Με έναν πρώτο συμβιβασμό στις αποσκευές του ταξίδεψε στις Βρυξέλλες ο Αλ. Τσίπρας για να αναζητήσει τη συμφωνία της νέας ισορροπίας με τους δανειστές. Αυτός ο συμβιβασμός αφορούσε το εσωτερικό της κυβέρνησης -και κατ’ επέκταση του κόμματός του- με την αριστερή πτέρυγα του ΣΥΡΙΖΑ που είχε τις πιο σκληρές θέσεις, ιδιαίτερα για τα θέματα της οικονομίας…
Πολλοί εκτιμούσαν (αν δεν το ήλπιζαν κιόλας) ότι ο νέος πρωθυπουργός θα βρεθεί εγκλωβισμένος σε εσωκομματικό αδιέξοδο με τη στροφή που θα έκανε μετά την ανάληψη της εξουσίας. Η άποψη που λανθασμένα επικρατούσε ήταν ότι τα υπό τον Π. Λαφαζάνη στελέχη τον περίμεναν στη γωνία και δεν επρόκειτο να δεχτούν εκπτώσεις στο προεκλογικό πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ, με αιχμή το θέμα της διαγραφής του χρέους.
Ομως η πραγματικότητα, όπως αναφέρουν οι πληροφορίες της «κυριακάτικης δημοκρατίας», είναι αρκετά διαφορετική. Τουλάχιστον για την παρούσα συγκυρία ένας «ιστορικός συμβιβασμός» έχει επέλθει ανάμεσα στις δύο πτέρυγες και η πλευρά Λαφαζάνη έχει διαμορφώσει ένα modus vivendi με τον κ. Τσίπρα, το οποίο πολύ δύσκολα θα διαταραχθεί το επόμενο διάστημα. Αυτό δεν σηματοδοτήθηκε μόνο με την είσοδο του ίδιου του κ. Λαφαζάνη και άλλων κορυφαίων στελεχών της επιρροής του, όπως ο Δημ. Στρατούλης, στην κυβέρνηση, αλλά βασίστηκε και στη γενικότερη εκτίμηση των συσχετισμών που επικρατούν εντός και εκτός του ΣΥΡΙΖΑ. Ενα «κρυφό» σημείο αυτού του συμβιβασμού αποτελεί επίσης το γεγονός ότι και ο κ. Λαφαζάνης προτιμούσε ως κυβερνητικούς εταίρους τους ΑΝ.ΕΛ. του Π. Καμμένου έναντι οποιωνδήποτε άλλων λόγω της συνεπούς αντιμνημονιακής στάσης τους.
Αν και σποραδικά συνεχίζονται τα πυρά με σκληρές απόψεις, καλλιεργώντας σε ορισμένους την ψευδαίσθηση της επερχόμενης ρήξης και του «όπλου παρά πόδα», αυτό έχει περισσότερο σχέση με τις επικοινωνιακές ανάγκες για την τήρηση μιας συνεπούς στάσης, την οποία επιζητεί ένα τμήμα του εκλογικού ακροατηρίου και κυρίως το πιο κομματικό. Ακόμη και οι δημοσιεύσεις στον ιστότοπο iskra της Αριστερής Πλατφόρμας, που αξιώνουν «να μη γίνει καμία υποχώρηση και κανένας συμβιβασμός», εντάσσονται στην ίδια τακτική. Η διατήρηση της επιρροής στο σχεδόν 35% των μηχανισμών του ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί μια κρίσιμη παράμετρο για τις μετεκλογικές ισορροπίες στο νέο κυβερνών κόμμα.
Από την πρώτη στιγμή, όμως, η πλευρά Λαφαζάνη αποδέχθηκε την τοποθέτηση του Γιάνη Βαρουφάκη (με ό,τι σήμαινε αυτό) στο υπουργείο Οικονομικών, έχοντας εξασφαλίσει σε επίπεδο πολιτικής ορισμένα βασικά ανταλλάγματα. Αυτές οι διασφαλίσεις αφορούν κατά κύριο λόγο τα εργασιακά και ιδιαίτερα τα θέματα των συλλογικών διαπραγματεύσεων και την επαναφορά του κατώτατου μισθού στα 751 ευρώ, που ενδιαφέρουν πρωτίστως το κοινωνικό ακροατήριο της Αριστερής Πλατφόρμας και μπορεί να τα παρουσιάσει ως επιτυχίες.
Ο ΣΥΡΙΖΑ είχε δεσμευτεί προεκλογικά ότι θα φέρει άμεσα στη Βουλή νομοσχέδια για τον κατώτατο μισθό, την επαναφορά της 13ης σύνταξης για τους χαμηλοσυνταξιούχους που παίρνουν έως 700 ευρώ σύνταξη, την αποκατάσταση των απωλειών που έχει υποστεί το σύνολο των συνταξιούχων μέσα σε χρονικό διάστημα μίας πενταετίας και ένα πακέτο ευνοϊκών μέτρων για τους ασφαλισμένους του ΟΑΕΕ. Μετεκλογικά, βεβαίως, παρατηρείται ότι άρχισε να «νερώνει» αυτές τις εξαγγελίες ως προς τον χρόνο εφαρμογής τους, αλλά τα πράγματα -σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες- θα μπορούσε να είναι και χειρότερα.
Ακόμη και η δέσμευση για σταδιακή επαναφορά του κατώτατου μισθού από τα τέλη του 2015, από τις νεότερες ηλικίες, αποτέλεσε προϊόν συμβιβασμού. Μάλιστα, στην τελευταία (και πρώτη μετεκλογική) συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ, που διεξήχθη κεκλεισμένων των θυρών και δίχως να διαρρεύσει τίποτε παρά την παρουσία περισσότερων από 150 ανθρώπων, υπήρξαν και αρκετές στιγμές έντασης. Εν όψει της επικύρωσης των προγραμματικών δηλώσεων που θα διάβαζε στη Βουλή ο κ. Τσίπρας βρέθηκαν στο επίκεντρο τόσο οι συμβιβασμοί στους οποίους θα προχωρούσε ο κ. Βαρουφάκης όσο και η πολιτική στο κοινωνικό πεδίο. Και ο μεν υπουργός Οικονομικών εξήγησε εγκαίρως -πριν ακόμη κάνει δημόσιες δηλώσεις και δίχως σοβαρές ενστάσεις- ότι «εμείς θέλουμε ένα νέο πρόγραμμα κι ας το ονομάζουν αυτοί μνημόνιο», αλλά τα υπόλοιπα δεν κύλησαν τόσο ομαλά. Οι ουκ ολίγοι νεοεκλεγέντες βουλευτές είχαν και την πρώτη έντονη εμπειρία παρακολουθώντας ένα «επεισόδιο» με πρωταγωνιστές από τη μία πλευρά βουλευτές της αριστερής πτέρυγας, όπως ο Γιάννης Σταθάς, και από την άλλη την αναπληρώτρια υπουργό Κοινωνικής Αλληλεγγύης Θεανώ Φωτίου αλλά και τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Γιάννη Δραγασάκη. Η υψηλών τόνων συζήτηση αφορούσε το αν η επανόρθωση των αδικιών στα εργασιακά θα παραπεμφθεί ευσχήμως σε μια συνεννόηση και συνεργασία με τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (ILO) που θα απαιτούσε χρόνο ή αν έπρεπε να επαναληφθούν ρητά, έστω και κάπως ετεροχρονισμένες, οι δεσμεύσεις αυτές.
Οι δύο εξηγήσεις για τον Βαρουφάκη
Σε ό,τι αφορά τον κ. Βαρουφάκη, η αποδοχή του από τους «σκληρούς» του ΣΥΡΙΖΑ -μολονότι γνωρίζουν καλά τις καταβολές και τις πολιτικές συναναστροφές με τις οποίες σχεδιάζει τα επόμενα βήματά του- επιδέχεται δύο εξηγήσεις. Τη μία έδωσε με ποδοσφαιρικούς όρους βουλευτής. «Ηταν το “δεκάρι” που χρειαζόμαστε στην ομάδα» έλεγε αναγνωρίζοντας τις γνώσεις, τις προσβάσεις και τις ικανότητες του νέου υπουργού Οικονομικών να φέρει γρήγορα και αποτελεσματικά σε πέρας, υπό συνθήκες μεγάλης χρονικής πίεσης, μια αποστολή που θα ήταν πολύ δυσκολότερη για οποιοδήποτε άλλο από τα στελέχη του οικονομικού επιτελείου. Η δεύτερη εξήγηση συνδέεται με τον συσχετισμό δυνάμεων που υπάρχει όχι μόνο εντός του ΣΥΡΙΖΑ αλλά και στο ευρωπαϊκό πεδίο, επί του οποίου διαπραγματεύεται η νέα κυβέρνηση. Με άλλα λόγια, παρά τη ρητορική που χρησιμοποιείται, η τάση του κ. Λαφαζάνη αντιλαμβάνεται ότι εφόσον δεν υπάρχουν δυνατότητες και περιθώρια ρήξης, απομένει μόνο ο συμβιβασμός αρκεί να μπορεί να χαρακτηριστεί «έντιμος» και να μην αφήνει εκτεθειμένη στο εσωτερικό την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ.
Υπό το πρίσμα αυτό η Αριστερή Πλατφόρμα δέχθηκε τη συμμετοχή στην κυβέρνηση διαψεύδοντας όσους προέβλεπαν αδυναμία «συγκατοίκησης» με τον κ. Τσίπρα. Αντιθέτως, όλα δείχνουν ότι ο πρωθυπουργός σε αυτόν το συμβιβασμό έχει το πάνω χέρι, καθώς η κυβέρνηση που σχηματίστηκε στα πρώτα βήματά της συγκεντρώνει πολύ ευρεία κοινωνική αποδοχή και κάθε αρνητική κίνηση, έστω και σε λανθάνουσα μορφή, θα ήταν εκ των προτέρων καταδικασμένη.
Ανδρέας Καψαμπέλης
