Στην όλη συζήτηση περί κυριαρχικών δικαιωμάτων που γίνεται στην Ελλάδα υπάρχει ένας τομέας που αποτελεί το πιο απτό απ’ όλα τα άλλα επιχειρήματα και συμβολισμούς που ακούγονται. Τα ψάρια!
- Από τον Βασίλη Γαλούπη
Η στάση της κυβέρνησης να επιτρέψει ησύχως, μέσω της απραξίας της, τον αφανισμό της ελληνικής αλιείας από την Τουρκία δεν αποτελεί μόνο ένα ζήτημα ζωτικής σημασίας για την εθνική οικονομία. Δεν απειλεί, δηλαδή, μόνο την επιβίωση του κλάδου της αλιείας στην Ελλάδα, ενός κλάδου με αρχαία ιστορία, ή την ευημερία και την ταυτότητα περιοχών και τόπων που βασίζονταν διαχρονικά σε μεγάλο βαθμό στην αλιεία.
Τα ψάρια του Αιγαίου κουβαλάνε μια τεράστια πολιτική κι εθνική ευαισθησία. Η αλιεία στην Ελλάδα έχει έναν κρίσιμο συμβολισμό και πολιτική ισχύ. Αν η κυβέρνηση δεν την υπερασπιστεί, τότε «παραδίδει» το Αιγαίο στην Τουρκία. Με τον πιο ύπουλο τρόπο! Γιατί ήδη ζούμε έναν πόλεμο των ψαριών μέσα στην ελληνική θάλασσα, τον οποίο το Μαξίμου και τα επικοινωνιακά του φερέφωνα προτιμούν να αγνοούν. Επειδή συνειδητά φροντίζουν να τον χάσουν.
Την Πέμπτη ο Μητσοτάκης δεσμεύτηκε απέναντι στους αλιείς ότι «θα ασχοληθώ προσωπικά με το ζήτημά σας και θα εξαντλήσουμε τις δυνατότητες να σας βοηθήσουμε». Η κυβέρνηση, όμως, ναρκοθετεί και δρομολογεί τον αφανισμό της ελληνικής αλιείας, δηλαδή τη διάβρωση του τελευταίου ενεργού οχυρού της ελληνικής δραστηριότητας μέσα στα ελληνικά χωρικά ύδατα, αθροιστικά, στο σύνολό της. Αρχίζοντας από την κλίμακα των απλών ψαράδων, που έφτασαν στο «αμήν» και κατέφυγαν σε κινητοποιήσεις μαζικά σε όλη την Ελλάδα.
Με τα πολλά ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Μαργαρίτης Σχοινάς ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι κατόπιν συνεννόησης με το υπουργείο Οικονομικών θα διπλασιάσουν την επιδότηση του αλιευτικού πετρελαίου. Ομως, η κυβερνητική στήριξη παραμένει μηδαμινή μπροστά στις υπαρξιακές απειλές που αντιμετωπίζει η ελληνική αλιεία.
Δεν είναι, όμως, μόνο ότι εντέχνως αφήνεται να μαραζώσει οικονομικά, ώστε να αφανιστεί από μόνος του ο κλάδος, δήθεν νομοτελειακά. Το χειρότερο είναι ότι η ελληνική κυβέρνηση έχει παραδώσει ήδη το Αιγαίο στους Τούρκους αλιείς. Οι παραβιάσεις των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο από τα τούρκικα αλιευτικά, πρώτα στο ανατολικό Αιγαίο κι έπειτα σε όλη την ελληνική θάλασσα, στην πράξη ενθαρρύνονται.
Γιατί όχι μόνο γίνονται ανεκτές από την κυβέρνηση, αλλά δεν υπάρχει καν η στοιχειώδης αντίδραση κυρίαρχου κράτους που βλέπει να καταπατάται το αποκλειστικό του δικαίωμα για οικονομική δραστηριότητα των δικών του κατοίκων εντός της δικής του κυριαρχίας. Το ίδιο ανεκτή γίνεται από το Μαξίμου και η κραυγαλέα καταπάτηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την προστασία των αποθεμάτων ψαριού. Επειδή τα τουρκικά καΐκια ψαρεύουν στα ελληνικά νερά.
«Την ίδια ώρα που ο Ερντογάν επιδοτεί τον αλιευτικό του στόλο, χρησιμοποιώντας τον και για τον έλεγχο του Αιγαίου, οι ελληνικές κυβερνήσεις αδιαφόρησαν και αδιαφορούν προκλητικά για το πιο ζωντανό κομμάτι του Αιγαίου και της ανατολικής Μεσογείου» δήλωσε πρόσφατα ο πρώην δήμαρχος Καλύμνου Δημήτρης Διακομιχάλης.
«Είναι τουλάχιστον πέντε μίλια μέσα στα δικά μας νερά. Ανενόχλητοι. Κάθε μέρα, κάθε μέρα. Πέντε μίλια. Συχνά σέρνουν τις τράτες τους σε απόσταση από τις ελληνικές ακτές μικρότερη από 1,5 μίλι» δήλωναν πέρσι τον Ιανουάριο οι ψαράδες σε Κάλυμνο και Σάμο, σε ρεπορτάζ τηλεοπτικού σταθμού.
«Κοιτάξτε εκεί, είναι τουρκική μηχανότρατα. Είναι στα δικά μας νερά. Τραβάει και πάει ανενόχλητη. Αμα πάμε στα δικά τους νερά, εκείνοι μας βγάζουν όπλα. Ενώ εκείνοι στα δικά μας δουλεύουν ανενόχλητοι. Πάνε μέχρι μέσα στην Ψέριμο. Μέσα στο Βαθύ της Καλύμνου. Πάνε παντού. Ανενόχλητοι. Δεν βλέπεις δικό μας πουθενά πλωτό να φυλάει. Μόνο τα τουρκικά».
Καλλιμάνης: Πέρασε με… μπόνους σε τουρκικά χέρια
Η πειρατική αλιεία των Τούρκων στο Αιγαίο γίνεται πια τόσο συστηματικά -ενθαρρύνεται πρακτικά από την ελληνική κυβέρνηση- που τα αποθέματα των ψαριών στα ελληνικά χωρικά ύδατα στερεύουν, όπως και τα σφουγγάρια. Τα σαρώνουν οι Τούρκοι, σαν να κουμαντάρουν ανενόχλητοι τη δική τους θάλασσα. Το ελληνικό ψάρι, μοναδικό σε ποιότητα, σε λίγο δεν θα υπάρχει στην ελληνική αγορά. Τα ιχθυοπωλεία κλείνουν, οι ψαράδες σκίζουν τα δίχτυα τους απελπισμένοι και κάνουν κινητοποιήσεις, αλλά τα προβλήματα διογκώνονται.
Στη μεγάλη, βιομηχανική της κλίμακα, η ελληνική αλιεία, ο πιο ευαίσθητος κλάδος του Αιγαίου τόσο οικονομικά όσο κι εθνικά, ξεπουλιέται με κυβερνητικές ευλογίες στους Τούρκους. Η ελληνική βιομηχανία Καλλιμάνης, που εδώ και δεκαετίες κυκλοφορεί κατεψυγμένα θαλασσινά και ψάρια στην Ελλάδα, πουλήθηκε το 2022 στον τουρκικό όμιλο Dardanel Önentaş. Η εταιρία ενσωματώθηκε, μέσω της θυγατρικής Dardanel Greece, στον όμιλο Dardanel Önentaş, έναν από τους μεγαλύτερους ομίλους στον κλάδο των κονσερβοποιημένων και κατεψυγμένων ψαριών.
Ο όμιλος ανήκει στις 50 μεγαλύτερες εισηγμένες στο χρηματιστήριο Κωνσταντινούπολης. Η Dardanel αγόρασε αντί 6 εκατ. ευρώ την Καλλιμάνης, πληρώνοντας με τεράστιο μπόνους μόλις στο 10% της αξίας τους τα δάνεια της εταιρίας. Στο Brexit βασικό αντικείμενο διαμάχης μεταξύ Βρετανίας – Ε.Ε. έγιναν τα βρετανικά ψάρια. Για τη βρετανική οικονομία ο κλάδος της αλιείας αποτελεί μόνο ένα μικροσκοπικό μερίδιο του ΑΕΠ τους, μόλις το 0,12% του ΑΕΠ. Εξελίχθηκε, όμως, στο μεγαλύτερο ζήτημα και κόντεψε να βυθίσει τις διαπραγματεύσεις.
Για τους Βρετανούς, το αν θα αποκτούσαν δικαίωμα κι άλλοι, όπως, π.χ., οι Γάλλοι, να ψαρεύουν μέσα στα δικά τους νερά αποτέλεσε τον μεγάλο συμβολισμό εθνικής αξιοπρέπειας, που σχεδόν ανέτρεψε ολόκληρη τη διαπραγμάτευση μετά το Brexit. Παρομοίως και για τους Ισλανδούς. Στο περίφημο δημοψήφισμα που πραγματοποίησε η Ισλανδία στις 29 Αυγούστου 2026, σχετικά με την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Ενωση, ο λαός ψήφισε «Όχι». Ο βασικότερος λόγος της καθολικής απόρριψης ήταν το ζήτημα της αλιείας και του ελέγχου των θαλάσσιων πόρων.
Παραδόξως κι «ανάποδα» από τα υπόλοιπα κράτη η κυβέρνηση στην Ελλάδα, τη χώρα όπου αντίθετα με την, π.χ., Βρετανία η αλιεία αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο της εθνικής της ταυτότητας, της οικονομίας και της κυριαρχίας της, παραδίδει ήδη, εκούσια και συνειδητά, τα κλειδιά του Αιγαίου στην Τουρκία. Αρχίζοντας απ’ τα ψάρια του.