αρχιτεκτονική που να αντιμετωπίζει τις απειλές του σήμερα και όχι μιας περασμένης εποχής», δήλωσε ο ΝτιΝάνο.
Όπως πρόσθεσε, οι περιορισμοί που είχαν επιβληθεί στις ΗΠΑ στο πλαίσιο του μονομερούς μορατόριουμ με τη Ρωσία συνέβαλαν στην ταχεία ενίσχυση του κινεζικού οπλοστασίου.
Όπως ανέφερε, η Ρωσία δοκίμασε με επιτυχία τους τελευταίους μήνες τον πυρηνοκίνητο πύραυλο κρουζ Burevestnik (Skyfall) και το πυρηνικά οπλισμένο μη επανδρωμένο υποβρύχιο όχημα Poseidon (Doomsday).
Ωστόσο, δεν έδωσε λεπτομέρειες για τα στοιχεία που στηρίζουν τις αμερικανικές εκτιμήσεις.
Η κινεζική πρεσβεία στην Ουάσινγκτον δεν απάντησε ειδικά στις κατηγορίες για τη δοκιμή του 2020, αλλά δήλωσε ότι η Κίνα τηρεί μορατόριουμ πυρηνικών δοκιμών και πολιτική «μη πρώτης χρήσης» πυρηνικών όπλων.
Ο εκπρόσωπος Λιου Πενγκιού σημείωσε ότι το Πεκίνο ελπίζει πως οι ΗΠΑ θα σεβαστούν τη δέσμευσή τους για μορατόριουμ και θα λάβουν συγκεκριμένα μέτρα για τη διατήρηση του διεθνούς καθεστώτος πυρηνικού αφοπλισμού και μη διάδοσης. Η ρωσική πρεσβεία δεν απάντησε σε σχετικό αίτημα σχολιασμού.
Τι θα επιδιώξει ο Λευκός Οίκος
Ο ΝτιΝάνο δήλωσε ότι ο Λευκός Οίκος θα πιέσει για μια ευρύτερη συμφωνία που θα υπερβαίνει το διμερές πλαίσιο με τη Ρωσία, επιδιώκοντας να εντάξει την Κίνα και άλλα πυρηνικά κράτη. Ωστόσο, αναγνώρισε ότι κάτι τέτοιο θα είναι δύσκολο. «Δεν μπορούμε να υποσχεθούμε ότι αυτή η διαδικασία θα είναι γρήγορη ή εύκολη», ανέφερε.
Η Κίνα ιστορικά αρνείται να συμμετάσχει σε τέτοιες συμφωνίες, υποστηρίζοντας ότι το πυρηνικό της οπλοστάσιο είναι πολύ μικρότερο από εκείνα των ΗΠΑ και της Ρωσίας. Έχει πάντως δηλώσει ότι τηρεί εθελοντικό μορατόριουμ βάσει της Συνθήκης Πλήρους Απαγόρευσης Πυρηνικών Δοκιμών (CTBT), την οποία υπέγραψε το 1996 αλλά δεν επικύρωσε.
Πλήρες πάγωμα του πυρηνικού διαλόγου Ουάσινγκτον – Πεκίνου
Έκθεση του Πενταγώνου που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο αναφέρει ότι η Κίνα διαθέτει λίγο περισσότερες από 600 πυρηνικές κεφαλές και παραμένει σε τροχιά για να φτάσει τις 1.000 έως το 2030. Συγκριτικά, η Ρωσία διαθέτει περίπου 4.300 κεφαλές και οι ΗΠΑ περίπου 3.700, σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Έρευνας για την Ειρήνη της Στοκχόλμης.
Οι προσπάθειες ένταξης της Κίνας σε νέα συμφωνία περιπλέκονται από το σχεδόν πλήρες πάγωμα του πυρηνικού διαλόγου Ουάσινγκτον – Πεκίνου τα τελευταία χρόνια, που επιδεινώθηκε το 2024 όταν η Κίνα ανέστειλε τις συνομιλίες σε αντίδραση στις αμερικανικές πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι οι κατηγορίες των ΗΠΑ βασίζονται και σε δορυφορικές εικόνες και κυβερνητικά έγγραφα, τα οποία δείχνουν ταχεία επέκταση βασικών εγκαταστάσεων του κινεζικού πυρηνικού προγράμματος, μεταξύ αυτών και της μυστικής εγκατάστασης Λοπ Νουρ, όπου φέρεται να πραγματοποιήθηκαν δοκιμές χαμηλής απόδοσης.
