Ποντάρει στον φόβο, ανησυχεί για συσπείρωση των αντιπάλων και πιθανό εκλογικό αδιέξοδο
Από τη
Μυρτώ Μπούτση
Πολιτική αστάθεια και εμφύλιος διχασμός, τρομοκρατία και… Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Με αυτόν τον τρόπο συνοψίζουν οι αναλυτές τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η Τουρκία. Οι σημερινές εκλογές αναμένεται να επαναλάβουν το αδιέξοδο των εκλογών της 7ης Ιουνίου, με τις δημοσκοπήσεις να προβλέπουν ότι το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) δεν θα πιάσει και πάλι τον στόχο της αυτοδυναμίας, βλέποντας μικρή αύξηση των ποσοστών του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) και διατήρηση του φιλοκουρδικού HDP πάνω από το κατώφλι του 10%, παρά τον σφοδρό πόλεμο που του κήρυξε το κυβερνών κόμμα.
Μετά το μακελειό της διπλής βομβιστικής επίθεσης στην Αγκυρα στις 10 Οκτωβρίου (τα Οκτωβριανά του Ερντογάν, όπως σχολιάζουν κάποιοι) και τρεις μήνες μετά το άλλο μακελειό στο Σουρούτς η πόλωση στην τουρκική κοινωνία έχει φτάσει σε δυσθεώρητα ύψη. Πολλοί κατηγορούν τον Τούρκο πρόεδρο πως θερίζει ό,τι έσπειρε, κάνοντας τα στραβά μάτια στην αυξανόμενη ισλαμιστική απειλή, άλλοι ανησυχούν, καθώς για πρώτη φορά οι μυστικές υπηρεσίες δεν κατάφεραν να προστατεύσουν την πρωτεύουσα. Κάποιοι ποντάρουν (αυτό τουλάχιστον ελπίζει το ΑΚΡ) ότι ο φόβος θα συσπειρώσει τους οπαδούς του κυβερνώντος κόμματος και ότι το εσωτερικό μέτωπο με το κουρδικό PKK, που άνοιξε τον Ιούλιο με άρση της εκεχειρίας μετά την επίθεση στο Σουρούτς και αριθμεί ήδη δεκάδες νεκρούς εκατέρωθεν, θα «χαρίσει» εθνικιστικές ψήφους στους ισλαμιστές. Ακριβώς ο ίδιος παράγοντας μπορεί όμως να συσπειρώσει τους οπαδούς των δυνάμεων της αντιπολίτευσης, αγανακτισμένους ταυτόχρονα από το άλλο πολεμικό μέτωπο της τουρκικής αεροπορίας στη Συρία.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι ένα από τα βασικά εμπόδια για την αποκατάσταση της πολιτικής ισορροπίας στη γείτονα είναι ο ίδιος ο πρόεδρος. Εκείνος που εμμένει ξανά στο αναθεωρημένο πολιτικό πρόγραμμα του AKP, στον στόχο της εγκαθίδρυσης του εαυτού του στη θέση ισόβιου σουλτάνου μέσω της συνταγματικής μετατροπής της Τουρκικής Δημοκρατίας σε προεδρική δημοκρατία γαλλικού ή αμερικανικού τύπου. Εκείνος που τορπίλισε τις προσπάθειες για κυβέρνηση συνεργασίας με το CHP τον Ιούνιο, που κρατά με σιδερένια γροθιά το κόμμα του επιβάλλοντας τους ανθρώπους του στην εκτελεστική επιτροπή και τους υποψηφίους του στις κομματικές λίστες στον δυσαρεστημένο (πλην πρόσφατα επανεκλεγέντα) πρόεδρο του ΑΚΡ Αχμέτ Νταβούτογλου. Πολλοί μάλιστα ως πρόσφατα δεν απέκλειαν την κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης και την αναβολή των εκλογών ή νέο μετεκλογικό αδιέξοδο και νέες κάλπες το 2016.
Τα σενάρια για μετά τις κάλπες και το πέμπτο κόμμα
Ποια είναι τα επικρατέστερα σενάρια για την επόμενη μέρα των εκλογών; Κάποιοι μιλούν για συνεργασία με το ακροδεξιό κεμαλικό Κόμμα Εθνικιστικού Κινήματος (MHP), παρά τις διαφορές που τους χωρίζουν. Αλλοι προβλέπουν επανάληψη των συνομιλιών με το CHP. Στο τραπέζι έχει πέσει και το σενάριο για τη δημιουργία ενός «πέμπτου κόμματος», εκείνου που θα προέλθει από την αποστασία από το κυβερνών κόμμα του πρώην προέδρου Αμπντουλάχ Γκιουλ και των πρώην αντιπροέδρων Μπουλέντ Αρίτς και Αμπντουλατίφ Σενέρ. Και οι τρεις, άκρως δυσαρεστημένοι με τον Ερντογάν, λέγεται ότι θα συμμαχήσουν με τη βουλευτή του MHP Μεράλ Ακσενέρ, επίσης δυσαρεστημένη επειδή δεν συμπεριλήφθηκε στους εκλογικούς καταλόγους, και θα «τραβήξουν» εθνικιστές βουλευτές.
Το βρώμικο deal με Μέρκελ
«Βρόμικο ντιλ». Με αυτόν τον τρόπο χαρακτήρισε το πρακτορείο Ρόιτερς το πρόσφατο ταξίδι της Γερμανίδας καγκελαρίου Ανγκελα Μέρκελ στην Αγκυρα στις 18 Οκτωβρίου, ένα ταξίδι που συμπίπτει χρονικά με την τουρκική προεκλογική περίοδο. Αναθεωρώντας την αντίθεσή της στην ενταξιακή προοπτική της Τουρκίας η Μέρκελ μετέφερε υποσχέσεις για επίσπευση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, για απελευθέρωση της βίζας για τους Τούρκους υπηκόους που θέλουν να ταξιδέψουν στην Ε.Ε., και για 3 δισεκατομμύρια ευρώ σε οικονομική βοήθεια, σε αντάλλαγμα πάντα να κρατήσει η γείτων τους πρόσφυγες από τη Συρία μακριά από τα ευρωπαϊκά εδάφη. Με τους Τούρκους να συνεχίζουν μετά τη συνάντηση το… ανατολίτικο παζάρι για περισσότερα χρήματα και τους Κυπρίους να διαμαρτύρονται εγείροντας θέμα βέτο στο άνοιγμα ευρωπαϊκών κεφαλαίων προς την Τουρκία, μένει να φανεί αν ο Τούρκος πρόεδρος θα κεφαλαιοποιήσει πολιτικά στις εκλογές την προσέγγιση της Ευρώπης.
Η έκθεση
Πάντως, σύμφωνα με τον γερμανικό Τύπο, η ευρωπαϊκή -υπέρ του Ερντογάν- παρέμβαση στο τουρκικό εκλογικό σκηνικό συνεχίστηκε και την εβδομάδα που πέρασε. Η εφημερίδα «Die Welt Am Sonntag» μάλιστα αποκάλυψε ότι η Κομισιόν κρατά στο συρτάρι (για μετά τις εκλογές) μία έκθεση που κατακεραυνώνει την Αγκυρα για περαιτέρω «κατάπτωση των ανθρώπινων δικαιωμάτων», μεταξύ άλλων για την καταπάτηση της ελευθερίας του Τύπου και τη μεταχείριση των Κούρδων. Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι η έκθεση έχει συνταχτεί από καιρό και είναι η δεύτερη φορά που μένει… στα αζήτητα. Ολα αυτά, για τη χώρα όπου ένας 14χρονος μαθητής σύρθηκε πρόσφατα στα κρατητήρια κατηγορούμενος για «εξύβριση» του προέδρου και ένας 17χρονος καταδικάστηκε σε φυλάκιση 11 μηνών με την ίδια κατηγορία.
