Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Πάνος Καμμένος έστειλε το φάκελο με όλα τα στοιχεία της προμήθειας των μεταφορικών ελικοπτέρων του Στρατού Ξηράς στην εισαγγελέα διαφθοράς. Μόνο ένα από τα 110 είναι σε επιχειρησιακή ετοιμότητα
Οι Ελληνες φορολογούμενοι έχουν πληρώσει περίπου 600.000.000 για την προμήθεια των μεταφορικών ελικοπτέρων του Στρατού Ξηράς NH-90, αλλά από τα 11 που έχουν παραληφθεί ήδη μόνο το ένα είναι σε επιχειρησιακή κατάσταση. Η προμήθεια έχει χαρακτηριστικά σκανδάλου και ο υπουργός Εθνικής Αμυνας Πάνος Καμμένος, ύστερα από διερεύνησή της από τη νεοσύστατη επιτροπή «εσωτερικών υποθέσεων», έστειλε τον φάκελο με όλα τα στοιχεία στην εισαγγελέα Διαφθοράς Ελένη Ράικου.
«Ο φάκελος αυτός εμπλουτίζεται διαρκώς με νέα στοιχεία» υποστήριξε ο κ. Καμμένος και αποκάλυψε ότι έχει ήδη διαβιβαστεί από τις 30 Ιανουαρίου του 2015 από την κυρία Ράικου μια άλλη δικογραφία στη Βουλή που αφορά την αναζήτηση πολιτικών ευθυνών για τη συγκεκριμένη προμήθεια. Ο υπουργός Εθνικής Αμυνας ανάδειξε το θέμα ενός swap, ύψους 41.900.000 ευρώ, που, όπως είπε, έχει πληρωθεί από το υπουργείο Οικονομικών παλαιότερα και το χαρακτήρισε «μίζα».
Μικροσκόπιο
Ακόμη δύο «σκοτεινά» στοιχεία τα οποία έχουν μπει στο μικροσκόπιο των Αρχών για τη σύμβαση των NH-90 είναι πληρωμές που έγιναν χωρίς να υπάρχουν τα ανάλογα τιμολόγια και βεβαίως τα αντισταθμιστικά ωφελήματα, τα οποία είναι μια «αμαρτωλή» ιστορία στον χώρο της άμυνας.
Αρχικά, ο κ. Καμμένος είχε δώσει εντολή να μην καταβληθεί στην κατασκευάστρια εταιρία των γαλλογερμανικών ελικοπτέρων NH-90 μία δόση ύψους 110.000.000 ευρώ για την εξόφληση της προμήθειας που υπεγράφη το 2003 επί υπουργίας Γιάννου Παπαντωνίου, όπως επίσης και ενός ποσού 70.000.000 ευρώ για τεχνική υποστήριξη και συντήρηση των ελικοπτέρων (followon support). Εδωσε, επίσης, εντολή στον πρώην αρχηγό ΓΕΣ, αντιστράτηγο Χρίστο Μανωλά να μην υπογραφεί το πρωτόκολλο παραλαβής του 12ου ελικοπτέρου από την Αεροπορία Στρατού, με το σκεπτικό ότι δεν «θέλουμε ακόμη ένα ελικόπτερο καθηλωμένο να σκουριάζει». Η παραλαβή του 12ου ελικοπτέρου ήταν προγραμματισμένη να γίνει στις 19 Φεβρουαρίου.
Η απόφαση να σταλεί ο φάκελος της προμήθειας των NH-90 στον εισαγγελέα ελήφθη σε πλήρη συνεννόηση του υπουργού Εθνικής Αμυνας με τον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα. Ο Πάνος Καμμένος, μάλιστα, έχει μιλήσει για έλεγχο όλων των συμβάσεων των εξοπλιστικών προγραμμάτων, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να τεθούν στο μικροσκόπιο της εισαγγελικής έρευνας και άλλες προμήθειες, ενώ μαζί με τα μεταφορικά ελικόπτερα στον εισαγγελέα εστάλη και η προμήθεια των υποβρυχίων τύπου 214.
Σύμφωνα με πληροφορίες από το Πεντάγωνο, η έρευνα για τα NH-90 εστιάζεται στο ότι η προμήθεια υπερκοστολογήθηκε, οι Ελληνες φορολογούμενοι θα πληρώσουν τελικά ένα ποσό πολύ μεγαλύτερο από αυτό της αρχικής σύμβασης (659.000.000 ευρώ), τη στιγμή που ο Στρατός έχει επιχειρησιακό κενό λόγω του ότι τα ελικόπτερα παραμένουν καθηλωμένα. Η εισαγγελική έρευνα εκτιμάται ότι θα εστιαστεί στο γεγονός ότι παραγγέλθηκε ένας τύπος ελικοπτέρου που ήταν στα… σχέδια και μάλιστα με προκαταβολή 40% του συνολικού ποσού της σύμβασης, ενώ μεγάλο ζήτημα ανακύπτει και με τα αντισταθμιστικά ωφελήματα της προμήθειας.
Η σύμβαση προμήθειας των 20 μεταφορικών ελικοπτέρων, συνολικού κόστους 659.000.000 ευρώ, εξελίσσεται σε μετά κόπων από την αρχή της υλοποίησής της. Ενώ επρόκειτο ότι έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί έως το 2009 με την παράδοση και του τελευταίου ελικοπτέρου, αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα και δυσκολίες στην ανάπτυξή του και γι’ αυτό σημειώθηκαν και συνεχίζουν τραγικές καθυστερήσεις στη γραμμή παραγωγής. Στην περίπτωση της Ελλάδας υπάρχει σε εκκρεμότητα και το ζήτημα της έλλειψης τεχνικής υποστήριξης. Κατά την αγορά των ελικοπτέρων τον Αύγουστο του 2003, επί υπουργίας Γιάννου Παπαντωνίου, δεν προβλέφθηκε η υπογραφή σύμβασης «follow on support», οπότε τα ελικόπτερα, λόγω έλλειψης ανταλλακτικών, δεν μπορούν να περάσουν τις τακτικές τεχνικές επιθεωρήσεις, με αποτέλεσμα σήμερα να πετάει ένα ή το πολύ δύο.
Μέχρι σήμερα το Ελληνικό Δημόσιο έχει αποπληρώσει περίπου το 80% του συνολικού τιμήματος της σύμβασης και έχει παραλάβει τα 11 ελικόπτερα. Το υπουργείο Εθνικής Αμυνας θεωρεί ότι έπρεπε να έχει υπάρξει σύνδεση της κύριας σύμβασης με το «follow on support» των ελικοπτέρων, αφενός για να μην υπάρχει επιπλέον κόστος και αφετέρου να μπορούν τα NH-90 που παραλαμβάνονται να είναι επιχειρησιακά. Αυτός είναι και ο λόγος της μη πληρωμής του υπόλοιπου ποσού προς την κατασκευάστρια εταιρία και της παραλαβής του 12ου ελικοπτέρου. Σημειώνεται ότι η σύμβαση της τεχνικής υποστήριξης είναι πενταετούς διάρκειας και αξίας 71.000.000 ευρώ.
Πέραν της αρχικής σύμβασης που υπεγράφη το 2003 από τον Γιάννο Παπαντωνίου, το 2010, επί υπουργίας Ευάγγελου Βενιζέλου, έγινε τροποποίηση της σύμβασης λόγω της μεγάλης καθυστέρησης που υπήρχε στις παραδόσεις των ελικοπτέρων. Με την τροποποίηση αυτή άλλαξε το χρονοδιάγραμμα παραλαβών και προβλέφθηκαν ρήτρες 120.000.000 από 34.000.000 που ίσχυαν μέχρι τότε, αλλά και πάλι δεν υπεγράφη σύμβαση τεχνικής υποστήριξης – για λόγους σκοπιμότητας, όπως κάποιοι πιστεύουν.
Η σύμβαση της αγοράς τους
Η επιτροπή εσωτερικού ελέγχου του υπουργείου έχει θέσει στο μικροσκόπιο τη σύμβαση αγοράς των ελικοπτέρων NH-90, καθώς θεωρείται προμήθεια η οποία ζημίωσε το Ελληνικό Δημόσιο. Κόστισαν ακριβότερα σε σχέση με ανάλογες αγορές που έγιναν από άλλες χώρες την αντίστοιχη χρονική περίοδο. Δόθηκε προκαταβολή 40% του συνόλου της σύμβασης, ενώ σε τέτοιες περιπτώσεις δίνεται προκαταβολή της τάξεως του 15%-20% και δεν κατατέθηκε τραπεζική εγγυητική επιστολή καλής εκτέλεσης του έργου, αλλά προτιμήθηκε από την τότε ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Αμυνας η χρήση εγγυητικών επιστολών της ίδιας της κατασκευάστριας εταιρίας. Οι μεγάλες προκαταβολές στα εξοπλιστικά προγράμματα ήταν η προσφιλής τακτική των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ.
Ανδρέας Κούτρας
