H Κριμαία δεν ψήφισε, ούτε το Ντόνετσκ ούτε το Λουχάνσκ. Ο νέος πρόεδρος της Ουκρανίας, ο πέμπτος στην ιστορία της χώρας, «χαιρετίστηκε» με καχυποψία από τη Μόσχα και τα ρωσικά ΜΜΕ ως ο εκλεκτός της Ουάσινγκτον. Το ερώτημα, όμως, παραμένει. Μπορεί ακόμη ένας μεγιστάνας, εν προκειμένω ο ζάμπλουτος «βασιλιάς της σοκολάτας» Πέτρο Ποροσένκο, να βγάλει την Ουκρανία από τα αδιέξοδα και να την οδηγήσει στον δρόμο της ειρήνης και της ευημερίας για όλους; Οι Ουκρανοί προσδοκούν σε αυτό, αλλά και σε κάτι άλλο. Να καταφέρει ο Ποροσένκο να μπλοκάρει τις βλέψεις της Μόσχας, που εκμεταλλεύεται το πολιτικό κενό στο Κίεβο. Προϋπόθεση παραμένει η έναρξη ουσιαστικών συνομιλιών μεταξύ των δύο πλευρών, μια προσέγγιση δύσκολη που θα γίνει πάνω στη γεωπολιτική σκακιέρα του φυσικού αερίου.
Οι αναλυτές το αμφισβητούν, παρά το γεγονός ότι με την εκλογή Ποροσένκο διαφάνηκε μια χαραμάδα διεξόδου και το άνοιγμα ενός διαύλου επικοινωνίας μεταξύ Κιέβου και Μόσχας.
Η ρωσική πλευρά ξεκαθαρίζει ότι προϋπόθεση για την έναρξη των συνομιλιών είναι ο τερματισμός των ουκρανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων στην ανατολική Ουκρανία. Ο ίδιος ο Ποροσένκο, όμως, απαντά: «Δεν θα επιτρέψω να γίνει Σομαλία η ανατολική Ουκρανία». Ο νέος πρόεδρος επιβεβαίωσε σε συνέντευξη Τύπου ότι επιθυμεί την «ευρωπαϊκή ολοκλήρωση» της Ουκρανίας, καθώς και ότι θα διατηρήσει στην πρωθυπουργία τον Αρσένι Γιατσένιουκ. Ανακοίνωσε, επίσης, ότι θα πραγματοποιήσει «πολύ πιθανόν» την πρώτη επίσκεψή του στο εξωτερικό στην Πολωνία, όπου ο πρόεδρος Μπρόνισλαβ Κομορόφσκι τον προσκάλεσε για τις 4 Ιουνίου. Ο Ποροσένκο δήλωσε, επίσης, ότι ελπίζει να συναντηθεί με τους ηγέτες της Ρωσίας μέσα στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιουνίου και πρόσθεσε ότι η αποκατάσταση της σταθερότητας στις ανατολικές περιοχές της χώρας θα απαιτήσει την ανάμειξη της Μόσχας. Επανέλαβε πως είναι έτοιμος να συνομιλήσει με τους αυτονομιστές που θα καταθέσουν τα όπλα τους, αλλά πρόσθεσε ότι δεν θα συναντηθεί με «τρομοκράτες» που απειλούν την ασφάλεια του κράτους. Ο Ποροσένκο δήλωσε ακόμη ότι θα χρησιμοποιήσει όλα τα νόμιμα μέσα για να εξασφαλίσει την επιστροφή στην Ουκρανία της Κριμαίας, την οποία η Ρωσία προσάρτησε τον Μάρτιο.
Ο μεγαλοβιομήχανος Πέτρο Ποροσένκο θεωρείται ένας ρεαλιστής επιχειρηματίας αλλά και πολιτικός. Ο ίδιος διετέλεσε υπουργός Εξωτερικών στη φιλοδυτική κυβέρνηση του πρώην προέδρου Βίκτορ Γιουστσένκο και υπουργός Οικονομικών στη φιλορωσική κυβέρνηση του προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς, ο οποίος ανετράπη τον περασμένο Φεβρουάριο ύστερα από δύο μήνες μεγάλων αντικυβερνητικών, φιλοευρωπαϊκών διαδηλώσεων στο Κίεβο. Διατηρεί οικονομικά συμφέροντα στη Ρωσία και, παρότι υποστηρίζει σθεναρά τη στρατηγική συμμαχία της χώρας του με την Ευρωπαϊκή Ενωση, αντιτίθεται στην ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ.
Σε αντίθεση με τις προβλέψεις, οι Ουκρανοί κατάφεραν να μετατρέψουν τη ρωσική επιθετικότητα σε αποφασιστικότητα για την πραγματοποίηση των εκλογών της Κυριακής 25 Μαΐου. Σε κάθε προηγούμενη εκλογική αναμέτρηση η χώρα εμφανιζόταν διχασμένη, με βάση την αντιπαράθεση μεταξύ της δυτικής και της ανατολικής πλευράς της. Οι Ουκρανοί έχουν κάνει ό,τι έπρεπε να κάνουν από την πλευρά τους. Η μοίρα τους, όπως τόσο συχνά στην Ιστορία τους, έτσι και τώρα εξαρτάται από τις αποφάσεις που λαμβάνονται από τους ισχυρούς ξένους. Στη Μόσχα, αλλά και στο Βερολίνο, στις Βρυξέλλες, την πρωτεύουσα της Ε.Ε., και στην Ουάσινγκτον.
Οι ανατολικές περιοχές επέλεξαν την αποχή
Ενώ στο Κίεβο και στις δυτικές περιοχές της χώρας η συμμετοχή κινήθηκε σε υψηλά επίπεδα, στις ανατολικές περιοχές του Ντόνετσκ και του Λουγκάνσκ, οι οποίες ανακήρυξαν μονομερώς την «ανεξαρτησία» τους μετά τα δημοψηφίσματα της 11ης Μαΐου, η συμμετοχή ήταν μικρή. Ενοπλοι φιλορώσοι αυτονομιστές εμπόδισαν τη διεξαγωγή της ψηφοφορίας και σε αρκετές περιπτώσεις κατέστρεφαν κάλπες σε κεντρικούς δρόμους. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι ο πλουσιότερος άνθρωπος της χώρας, ο ολιγάρχης Ρινάτ Αχμέτοφ, αναγκάστηκε να ψηφίσει στο Κίεβο και όχι στην πόλη του, το Ντόνετσκ, όπου περισσότεροι από 2.000 φιλορώσοι έκαναν διαδήλωση στο κέντρο της βιομηχανικής πόλης.
Ο μετριοπαθής πολιτικός που επικράτησε (τελικά) των ακραίων του Κιέβου!
Οπως έγραφε η «Wall Street Journal», το μοναδικό θέμα των ουκρανικών προεδρικών εκλογών ήταν η επιβίωση της χώρας. Η επιχειρηματική επιτυχία του και το ασαφές πολιτικό υπόβαθρο του Ποροσένκο προκαλούσαν υποψίες στην πλατεία Μεϊντάν. Αρχικώς, είχε στόχο την πρωθυπουργία, ένα σκαλί κάτω από τον θώκο της προεδρίας. Οταν, όμως, οι πολιτικοί πλανήτες του ευθυγραμμίστηκαν και εκτινάχθηκε στη διεκδίκηση του κορυφαίου αξιώματος, ήταν και αυτός το ίδιο έκπληκτος όπως όλοι οι άλλοι. Ο κ. Ποροσένκο αποτελεί μια σκληρή επίπληξη στον προπαγανδιστικό μηχανισμό του Κρεμλίνου. Οι στυλοβάτες της υποψηφιότητάς του υποτίθεται ότι ήταν η ηγεσία των Ουκρανών ριζοσπαστών, μια και η επιθετικότητα του Βλαντιμίρ Πούτιν κατά της Ουκρανίας δεν προκάλεσε ρεύμα υποστήριξης προς κάποια χαρισματική προσωπικότητα που θα μπορούσε να ηγηθεί της χώρας. Η δεξαμενή των Ουκρανών ψηφοφόρων απέφυγε τους ακραίους εθνικιστές και συσπειρώθηκε γύρω από έναν φαινομενικά προσεκτικό, μετριοπαθή και ρεαλιστή άνδρα, γεγονός που λέει περισσότερα για τις προσδοκίες των Ουκρανών, παρά για τις προθέσεις του κ. Ποροσένκο. Αυτό ήταν το σωστό timing για τον 48χρονο «βασιλιά της σοκολάτας», του οποίου η περιουσία προέρχεται από μια διεθνή αυτοκρατορία ζαχαροπλαστικών ειδών. Το εντυπωσιακό προσωνύμιό του δεν συνάδει με την προσωπικότητά του. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’80 ο Ποροσένκο σπούδαζε μαζί με τον Μιχαήλ Σαακασβίλι, τον μετέπειτα πρόεδρο της Γεωργίας, στο Πανεπιστήμιο Taras Shevchenko του Κιέβου. Οι δύο άνδρες διατήρησαν την επαφή τους, όμως ο ψυχρός κ. Ποροσένκο παρέμεινε το αντίθετο του φλογερού και ασυμβίβαστου Γεωργιανού.
Ο κ. Ποροσένκο δημιούργησε την περιουσία του στα πέτρινα χρόνια του ’90 στην Ουκρανία. Οπως κάθε φιλόδοξος ολιγάρχης εκείνης της εποχής, ασχολήθηκε με την πολιτική. Κατέλαβε μια έδρα στη Βουλή του Κιέβου και απόλαυσε τη συνακόλουθη ασυλία έναντι των δικαστικών διώξεων. Επαιξε με όλους και κατέλαβε διάφορους υπουργικούς θώκους. Βοήθησε τον πρόεδρο Γιανουκόβιτς να ιδρύσει το 2001 το Κόμμα των Περιφερειών και με προφανή απροθυμία δέχθηκε να γίνει υπουργός Εμπορίου στην κυβέρνηση του ιδίου το 2012. Δεν είναι τυχαίο ότι η περιουσία του επεκτείνεται και στη Ρωσία. Η συμμαχία του με τους δυτικόφιλους του Κιέβου ήταν αυτή με τη μεγαλύτερη διάρκεια. Βοήθησε στην οικοδόμηση της «Πορτοκαλί Επανάστασης» το 2004. Οταν οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν τον περασμένο Νοέμβριο, μετά την άρνηση του Γιανουκόβιτς να υπογράψει τη Συμφωνία Σύνδεσης με την Ε.Ε., ο κ. Ποροσένκο διαδραμάτισε ενεργό ρόλο στο ξεδίπλωμα των κινητοποιήσεων. Κανένας άλλος Ουκρανός επιχειρηματίας δεν στάθηκε, όπως αυτός, στο πλευρό των διαδηλωτών της πλατείας Μεϊντάν. H επίσκεψη του Ποροσένκο στην Κριμαία κατά την έναρξη της ρωσικής εισβολής τον Φεβρουάριο του έδωσε πόντους ανδρείας. Ξεκίνησε την προεκλογική καμπάνια του για την προεδρία, αφού προηγουμένως διασφάλισε την εύνοια των ολιγαρχών. Για πολλούς Ουκρανούς αυτή η μυστική συμφωνία αποτελεί σήμα κίνδυνου για την αντοχή που επιδεικνύουν οι παλιές μέθοδοι πολιτικής. Σε αυτούς οι λεγόμενοι ρεαλιστές απαντούν ότι οποιοσδήποτε υποψήφιος πρόεδρος χρειάζεται την υποστήριξη των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, που βρίσκονται στα χέρια των ολιγαρχών.
Στέλλα Θεοδώρου
