Η ελληνόφωνη «ελίτ» της μικρής οθόνης έχει καταληφθεί από οθωμανικά στοιχειά που γαβγίζουν ερωτόλογα στα τουρκικά
«Πράγματι, το Χόλυγουντ αποτέλεσε κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο το ιδεολογικό οπλοστάσιο, σε επίπεδο λαϊκής αντίληψης, της αμερικανικής προπαγάνδας. Ακόμη και σήμερα ενίοτε δεν γίνεται αντιληπτό ότι ταινίες όπως η “Καζαμπλάνκα” (1942) αποτελούσαν αμιγώς προπαγανδιστικά έργα, ακριβώς όπως οι αντίστοιχες δημιουργίες του εθνικοσοσιαλιστικού ή του σοβιετικού καθεστώτος. Πολυάριθμοι αστέρες του κινηματογραφικού στερεώματος ενεπλάκησαν σε ειδικές περιοδείες, υποστηρίζοντας τα πολεμικά ομόλογα, που συνεισέφεραν στη στρατιωτική προσπάθεια, ή ενθαρρύνοντας τις εκστρατείες συλλογής απορριμμάτων. Στο εσωτερικό μέτωπο παρατηρείτο εξιδανίκευση του αμερικανικού συστήματος, της δημοκρατικής κοινωνίας και της ελεύθερης αγοράς, βασικών στοιχείων της καπιταλιστικής αστικής ζωής. Χαρακτηριστικές τέτοιες δημιουργίες ήταν η σειρά ταινιών “Γιατί πολεμάμε” των ετών 1942-1945, την οποία σκηνοθέτησε ο Φρανκ Κάπρα.
Παρόμοια έργα σκηνοθέτησαν οι γνωστοί σκηνοθέτες Τζων Φορντ και Τζων Χιούστον. Ο αμερικανικός στρατός και το ναυτικό διέθεταν επίσης κινηματογραφικές υπηρεσίες όπου συνεργάζονταν στελέχη της βιομηχανίας του Χόλυγουντ, ενώ αντίστοιχα τμήματα υπήρχαν και στην OSS (σ.σ.: πρόδρομος της CIA). Στην αμερικανική κοινωνία, δηλαδή, δημιουργήθηκε έντεχνα ένας μύθος εικόνων, συμβόλων και αναφορών, σύμφωνα με τον οποίον ένα φιλειρηνικό, πολιτισμένο σύνολο υπερασπιζόταν τον τρόπο ζωής του από την αναθεώρηση μιας νέας ηθικής τάξης την οποία προωθούσε ο Αξονας».
Απόσπασμα από την (αδημοσίευτη) εργασία «Ψυχολογικές Επιχειρήσεις των ΗΠΑ στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο», του Πασχαλίδη Ιωάννη, υποστρατήγου ε.α.
Ο υποστράτηγος Πασχαλίδης είναι ένας εκ των ελάχιστων αξιωματικών των Ενόπλων Δυνάμεων που έχει ασχοληθεί με τόση συστηματικότητα και έχει αφιερώσει αναρίθμητες ώρες στην πολύμοχθη εργασία της εξιστόρησης, της ανάλυσης και της παρουσίασης των επιτευγμάτων, των αποτυχιών και των δυνατοτήτων του… όπλου των ψυχολογικών επιχειρήσεων. Τα όπλα που απενεργοποιούν ανθρώπους ή τους μετατρέπουν από εχθρούς σε συμμάχους και τούμπαλιν είναι όσα απευθύνονται στην ψυχή, στον λογισμό, στο συναίσθημα, το θυμικό ή και το ένστικτο.
Οσοι ανοιγοκλείνουν επιτυχώς τους διακόπτες του νείκους και της φιλότητας, του φόβου και της τόλμης, της αποκαρδίωσης και της θέλησης για μάχη είναι εκείνοι που κατορθώνουν να έχουν μικρότερες απώλειες στα αιματηρά θέατρα των πολεμικών επιχειρήσεων με τα αληθινά, θανατηφόρα πυρά. Επιπλέον, οι κυβερνήσεις ή οι πολυεθνικές επιχειρήσεις, οι τράπεζες και τα σύμπλοκα συμφερόντων που ενώνονται για διάφορους (μη διαφανείς) λόγους έχουν τελειοποιήσει την τεχνική διεξαγωγής ψυχολογικών επιχειρήσεων.
Τα νικηφόρα αποτελέσματά τους είναι τόσο προφανή και κραυγαλέα όσο η πραγματικότητα που αντικρίζουμε – αν μπορούμε να τη διακρίνουμε κι αυτή μέσα από τα νέφη της παραπληροφόρησης και της προπαγάνδας, που θολώνουν την όραση και την κρίση μας.
Οθω-μανία
Το ενδιαφέρον στην περίπτωση του αμερικανικού κινηματογράφου είναι το πρόδηλο: Η εθνική προπαγάνδα, ο εγκωμιασμός των ενόπλων δυνάμεων και της δράσεως των στελεχών των υπηρεσιών πληροφοριών, η δαιμονοποίηση των κατά καιρούς αντιπάλων των ΗΠΑ και το λανσάρισμα της κυρίαρχης ιδεολογίας της ελίτ που τρέφεται από την ισχύ τούτου του κράτους γίνονται με τόση επιτυχία, ώστε έχουν φτάσει να αποτελούν κομμάτι της… παράδοσης των πνευματικά κατακτημένων χωρών.
Ακόμα και σε ορισμένα στίγματα του παγκόσμιου χάρτη, όπου το άκουσμα του ονόματος της Αμερικής προκαλεί δυσφορία, οι αρχιτέκτονες των χολιγουντιανών ψευδαισθήσεων είναι πάλι νικητές. Τα πνευματικά αντίμετρα των αντιπάλων της υπερδύναμης ακολουθούν ακριβώς ταυτόσημες αισθητικές γραμμές με εκείνες των Αμερικανών.
Πόσο «αντιαμερικανική» μπορεί να είναι μια ταινία, όταν προσφέρει την ίδια αίσθηση με όσες παράγονται στα χολιγουντιανά στούντιο; Οταν το μοντάζ, η μουσική επένδυση, τα πλάνα, τα εφέ, οι σκηνές που επιλέγεται να προβληθούν σε αργή κίνηση ή μεγαλύτερη ταχύτητα έχουν την «αύρα» των Αμερικανών δημιουργών, τότε ίσως να μην παίζει και πολύ μεγάλο ρόλο το περιεχόμενο της ταινίας.
Είναι περιττό να αναφερθεί ότι όσοι έχουν ενστερνιστεί αυτό το πολιτισμικό μοντέλο θα έχουν ελάχιστες ή μηδενικές ψυχολογικές αντιστάσεις στα προτάγματα και στη βούληση της Ουάσινγκτον. Αν κάτι θεωρείται αντίπαλο προς τα ημέτερα συμφέροντα και τις αξίες μας, πρώτα πρέπει να ηττάται εντός, στο συνειδησιακό – ψυχολογικό πεδίο.
Στα καθ’ ημάς τώρα, το επίπεδο είναι ακόμα πιο χαμηλό από εκείνους που θα κληθούν μια μέρα να εκβάλουν από μέσα τους το φάντασμα του Μπόγκαρτ και τον κομψό ίσκιο της Μπέργκμαν. Η ελληνόφωνη «ελίτ» της μικρής οθόνης (σε στελεχικό και ιδιοκτησιακό επίπεδο) έχει καταληφθεί από οθωμανικά στοιχειά που γαβγίζουν ερωτόλογα στα τουρκικά και θαμπώνουν τους καθοδικούς σωλήνες με τα πυκνά μουστάκια τους.
Παναγιώτης Λιάκος
