Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας στη συνέντευξή του στον Σκάι, έθεσε για πρώτη φορά συγκεκριμένο πήχη για τις επόμενες εθνικές εκλογές, συνδέοντάς τον ουσιαστικά και με την παραμονή του στην ηγεσία.
- Από τον Ανδρέα Καψαμπέλη
Και δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι επέλεξε να τον κατεβάσει τόσο χαμηλά, στο 25%. Για τα δικά του μέτρα και σταθμά πρόκειται για εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό, το οποίο προφανώς θεωρεί ότι μπορεί τελικά να πιάσει ώστε να εξασφαλίσει την πολιτική του επιβίωση.
Η πραγματικότητα, βεβαίως, είναι ότι ακόμη και αυτό το 25% απέχει δραματικά από τις προηγούμενες εκλογικές επιδόσεις της Νέας Δημοκρατίας στις εθνικές κάλπες, όταν κινούνταν στην περιοχή του 40%. Με βάση αυτά τα ποσοστά, μια πτώση στο 25% μεταφράζεται σε απώλεια περίπου 40% της εκλογικής δύναμης της Ν.Δ.
Αλλωστε, ακόμη και στις ευρωεκλογές το ποσοστό της Ν.Δ. είχε κινηθεί υψηλότερα, κοντά στο 28%, σε μια αναμέτρηση όπου παραδοσιακά θεωρείται ότι η ψήφος είναι πιο «χαλαρή». Θεωρητικά, επομένως, στις εθνικές εκλογές, όπου τα διλήμματα είναι εντονότερα και η συσπείρωση μεγαλύτερη, το ποσοστό ενός κυβερνώντος κόμματος θα έπρεπε να ανεβαίνει. Αντί γι’ αυτό, ο ίδιος ο κ. Μητσοτάκης κατέβασε τον πήχη στο 25%, αναγνωρίζοντας εμμέσως ότι η υποχώρηση είναι ήδη πολύ μεγάλη.
Η παραδοχή αυτή έρχεται, μάλιστα, σε πλήρη αντίθεση με όσα έλεγε μέχρι πρόσφατα περί νέας αυτοδυναμίας της Ν.Δ. Για να καταστεί, όμως, κάτι τέτοιο εφικτό, απαιτείται ποσοστό τουλάχιστον της τάξης του 36%-37%, ανάλογα πάντοτε με τον αριθμό των κομμάτων που θα μπουν στη Βουλή και το συνολικό ποσοστό όσων μείνουν εκτός.
Αδυναμία
Η αναγνώριση αυτή βάζει επομένως τέλος, στην πράξη, στο όνειρο και στον στόχο της αυτοδυναμίας, με τον οποίο ο πρωθυπουργός επιχειρούσε παράλληλα να «ντοπάρει» και τον σκληρό πυρήνα των ψηφοφόρων του. Επιβεβαιώνει, επίσης, ότι οι εσωτερικές και κυλιόμενες δημοσκοπήσεις που έχει στη διάθεσή του το κυβερνητικό επιτελείο πρέπει να είναι πολύ πιο δυσάρεστες από την εικόνα που εκπέμπεται δημοσίως και, σε κάθε περίπτωση, να μην αντιστοιχούν στα «30άρια» που εμφανίζονται κάθε τρεις και λίγο ως προς την εκτίμηση ψήφου. Αν πράγματι η εικόνα ήταν αυτή, δεν θα υπήρχε κανένας λόγος να ρίξει -και μάλιστα με προσωπικό πολιτικό κόστος και κόστος γοήτρου- τόσο χαμηλά τον πήχη.
Οι πληροφορίες από τα δημοσκοπικά παρασκήνια αναφέρουν, άλλωστε, ότι η Ν.Δ., μετρούμενη στην πρόθεση ψήφου, κινείται αυτή τη στιγμή στην περιοχή του 20%-25%, εμφανίζοντας σαφή αδυναμία ανάκαμψης, ό,τι κι αν επιχειρεί ο πρωθυπουργός: είτε με τη ΔΕΘ και όσα υποσχέθηκε είτε με τα επικοινωνιακά σόου στα εθνικά θέματα, όπως στο Καστελόριζο, ή με τις κατά διαστήματα εξαγγελίες και παροχές ή με τις διαρκείς, σχεδόν προεκλογικού χαρακτήρα, περιοδείες του ανά την Ελλάδα.
Και όλα αυτά χωρίς να έχει ακόμη διαμορφωθεί ο τελικός συσχετισμός των κομματικών δυνάμεων στην πορεία προς τις εκλογές, αφού παραμένει ανοιχτό και το ενδεχόμενο δημιουργίας κόμματος από τον Αντώνη Σαμαρά, εξέλιξη που θα μπορούσε να επηρεάσει ακόμη περισσότερο τα δεδομένα.
Το ερώτημα που ήδη αρχίζει να τίθεται στο εσωτερικό της Ν.Δ. είναι εάν τα στελέχη της, από τις χαμηλότερες έως και τις υψηλότερες βαθμίδες, θα αποδεχθούν ότι το όριο για να ανοίξει θέμα ηγεσίας θα είναι πράγματι το 25%. Ή αν, αντιθέτως, ο πήχης θα πρέπει εκ των πραγμάτων να τοποθετηθεί υψηλότερα, ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις μιας νέας αφετηρίας για την παράταξη.
Διαφορετικά, τίθεται το ερώτημα εάν η Ν.Δ. θα παραμείνει συρρικνωμένη υπό τον έλεγχο του Κυριάκου Μητσοτάκη, έχοντας μετατραπεί πλέον σε «κόμμα Μητσοτάκη» – και αυτό ανεξάρτητα από τις αδυναμίες και τις ανεπάρκειες των υπόλοιπων πολιτικών κομμάτων.
Ο λόγος, όμως, για τον οποίο ο κ. Μητσοτάκης επέλεξε ακριβώς το 25% κρύβει και ένα δεύτερο, περισσότερο… τεχνικό μυστικό, το οποίο συνδέεται άμεσα με τον εκλογικό νόμο. Για κάποιους το ποσοστό αυτό μπορεί να αποτελεί ένα πολιτικό και ψυχολογικό φράγμα -έτσι κι αλλιώς πολύ χαμηλό για ένα κόμμα που κυβέρνησε με ποσοστά κοντά στο 40%, έχει όμως ταυτόχρονα και πολύ συγκεκριμένη αριθμητική σημασία.
Με βάση το ισχύον εκλογικό σύστημα, το 25% αποτελεί το κατώφλι από το οποίο αρχίζει να ενεργοποιείται για το πρώτο κόμμα το μπόνους των εδρών. Κάτω από το 25%, το σύστημα λειτουργεί ουσιαστικά σχεδόν ως απλή αναλογική, χωρίς πρόσθετες έδρες για το πρώτο κόμμα. Στο 25% ενεργοποιείται μπόνους 20 εδρών και, από εκεί και πάνω, για κάθε επιπλέον μισή μονάδα προστίθεται μία έδρα, μέχρι το 40%, όπου το ανώτατο μπόνους φτάνει τις 50 έδρες.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι, εάν η Ν.Δ. είναι πρώτο κόμμα με ποσοστό γύρω στο 25%, οι έδρες που θα λάβει εκτιμάται ότι -ανάλογα πάντοτε και με το άθροισμα των ποσοστών των κομμάτων που θα μείνουν εκτός Βουλής- θα μπορούσαν να κινηθούν, μαζί με το μπόνους, περίπου στις 95-100.
Εάν. Όμως. το ποσοστό της σταματήσει, για παράδειγμα, στο 24,9%, το μπόνους χάνεται και οι έδρες θα μπορούσαν να περιοριστούν περίπου στις 75-80. Μια τέτοια εξέλιξη θα στερούσε εκ των πραγμάτων από τον αρχηγό του πρώτου κόμματος μεγάλο μέρος της δυνατότητας να διατηρήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων και, κατ’ επέκταση, θα δυσκόλευε δραματικά και την παραμονή του στην ηγεσία.
Το σενάριο που φαίνεται επομένως να έχει κατά νου ο κ. Μητσοτάκης είναι να μπορέσει, εκλέγοντας περί τους 100 βουλευτές, να διατηρήσει ρυθμιστικό ρόλο την επόμενη ημέρα των πολιτικών εξελίξεων. Να εξακολουθεί, δηλαδή, να διαθέτει μια ισχυρή Κοινοβουλευτική Ομάδα, ικανή να επηρεάζει ή να μπλοκάρει κρίσιμες αποφάσεις στη Βουλή, μεταξύ άλλων και σε ζητήματα παραπομπών πολιτικών προσώπων για σκάνδαλα και ποινικές υποθέσεις που αφορούν την περίοδο της δικής του διακυβέρνησης. Παράλληλα, μια Κοινοβουλευτική Ομάδα αυτού του μεγέθους θα του επέτρεπε να επηρεάζει και τις αυξημένες πλειοψηφίες που απαιτούνται στις διαδικασίες της συνταγματικής αναθεώρησης, ιδιαίτερα ως προς το άρθρο 86.
Το καταστατικό
Περισσότερο, όμως, από όλα αυτά ο κ. Μητσοτάκης φαίνεται να θεωρεί ότι, μέσω των κατάλληλων χειρισμών στη συγκρότηση των ψηφοδελτίων, μπορεί να εκλέξει μια νέα, μικρότερη μεν από τη σημερινή αλλά περισσότερο «ελεγχόμενη» Κοινοβουλευτική Ομάδα. Ετσι, ακόμη κι εάν μετά το εκλογικό αποτέλεσμα τεθεί ζήτημα αμφισβήτησής του, θα επιδιώξει να διαθέτει την αναγκαία πλειοψηφία για να το αποκρούσει.
Και εδώ αποκτά ιδιαίτερη σημασία το αναθεωρημένο καταστατικό της Ν.Δ., το οποίο εγκρίθηκε στο τελευταίο συνέδριο επί της ηγεσίας του και προβλέπει ότι, για να κινηθεί διαδικασία αμφισβήτησης του προέδρου του κόμματος, η σχετική πρόταση θα πρέπει να υπογράφεται από το ένα τρίτο των βουλευτών και στη συνέχεια να εγκριθεί από την απόλυτη πλειοψηφία τους.