Ασκήσεις ακριβείας για το ενεργειακό παιχνίδι στον (ευαίσθητο) Νότιο Διάδρομο. Το αμερικανικό LNG με πλωτό τερματικό στην Αλεξανδρούπολη και οι εκβιασμοί Ρώσων για τον Turkish Stream
Οι σχεδόν εβδομαδιαίες επισκέψεις αξιωματούχων των ΗΠΑ στην Αθήνα, η υποβάθμιση από ελληνικής πλευράς του ζητήματος του ρωσικού αγωγού φυσικού αερίου Turkish Stream και οι πληροφορίες περί σχεδίου προώθησης του αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στη νοτιοανατολική Ευρώπη μέσω τερματικού στην Αλεξανδρούπολη δείχνουν ότι μέσα σε λίγες εβδομάδες άλλαξε το ενεργειακό παιχνίδι στην περιοχή.
Βέβαια, οι πανηγυρισμοί όσων θεωρούν ότι η χώρα θα περιορίσει την εξάρτησή της από τη «ρωσική αρκούδα» είναι πρόωροι: Οπως επισημαίνουν στελέχη της ενεργειακής αγοράς, το αμερικανικό LNG, ακόμα και με τις σημερινές χαμηλότατες τιμές, θα κοστίζει στις βαλκανικές χώρες περισσότερο από το ρωσικό φυσικό αέριο που έρχεται μέσω των αγωγών. Επιπλέον, τυχόν τερματικός σταθμός LNG στην Αλεξανδρούπολη (αν βρεθούν τα κεφάλαια, ύψους περί τα 300.000.000 ευρώ, που απαιτούνται) μπορεί να επηρεάσει τη στρατηγική της εταιρίας που διαχειρίζεται τον υπό κατασκευή αγωγό ΤΑΡ, ο οποίος ανοίγει τον Νότιο Διάδρομο μεταφοράς του αζερικού αερίου προς την Ευρώπη.
Πολλοί εκτιμούν ότι θα υπάρξουν περισσότερες εξελίξεις μετά την επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Τζον Κέρι στην Αθήνα στα μέσα Σεπτεμβρίου. Οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι το θέμα έχουν πάρει ζεστά, τουλάχιστον όπως δείχνουν οι επίσημες δηλώσεις, και οι Βούλγαροι. Η Σόφια τονίζει με κάθε τρόπο ότι επιθυμεί να διαφοροποιηθεί σε επίπεδο ενεργειακών πόρων από τη Ρωσία μέσω της αναβάθμισης του διασυνδετηρίου αγωγού Ελλάδας – Βουλγαρίας (IGB) και των διασυνδέσεων με Σερβία και Ρουμανία.
Διπλωματία
Το θέμα του IGB συζητήθηκε προ ημερών στην Αθήνα, κατά τη διάρκεια συνάντησης των υπουργών Ενέργειας Ελλάδας και Βουλγαρίας με τον ειδικό συντονιστή της αμερικανικής κυβέρνησης για θέματα ενέργειας Αμος Χοχστάιν. Εντός των ημερών έχει προγραμματιστεί νέα συνάντηση για τον IGB αυτή τη φορά στη Σόφια.
Διπλωματικές πηγές επικαλούνται και τις πρόσφατες δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Νίκου Κοτζιά μετά τη συνάντηση με τον Βούλγαρο ομόλογό του Ντάνιελ Μίτοβ, σύμφωνα με τις οποίες το αμερικανικό LNG είναι το φθηνότερο στον κόσμο. Ο τελευταίος αμερικανός επισκέπτης, πάντως, ο Κουρτ Τονγκ -απεσταλμένος του State Department, υπεύθυνος για ευρωπαϊκά ζητήματα- έκανε και μια πρόταση: Να ζητήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την προμήθεια φυσικού αερίου από τις ΗΠΑ επισήμως. Αφού λοιπόν θα υπάρχουν πελάτες, θα βρεθεί και χρηματοδότηση για την επένδυση.
Το μοντέλο συνεργασίας που διέρρευσε στον ελληνικό Τύπο αναφέρεται σε αξιοποίηση της άδειας για πλωτό τερματικό LNG που έχει η GasTrade του ομίλου Κοπελούζου ανοιχτά της Αλεξανδρούπολης. Στο σχήμα εκτός από τη συγκεκριμένη εταιρία θα συμμετέχουν η κρατική ΔΕΠΑ και η αμερικανική Cheniere, σύμφωνα πάντα με τις σχετικές πληροφορίες.
Οσο για το σχέδιο κατασκευής του νέου ρωσοτουρκικού αγωγού μεταφοράς φυσικού αερίου Turkish Stream (οι εργασίες έπρεπε να έχουν αρχίσει από το καλοκαίρι, αλλά ακόμα συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις), στο οποίο είχε «επενδύσει» και η ελληνική πλευρά, οι αναλυτές δείχνουν τις εξελίξεις στη Συρία. Υποστηρίζουν ότι η ρωσική στρατιωτική επέμβαση θα επηρεάσει τις διμερείς σχέσεις Ρωσίας – Τουρκίας, μολονότι «δεν είναι ακόμα σαφές αν η ρωσική στρατιωτική επιχείρηση αντιστρατεύεται τις επιδιώξεις της Αγκυρας».
«Είμαστε εδώ»
Η ελληνική πλευρά, μολονότι έχει κατεβάσει τους τόνους από την εποχή των πανηγυρισμών («έρχονται 5 δισ. προκαταβολή»!) του πρώην υπουργού Ενέργειας και Περιβάλλοντος Παναγιώτη Λαφαζάνη, υποστηρίζει ότι δεν άλλαξε στάση. «Εμείς εδώ είμαστε να συζητήσουμε μόλις το έργο προχωρήσει» είναι η απάντηση της Αθήνας. Οπως είναι γνωστό, οι συζητήσεις Μόσχας και Αγκυρας για τον νέο αγωγό αυτή την περίοδο είναι παγωμένες, κυρίως γιατί η Τουρκία διαθέτει υπηρεσιακή κυβέρνηση. Εκτιμάται ότι θα υπάρξει επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων με τη νέα κυβέρνηση που θα προκύψει από τις τουρκικές εκλογές της 1ης Νοεμβρίου.
Οι Ρώσοι εμφανίζονται, πάντως, δυσαρεστημένοι από τις τακτικές επισκέψεις των Αμερικανών στην Αθήνα, που ακολούθησαν τις δηλώσεις Κέρι περί αγωγών μετά τη συνάντηση με τον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα. Μάλιστα, φρόντισαν να διαρρεύσει η απόφαση της νέας διοίκησης των Ρωσικών Σιδηροδρόμων (RZD) να εισηγηθεί στη ρωσική κυβέρνηση την απόσυρση του ενδιαφέροντος από τους διαγωνισμούς του Ταμείου Ιδιωτικοποιήσεων (ΤΑΙΠΕΔ) για ΤΡΑΙΝΟΣΕ, εταιρία τροχαίου υλικού ΟΣΕ (ROSCO) και ΟΛΘ.
Νεες εξελίξεις για τις κοινοπραξίες του ΤΑΡ
Μέσα σ’ αυτό το κλίμα η ελληνική κυβέρνηση καλείται να επιλύσει τις τελευταίες εκκρεμότητες για τον αγωγό ΤΑΡ, ενώ η διοίκηση της εταιρίας που διαχειρίζεται τον τελευταίο αναμένεται να ανακοινώσει εντός των ημερών τις εταιρίες που θα αναλάβουν την κατασκευή του ελληνικού τμήματος. Η κατασκευή του ελληνικού τμήματος του αγωγού (που διέρχεται από την Ελλάδα, την Αλβανία και καταλήγει με υποθαλάσσιο τμήμα στην Ιταλία) έχει επιμεριστεί σε τρεις εργολαβίες, με την αξία καθεμιάς εξ αυτών να προσεγγίζει τα 230.000.000 ευρώ.
Επικρατέστερες φέρεται ότι είναι οι κοινοπραξίες της γαλλικής Spiecapag (του ομίλου Vinci) με την ΕΛΛΑΚΤΩΡ και της ιταλικής Bonatti με την J&P ΑΒΑΞ. Η διοίκηση της εταιρίας διαχείρισης του ΤΑΡ έχει το δικαίωμα να καλέσει ακόμα και κάποιες από τις κοινοπραξίες που αποκλείστηκαν στην πρώτη φάση και έτσι είναι ακόμα στο παιχνίδι και ο όμιλος ΓΕΚ/ΤΕΡΝΑ σε κοινοπραξία με τη γερμανική Max Streicher GmbH και τη βελγική Denys, καθώς και η ΜΕΤΚΑ του ομίλου Μυτιληναίου με τις ιταλικές Nuova Ghizzoni SpA και Sicilsaldo SpA.
