«Ορκίζομαι ότι θα κάνω το παν για να διατηρηθεί και να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη στον κλάδο των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Μάρτυράς μου ο Θεός». Ο όρκος, ο πρώτος αυτού του είδους στην Ευρώπη, κατέστη υποχρεωτικός για τα μέλη του συμβουλίου των ολλανδικών τραπεζών, καθώς η κυβέρνηση προσπάθησε να χαλιναγωγήσει, με έναν ομολογουμένως ευφάνταστο για τα δεδομένα της αγοράς τρόπο, έναν κλάδο με ενεργητικό τετραπλάσιο του μεγέθους της οικονομίας της χώρας. Οι Ολλανδοί τραπεζίτες που αποτυγχάνουν να συμμορφωθούν με τους νέους κανόνες θα μπουν στη μαύρη λίστα και θα βρεθούν αντιμέτωποι με πρόστιμα ή αναστολή εργασίας. Η Ολλανδία είναι εξαίρεση στον κανόνα. Τα golden boys, πρωταγωνιστές της κρίσης 2008, που άνοιξε τον ασκό του Αιόλου σε όλο τον κόσμο, εξακολουθούν να συμπεριφέρονται μεταξύ τους σαν να μη συνέβη τίποτα. Κι ας προσπαθούν εκτός τραπεζών να πείσουν τους επενδυτές ότι έχουν εξολοθρεύσει την ανήθικη συμπεριφορά που συνέβαλε στην οικονομική κρίση του 2008, κοστίζοντας στους φορολογουμένους εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε πακέτα διάσωσης.
Η κριτική
Δεν είναι τυχαίο ότι αυτή τη συμπεριφορά επικρίνεται ακόμα και από τους ίδιους τους τραπεζίτες. Πριν από λίγες ημέρες ο επικεφαλής της Τράπεζας της Αγγλίας Μαρκ Κάρνεϊ έλεγε ότι ο καπιταλισμός κινδυνεύει να αυτοκαταστραφεί εάν δεν συνειδητοποιήσουν οι τραπεζίτες ότι είναι υποχρεωμένοι να δημιουργήσουν μια πιο δίκαιη κοινωνία. Ο ίδιος άσκησε δριμεία κριτική στο Σίτι και στους traders, αμφισβητώντας εάν ακολουθούν τα standards της ηθικής και ζητώντας να εξοστρακιστούν αυτοί που δεν το κάνουν. Ο ίδιος προειδοποίησε ότι υπάρχει μια ολοένα αυξανόμενη αίσθηση ότι διαλύεται το κοινωνικό συμβόλαιο στην καρδιά του καπιταλισμού εξαιτίας των ανισοτήτων.
Κι όμως, σήμερα, παρά τις νουθεσίες περί ηθικής, τις αλλεπάλληλες αποκαλύψεις για απάτες, χειραγωγήσεις επιτοκίων, κάλυψη φοροδιαφυγής, μαύρο χρήμα και άλλα αδικήματα, που σε ό,τι αφορά τους κοινούς θνητούς μεταφράζονται σε φυλακή, στον αγγελικά πλασμένο κόσμο των τραπεζών μεταφράζονται σε αυξήσεις… Τα υψηλόβαθμα στελέχη των 15 μεγάλων τραπεζών σε ΗΠΑ και Ευρώπη έλαβαν κατά μέσο όρο αύξηση των αποδοχών τους κατά 10%, καθώς οι αμερικανικές τράπεζες έδωσαν πολύ πιο γενναιόδωρα πακέτα από τους Ευρωπαίους ανταγωνιστές τους, τονίζοντας τη διεύρυνση του χάσματος αμοιβών στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Οι αποδοχές των επικεφαλής των διεθνών τραπεζών ανήλθαν το 2013 σε 13.000.000 δολάρια κατά μέσο όρο, καταγράφοντας αύξηση 10,1% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, αναπληρώνοντας έτσι την περσινή μείωσή τους, σύμφωνα με την έρευνα του αμερικανικού ομίλου Equilar. Υστερα από μια αύξηση 50% στο πακέτο της αμοιβής του στα 19.900.000 δολάρια, ο Λόιντ Μπλανκφάιν της Goldman Sachs ανέτρεψε από την κορυφή τον Τζον Στάμπφ της Wells Fargo, ως ο πιο ακριβοπληρωμένος τραπεζίτης στον κόσμο.
Η ανάλυση των συνολικών αποδοχών που χορηγούνται στους επικεφαλής 15 τραπεζών -συμπεριλαμβανομένων του Λόιντ Μπλανκφάιν της Goldman Sachs και του Αντόνιο Χόρτα-Οζόριο της Lloyds Banking Group- συντάχθηκε αποκλειστικά για τους «Financial Times» από την εταιρία ερευνών Equilar.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι τα μεγάλα… κεφάλια των τραπεζών έβαλαν στην τσέπη τους 13.000 δολάρια μεσοσταθμικά το 2013, 10,1% περισσότερο απ’ ό,τι το προηγούμενο έτος.
Πρόστιμα ρεκόρ
Οι μισθολογικές αυξήσεις έγιναν σε μια χρονιά που οι τράπεζες κατέβαλλαν πρόστιμα ρεκόρ στις ΗΠΑ για διάφορες «παρανομίες» στα στεγαστικά δάνεια μέχρι και τις κυρώσεις των ΗΠΑ. Οι 15 τράπεζες κατέβαλαν 48 δισεκατομμύρια δολάρια σε πρόστιμα το περασμένο έτος και 30 δισ. δολάρια το 2012, σύμφωνα με μια ανάλυση των «FT». Ωστόσο, το άλμα στις αμοιβές συνέπεσε και με μια μέση αύξηση των καθαρών εσόδων των τραπεζών της τάξης του 46% και τις ισχυρές αποδόσεις των μετοχών τους.
Ολοι οι επικεφαλής των αμερικανικών τραπεζών -από τον Μπλάκφεϊν μέχρι τον Τζέιμι Ντίμον της J.P. Morgan Chase- κατατάσσονται μεταξύ των καλύτερα αμειβόμενων τραπεζιτών στον κόσμο. Ακόμη και ο χαμηλότερα αμειβόμενος επικεφαλής τράπεζας στις ΗΠΑ, ο Ντίμον, πήρε σπίτι του 11.800.000 δολάρια. Υστερα από μια αύξηση 50% στο πακέτο της αμοιβής του, δηλαδή στα 19.900 δολάρια, ο Λόιντ Μπλανκφάιν της Goldman Sachs γκρέμισε από την κορυφή τον Τζον Στάμπφ της Wells Fargo, ως ο πιο ακριβοπληρωμένος τραπεζίτης στον κόσμο. Ακόμη και ο χαμηλότερα αμειβόμενος επικεφαλής τράπεζας στις ΗΠΑ, ο Ντίμον, εξασφάλισε αμοιβή 11.800.000 δολάρια.
Ρίχνουν στάχτη στα μάτια
Μια σειρά από άλλες τράπεζες, όπως για παράδειγμα η Barclays, πάγωσε τα μπόνους σε όλους τους traders στην αγορά συναλλάγματος, εν αναμονή των εσωτερικών ερευνών για πιθανή χειραγώγηση των βασικών επιτοκίων των νομισμάτων. Τα μπόνους μπορεί να φτάσουν έως και τα 2.000.000 δολάρια, μόνο για τους traders. Το πάγωμα των μπόνους έχει «χτυπήσει» πολλές εταιρίες στο City του Λονδίνου, στη Νέα Υόρκη και αλλού, και εκτείνεται πέρα από τα trading desks και προς τα τμήματα διαπραγμάτευσης παραγώγων. Συνολικά 26,7 δισ. δολάρια πληρώθηκαν σε μορφή μπόνους το 2013, στους 165.500 εργαζομένους στις χρηματιστηριακές εταιρίες της Wall Street, το υψηλότερο επίπεδο από την αρχή της οικονομικής κρίση του 2008, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της κρατικής Thomas P. DiNapoli.
Τα συνολικά κέρδη για τις χρηματιστηριακές πράξεις στις εταιρίες της Wall Street, σύμφωνα με τα στοιχεία, διαμορφώθηκαν στα 16,7 δισ. δολάρια το 2013. Σύμφωνα με την DiNapoli, η χρηματιστηριακή βιομηχανία ήταν επικερδής για πέντε συναπτά έτη μετά την οικονομική κρίση, και μέσα σε αυτά είναι μάλιστα τα τρία καλύτερα έτη κερδοφορίας που έχουν καταγραφεί ποτέ στην Ιστορία, παρά τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει λόγω της μείωσης των εσόδων από τις βασικές δραστηριότητες του trading και της επενδυτικής τραπεζικής.
Οι «χαμηλόμισθoι» με τα 4.000.000 δολάρια και η χειραγώγηση των αγορών
Στην Ευρώπη, ένα μείγμα ρυθμιστικών και πολιτικών πιέσεων, τα χαμηλότερα έσοδα και η στροφή μακριά από την επενδυτική τραπεζική οδήγησαν στην εμφάνιση μιας νέας γενιάς «χαμηλόμισθων» επικεφαλής τραπεζών. Ο Ρος Μακ Εγουαν, επικεφαλής της RBS, έλαβε 4.000.000 δολάρια, ενώ μεταξύ των Βρετανών τραπεζιτών, ο Χόρτα-Οζόριο ήταν ο καλύτερα αμειβόμενος, με ένα πακέτο 12.500.000 δολαρίων.
Οι αναλυτές της εταιρίας Equilar έχουν συμπεριλάβει στις αποδοχές των τραπεζιτών τους βασικούς μισθούς, τα μπόνους σε μετρητά και διάφορα άλλα επιδόματα. Εχουν συμπεριλάβει, επίσης, τις αμοιβές σε μετοχές που χορηγήθηκαν το 2013, ορισμένες από τις οποίες δόθηκαν ως ανταπόδοση για την επίδοση του προηγούμενου έτους.
Η Ολλανδία δαπάνησε πάνω από 95 δισ. ευρώ σε κεφάλαια και εγγυήσεις κατά τα τελευταία έξι χρόνια, για να διασώσει της τράπεζές της. Ο Μπερτ Μπρούγκινκ, οικονομικός διευθυντής της Rabobank Groep, της ολλανδικής τράπεζας που βρέθηκε αντιμέτωπη με πρόστιμο 774.000.000 ευρώ τον περασμένο Οκτώβριο, λόγω του σκανδάλου χειραγώγησης των επιτοκίων, πήρε τον όρκο πέρυσι. Το κόστος της διάσωσης των τραπεζών της Ολλανδίας συνέβαλε στην αύξηση του εθνικού χρέους στο 75% του AEΠ το 2013, από 46% το 2007.
Η εμπιστοσύνη του κοινού στις τράπεζες υποχώρησαν σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς χρησιμοποιήθηκαν χρήματα των φορολογουμένων για τη διάσωσή τους και επίσης επιβλήθηκαν τεράστια πρόστιμα για παραβάσεις, όπως η χειραγώγηση των επιτοκίων και η αντικανονική πώληση χρηματοοικονομικών προϊόντων. Οι αμερικανικές και οι ευρωπαϊκές τράπεζες έχουν υποστεί περισσότερα από 200 δισεκατομμύρια δολάρια σε νομικά έξοδα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Bloomberg.
Στέλλα Θεοδώρου
