Η διαδικασία επιστροφής των ιστορικών κειμηλίων της Καισαριανής στην Ελλάδα ήταν το αποτέλεσμα μιας πολύωρης και δύσκολης διαπραγμάτευσης. Η συνάντηση μεταξύ των στελεχών του Υπουργείου Πολιτισμού και του Βέλγου συλλέκτη, Τιμ ντε Κράενε, έλαβε χώρα κάτω από συνθήκες άκρας μυστικότητας στο Δημαρχείο του Έβεργκεμ, στη Γάνδη.
Ο χώρος επιλέχθηκε κατόπιν επιθυμίας του ίδιου του συλλέκτη, ο οποίος, θορυβημένος από την τεράστια δημοσιότητα που έλαβε το θέμα τόσο στην Ελλάδα όσο και στον βελγικό Τύπο, θέλησε να προστατεύσει την ιδιωτικότητά του και να αποφύγει την αποκάλυψη προσωπικών του στοιχείων.
Οι συζητήσεις διήρκεσαν συνολικά έξι ώρες, κατά τη διάρκεια των οποίων ο κ. ντε Κράενε εμφανίστηκε αρχικά ιδιαίτερα πιεσμένος, αλλά τελικά απόλυτα συνεργάσιμος, αποδεχόμενος την εθνική σημασία της διάσωσης αυτών των τεκμηρίων.
Όπως μετέδωσε η ΕΡΤ πριν από την υπογραφή οποιουδήποτε προσυμφώνου, η ελληνική αποστολή, πλαισιωμένη από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, προχώρησε σε μια εξονυχιστική μακροσκοπική εξέταση του υλικού. Η διαδικασία αυτή ήταν απαραίτητη για να διαπιστωθεί αν οι φωτογραφίες είναι πράγματι πρωτότυπες ή μεταγενέστερες αναπαραγωγές.
Σύμφωνα με την καθηγήτρια Βασιλική Κόκλα, η επιστημονική επικύρωση βασίστηκε σε εξειδικευμένες τεχνικές μεθόδους:
Εξετάστηκαν οι ενδείξεις και οι σφραγίδες στην πίσω πλευρά του χαρτιού, οι οποίες είναι χαρακτηριστικές της δεκαετίας του ’40 και μελετήθηκε η χημική και υλική δομή της φωτογραφίας, ώστε να επιβεβαιωθεί ότι η εμφάνιση των φιλμ έγινε με τα μέσα της εποχής.
Αν και το ενδιαφέρον μονοπώλησαν οι 12 φωτογραφίες που απεικονίζουν τους 200 αγωνιστές λίγα λεπτά πριν την εκτέλεση της Πρωτομαγιάς του 1944, η επίσκεψη στη Γάνδη αποκάλυψε έναν πολύ μεγαλύτερο θησαυρό. Η συλλογή του υπολοχαγού της Βέρμαχτ, Χόιερ, αριθμεί συνολικά 262 φωτογραφικά ντοκουμέντα καθώς και σπάνια έντυπα από τη θητεία του στην Ελλάδα το 1943-1944.
Το περιεχόμενο της συλλογής είναι συγκλονιστικό:
Αποτυπώνεται ο δρόμος προς το θάνατο και οι τελευταίες στιγμές των θυμάτων μέσα στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, κάτω από τα πυρά των ναζιστικών δυνάμεων.
Επίσης υπάρχουν λήψεις που δείχνουν ναζιστικές σημαίες υψωμένες σε εμβληματικά σημεία της πρωτεύουσας, ενώ έντυπα του ίδιου του Γερμανού αξιωματικού, συμπληρώνουν το ιστορικό παζλ.
Μετά την υπογραφή του προσυμφώνου, ο Τιμ ντε Κράενε δήλωσε ανακουφισμένος και φανερά ικανοποιημένος από την έκβαση της υπόθεσης. «Είμαι χαρούμενος που οι διαδικασίες ολοκληρώθηκαν. Καταλήξαμε σε συμφωνία και δεν επιθυμώ να προβώ σε περαιτέρω δηλώσεις μέχρι την οριστική διευθέτηση του θέματος», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Οι διαβουλεύσεις μεταξύ του Υπουργείου και του συλλέκτη αναμένεται να συνεχιστούν και τις επόμενες ημέρες για τις τελευταίες τυπικές λεπτομέρειες, ώστε η συλλογή Χόιερ να επιστρέψει επίσημα στην Ελλάδα, αποτελώντας πλέον μέρος της εθνικής μας ιστορικής μνήμης.