Σφοδρές αντιδράσεις από τον ιατρικό κόσμο της χώρας αλλά και μεγάλη σύγχυση στους ασφαλισμένους έχουν προκαλέσει οι κατευθυντήριες οδηγίες του ΕΟΠΥΥ για τις διαγνωστικές εξετάσεις, που περιλαμβάνονται στην απόφαση (της 18ης Αυγούστου) του υπουργού Υγείας Μάκη Βορίδη. Από τη μια πλευρά οι ιατρικοί σύλλογοι της χώρας αντιδρούν στην υπουργική απόφαση και μιλούν για «τσεκούρι» στις διαγνωστικές εξετάσεις των πολιτών, που μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο τη ζωή ασθενών, και από την άλλη οι τεχνοκράτες του ΕΟΠΥΥ υποστηρίζουν ότι «δεν είναι δυνατόν να πληρώνουμε έως και 10.000.000 ευρώ τον μήνα για διαγνωστικές εξετάσεις». Το τοπίο όμως έγινε ακόμα πιο… θολό για τους πολίτες μετά τη δημοσιοποίηση του προσχεδίου του νέου Κανονισμού Παροχών του ΕΟΠΥΥ, καθώς σε πολλές περιπτώσεις έρχεται σε αντίθεση με τις κατευθυντήριες οδηγίες! Ενδεικτικά, όσον αφορά το τεστ Παπανικολάου, σύμφωνα με την υπουργική απόφαση-οδηγία δεν αποζημιώνεται από τον ΕΟΠΥΥ στις γυναίκες κάτω των 21 ετών, ενώ βάσει του προσχεδίου Κανονισμού Παροχών του οργανισμού δικαιολογείται για όλες τις γυναίκες με την έναρξη της σεξουαλικής ζωής τους!
Σύμφωνα, πάντως, με τα στατιστικά – επίσημα στοιχεία του ΕΟΠΥΥ, το 2013 έγιναν περισσότερες από 1.500.000 αξονικές τομογραφίες (758.900 στο ΕΣΥ και 765.496 σε ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα). Μάλιστα το αμερικανικό επιστημονικό περιοδικό «Nature» σε άρθρο του για τις αξονικές εξετάσεις στις 31 Οκτωβρίου 2013 ανέφερε ότι η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση στις αξονικές τομογραφίες στη λίστα 27 χωρών, με αναλογία περισσότερες από 300 αξονικές ανά 1.000 άτομα. Σημειώνεται ότι λόγω της οικονομικής κρίσης ο ΕΟΠΥΥ έχει κλειστό προϋπολογισμό 2 δισ. ευρώ για το 2014, εκ των οποίων τα 323.000.0000 θα καλύψουν τις διαγνωστικές εξετάσεις των ασφαλισμένων. Ηδη το πρώτο εξάμηνο του 2014 οι δαπάνες για τις διαγνωστικές εξετάσεις ξεπέρασαν τα 340.000.000 ευρώ, σύμφωνα με τον υπουργό Υγείας Μάκη Βορίδη, εξαιτίας της αλόγιστης υπερσυνταγογράφησης.
Φρένο στην υπερσυνταγογράφηση
Για να μπει φρένο στην υπερσυνταγογράφηση, η υπουργική απόφαση που δημοσιεύτηκε σε ΦΕΚ στις 18 Αυγούστου (αρ. φύλλου 2243) υιοθετεί, σύμφωνα με το υπουργείο, διεθνείς ιατρικές κατευθυντήριες οδηγίες αλλά και τις οδηγίες του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας (ΚΕΣΥ). «Αυτές οι κατευθυντήριες οδηγίες είναι ένα κλειστό πεδίο ελέγχου της συνταγογράφησης, για να προστατέψει τον έντιμο γιατρό που δεν γράφει ό,τι να ‘ναι» είπε χαρακτηριστικά (την περασμένη Τρίτη) ο κ. Βορίδης και εξήγησε: «Εάν ο γιατρός θέλει να γράψει ένα τεστ Παπανικολάου σε μια γυναίκα κάτω των 21 ετών, μπορεί. Φτάνει όμως να μπορεί και να το δικαιολογήσει στον έλεγχο που θα του κάνει ο ΕΟΠΥΥ».
Οι προϋποθέσεις και δικαιολογούνται
Με την υπουργική απόφαση ορίζονται προϋποθέσεις για κρίσιμες διαγνωστικές εξετάσεις όπως το Τεστ Παπανικολάου, το PSA για τον προστάτη, το triplex για την καρδιά, οι μαστογραφίες, η μέτρηση οστικής μάζας, οι εξετάσεις για τον θυρεοειδή και οι αξονικές τομογραφίες, οι οποίες πλέον δικαιολογούνται μόνο σε όσους έχουν συγκεκριμένα συμπτώματα για κάθε ασθένεια ή ανήκουν σε ομάδες υψηλού κίνδυνου (κληρονομικότητα).
Triplex καρδιάς: Ο ΕΟΠΥΥ δικαιολογεί τον αρχικό έλεγχο σε ασθενείς με καρδιακά συμπτώματα επί παθολογικών ηλεκροκαρδιολογικών ευρημάτων, σε πάσχοντες με σακχαρώδη διαβήτη άνω των 40 ετών, πάσχοντες με περιφερειακή αρτηριοπάθεια, άτομα με ετήσια πιθανότητα καρδιακών επεισοδίων μεγαλύτερη από 2%. Επίσης δικαιολογείται σε όσους ασθενείς υπάρχει μεταβολή στην κλινική εικόνα τους, σε άτομα που έχουν υποβληθεί σε αρτοστεφανιαία παράκαμψη (bypass) έπειτα από πέντε χρόνια και έπειτα από αγγειοπλαστική (μπαλονάκι), εφόσον έχουν περάσει δύο χρόνια.
PSA: Δικαιολογείται σε άνδρες από 50 έως 75 ετών και μόνο εάν διαπιστωθεί αυξανόμενη υψηλή τιμή η εξέταση γίνεται όσο συχνά απαιτείται, αλλά τη συνταγογράφηση θα την κάνει ο ειδικός ουρολόγος και όχι γιατρός άλλης ειδικότητας, όπως για παράδειγμα ο παθολόγος. Ωστόσο, στους άνδρες που έχουν οικογενειακό ιστορικό με προστάτη (π.χ. πατέρας, αδελφός, παππούς) ο ΕΟΠΥΥ καλύπτει την εξέταση από την ηλικία των 40 ετών.
Τεστ Παπανικολάου: Δεν αποζημιώνεται από τον ΕΟΠΥΥ στις γυναίκες κάτω των 21 ετών και άνω των 65, και σε όσες έχουν υποβληθεί σε ολική υστερεκτομή με αρνητική βιοψία τραχήλου. Και εδώ, όμως, ισχύουν η κληρονομικότητα και τα κλινικά ευρήματα. Η μαστογραφία δικαιολογείται σε γυναίκες άνω των 40 ετών κάθε χρόνο και για όσο χρόνο δεν πάσχουν από βαρέα, χρόνια νοσήματα, όπως καρδιακή ανεπάρκεια και χρόνια νεφρική ανεπάρκεια. Η κλινική εξέταση μαστού σε γυναίκες 20-40 ετών κάθε τρία χρόνια και σε γυναίκες άνω των 40 ετών κάθε χρόνο.
Μαγνητική τομογραφία (MRI) οσφυικής σπονδυλικής στήλης επί οσφυαλγίας: Δικαιολογείται έπειτα από ακτινογραφία με ασαφή ευρήματα, όπως πρόσφατη σημαντική κάκωση, σε γνωστή οστεοπόρωση, σε παρατεταμένη χρήση υψηλών δόσεων κορτικοστερειοειδων, σε ηλικία άνω των 70 ετών, σε παιδιά και σε διάρκεια συμπτωμάτων άνω των έξι εβδομάδων. Δεν δικαιολογείται σε απλή οσφυαλγία ή ισχιαλγία χωρίς νευρολογικό έλλειμμα, χωρίς υποψία φλεγμονής ή νεοπλασίας, με διάρκεια συμπτωμάτων κάτω των έξι εβδομάδων ή στην περίπτωση που δεν είναι υποψηφία για χειρουργική αποκατάσταση.
Θυρεοειδής: Ο ΕΟΠΥΥ δεν δικαιολογεί πληθυσμιακό έλεγχο (screening) σε ασυμπτωματικούς ενήλικες, παρά μόνο σε γυναίκες πάνω από 50 ετών και άνδρες πάνω από 70 ετών.
Μέτρηση οστικής πυκνότητας μπορεί να γίνεται ανά διετία στις εξής ομάδες: Εναρξη θεραπείας που επηρεάζει την οστική πυκνότητα για γυναίκες άνω των 65 ετών και άνδρες άνω των 75 ετών, γυναίκες 50-60 ετών και άνδρες 50-74 ετών με παράγοντες κίνδυνου για οστεοπόρωση ή οστεοπορωτικά κατάγματα.
