{Από τον Ηλία Μαμαλάκη για το περιοδικό «δ» που κυκλοφορεί με την «κυριακάτικη δημοκρατία»}
Εκ βαθέων και με μεγάλη συναίσθηση του νοήματος της Ανάστασης εύχομαι σε όλους, εορτάζοντες και μη, τις καλύτερες ευχές μου για τη μεγάλη αυτή γιορτή. Κατά τη γνώμη μου, τη μεγαλύτερη γιορτή του Χριστιανισμού. Η Γέννηση έχει ηρεμία και γλυκύτητα, παρά τους κινδύνους που περιτριγύριζαν τη Μαρία και το Θείο Βρέφος. Εχει και μεγάλη δόξα, εξαιτίας των Μάγων που προσφέρουν συμβολικά δώρα σε ένα βασιλιά, σ’ έναν αθάνατο, σε έναν αρχηγό θρησκείας.
Το Πάσχα όμως είναι πάντοτε την άνοιξη, την ώρα που βλασταίνει η γη μετά την ακαρπία του χειμώνα και έχει μέσα του την έννοια του θανάτου – στην προκειμένη περίπτωση, του προσωρινού θανάτου. Γιατί τον θάνατο ακολουθεί η Ανάσταση και η παράδοση της αιώνιας ζωής στους ανθρώπους. Εννοιες αρχέγονες που υπήρχαν και στην αρχαία θρησκεία. Η γη πεθαίνει και σκοτεινιάζει όσο η κόρη της Δήμητρας, Περσεφόνη, βρίσκεται στον Αδη. Οταν ανεβαίνει στη γη βγαίνουν τα πρώτα μπουμπούκια, τα πρώτα φύλλα και καρπίζει η γη. Ο μυθικός φοίνικας όταν εξαντλείται, καίγεται και αναγεννιέται. Ο κρητικός Δίας κάθε χρόνος πεθαίνει και ξαναγεννιέται.
Δεν είναι εύπεπτα νοήματα όλα αυτά και ο καθένας από εμάς αντιλαμβάνεται το Πάσχα με διαφορετικό τρόπο. Μερικοί σκέφτονται το μεταφυσικό νόημά του. Κάποιοι «ρουφάνε» τις ακολουθίες του Πάσχα, το Τροπάριο της Κασσιανής, τα 12 Ευαγγέλια, την Ανάσταση, τη χαρά. Κάποια τα παρακολουθούν από συνήθεια. Κάποιοι αδιαφορούν, ενώ μερικοί νοούν το Πάσχα ως ένα ψητό αρνί.
Το Πάσχα κατά ένα μαγικό τρόπο εμπεριέχει αρχέγονη τροφή που έρχεται από την αρχαιότητα: αρνί, αβγά, ψωμί, τυρί. Ακόμα και η σαλάτα του είναι η σαλάτα της άνοιξης, καθώς έχει μαρούλι, κρεμμυδάκι, άνηθο. Ολα από την αρχαιότητα. Και στα τυριά περιοριζόμαστε στο ολόπαχο ανθότυρο, στις μυζήθρες και στην παραδοσιακή μας φέτα. Και είναι πολύ χαρακτηριστικό το κύριο φαγητό της Ανάστασης: η μαγειρίτσα. Μια σούπα στην οποία αξιοποιούμε τη συκωταριά του αρνιού με πολλά λαχανικά, όπως φρέσκο κρεμμυδάκια, άνηθο, μάραθο, μαρούλια, αντίδια, καυκαλήθρες και μυρώνια. Πάντα μπαίνει λίγο ρύζι μέσα και στο τέλος αβγοκόβεται. Είναι το φαγητό που ορίζει η παράδοση ως μεταβατικό, από τη νηστεία στην κανονική διατροφή. Εάν το βράδυ της Ανάστασης ο νηστεύων περιορίσει το φαγητό του σε μια μαγειρίτσα, ένα αβγό και λίγη σαλάτα, σίγουρα την Κυριακή του Πάσχα θα απολαύσει το αρνί του.
Στην Ελλάδα σίγουρα είμαστε οι μεγαλύτεροι και καλύτεροι ψήστες αρνιού στον κόσμο. Η αλήθεια είναι ότι το ψήσιμό του είναι πολύ δύσκολη υπόθεση, και η δυσκολία ξεκινάει από το πέρασμα στη σούβλα. Πρέπει να δεθεί σφικτά με ατσαλόσυρμα στον λαιμό, στα χεράκια, στην κοιλιά και στα μπούτια. Αν δεν γίνει καλό δέσιμο, όταν θα αρχίσει να ψήνεται θα σπάσει και θα κρέμεται στη φωτιά. Από την άλλη, το πού θα μπει η φωτιά, πού θα είναι πιο δυνατή και πόσο ψηλά θα είναι το αρνί είναι θέμα εμπειρίας, γνώσης και επανάληψης. Κανένα βιβλίο δεν μπορεί να δώσει οδηγίες. Μόνο αν κάτσεις δίπλα σε ένα καλό ψήστη, τον πατέρα, τον παππού ή τον θείο σου, και γίνεις ο βοηθός του θα μάθεις.
Το μεγάλο τραπέζι της Κυριακής του Πάσχα έχει χαρακτήρα οικογενειακού δείπνου, όπου πάντα υπάρχουν κενές θέσεις για όποιον φίλο ή γείτονα θελήσει να κάτσει μαζί μας. Οσο νόστιμα και να είναι τα εδέσματα, όσο πλουσιοπάροχο και να είναι το τραπέζι, σκοπός δεν είναι η πολυφαγία, αλλά η συνεύρεση όλης της οικογένειας. Πάνω από 55 χρόνια πηγαίνω σε πασχαλινά τραπέζια και ποτέ δεν βαρέθηκα. Σε μερικές περιπτώσεις ήξερα από την πρώτη στιγμή τι κουβέντες και τι ευχές θα ανταλλάξουμε και σε ποιο σημείο θα αρχίσουν τα τραγούδια, οι χοροί και ένας πιθανός καβγάς, κυρίως μεταξύ των ανδρών, λόγω πολιτικών αντιθέσεων ή ποδοσφαιρικών διαφορών. Μικροί, ανώδυνοι καβγάδες που η αντιπαλότητά τους έκρυβε περισσότερη αγάπη παρά αντιπάθεια.
Οι περισσότεροι από εμάς κάπου θα πάμε το Πάσχα – ίσως ήδη τώρα που διαβάζετε αυτό το άρθρο κάπου να είστε. Αρκετοί όμως θα μείνουμε πίσω. Ωστόσο έχει την ομορφιά της και η πόλη μας, έχει όμορφες γωνιές που θα σε βγάλουν από τη μελαγχολία λόγω του ότι έμεινες στην Αθήνα. Τούτη την Κυριακή είναι η πιο κατάλληλη μέρα για να ανεβείτε στην Ακρόπολη και να φάτε το αρνάκι σας στην οδό Αδριανού, ανάμεσα στους τουρίστες και τον κόσμο. Είναι λατρεμένοι όλοι οι χώροι γύρω από την Ακρόπολη και βγάζουν θετική αύρα, που σε κάνουν να νιώθεις χαρούμενος. Μεθαύριο θα ξαναμπούμε στη ρουτίνα της καθημερινότητας. Εχει όμως και η ρουτίνα την αξία της. Πολλές φορές μάς ξεκουράζει, γιατί και οι διακοπές είναι μερικές φορές κουραστικές.
Τελειώνοντας θα ήθελα να σας ευχηθώ ό,τι καλύτερο όσον αφορά την υγεία σας, την οικογένειά σας και τα αποτελέσματα της δουλειάς σας. Να έχετε καλή Ανάσταση και ένα καλύτερο Πάσχα και αν είστε χορτοφάγοι, αντικαταστήστε τα συκωτάκια της μαγειρίτσας με ψιλοκομμένα μανιτάρια.
Από τον
Ηλία Μαμαλάκη
