Kαι άνεργες μητέρες που δεν μπορούν να ταΐσουν τα παιδιά τους απευθύνονται πλέον στο Πρότυπο Εθνικό Νηπιοτροφείο
Δύο πιτσιρικάδες, ο τρίχρονος Αποστόλης και ο τετράχρονος Διονύσης, έχουν πάρει τη θέση τους πάνω στα μικρά ποδήλατά τους και είναι έτοιμοι να… μονομαχήσουν ποιος από τους δύο θα καλύψει πιο γρήγορα την απόσταση έως τον απέναντι τοίχο. Ανάμεσά τους μπαίνει φουριόζος, με το πλαστικό αυτοκινητάκι του, ο Στράτος και δίνει το σύνθημα για την εκκίνηση της… αναμέτρησης. Παραδίπλα στέκεται η Καλλιόπη, η οποία περιμένει υπομονετικά να έρθει η σειρά της για να σκαρφαλώσει στην τσουλήθρα. Είναι πρωί Πέμπτης και ο κήπος της παιδικής χαράς έχει γεμίσει με παιδικές φωνές. Τα παιδιά, ηλικίας δυόμισι έως πεντέμισι ετών, που φιλοξενούνται στο ίδρυμα έχουν δεχτεί επίσκεψη από μαθητές της Σιβιτανιδείου Σχολής και όλοι μαζί έχουν στήσει ένα… πάρτι, στο οποίο κυριαρχούν οι αγκαλιές, τα πειράγματα, τα γέλια και, φυσικά, το παιχνίδι.
Προτού ξεσπάσει η κρίση, στον χώρο του νηπιοτροφείου, που απλώνεται σε μία έκταση 6 στρεμμάτων (τα κτίσματα καταλαμβάνουν 3,5 στρέμματα), έφταναν παιδιά που έχρηζαν προστασίας, έπειτα από εισαγγελική παρέμβαση, επειδή οι γονείς τους κρίθηκαν ακατάλληλοι για να τα μεγαλώσουν σωστά. Τα τελευταία έξι χρόνια όμως η οικονομική ασφυξία που έχουν προκαλέσει στα ελληνικά νοικοκυριά τα Μνημόνια ανάγκασε πολλούς γονείς (κυρίως άνεργες μητέρες) να χτυπήσουν την πόρτα του ιδρύματος, ζητώντας από τους υπευθύνους να αναλάβουν τη σίτιση και τη φροντίδα των παιδιών τους.
«Πρόκειται για οικογένειες που η κρίση τις οδήγησε σε οικονομική εξαθλίωση. Οι αιτήσεις που έχουμε είναι πάρα πολλές. Προσφάτως εγγράψαμε ένα παιδί που έμενε με τη μητέρα του στα παγκάκια. Υπάρχουν πολλές μητέρες που αδυνατούν να προσφέρουν στα παιδιά τους τα στοιχειώδη και έρχονται και μας ζητούν φαγητό, ρούχα, παιχνίδια. Εμείς τους δίνουμε ό,τι μπορούμε» λέει στην «κυριακάτικη δημοκρατία» η Αργυρώ Ζερβάκη, πρόεδρος του Πρότυπου Εθνικού Νηπιοτροφείου (ΠΕΝ) Καλλιθέας.
Αυτή τη στιγμή στο ΠΕΝ «τρέχουν» τρία προγράμματα «προστασίας». Το πρώτο είναι το πρόγραμμα της 24ωρης φύλαξης (κλειστή προστασία), στο οποίο φιλοξενούνται περίπου 30 παιδιά, κατόπιν εισαγγελικής παραγγελίας, λόγω παραμέλησης, εγκατάλειψης, κακοποίησης, ή ενδοοικογενειακής βίας. «Πρόκειται για παιδιά, το οικογενειακό περιβάλλον των οποίων έχει χαρακτηριστεί επικίνδυνο. Αυτά τα παιδιά είναι, κανονικά, μαζί μας και τις εφτά ημέρες της εβδομάδας. Για να αποφύγουμε όμως την ιδρυματοποίησή τους, έχουμε καθιερώσει τον θεσμό της φιλοξενούσας οικογένειας. Τα Σαββατοκύριακα, τις γιορτές, τις αργίες και τον Αύγουστο προτιμάμε να τα αφήνουμε σε οικογένειες εθελοντών, που έχουν απευθυνθεί σε εμάς και έχουν εκφράσει ενδιαφέρον να τα φιλοξενήσουν στο σπίτι τους» σημειώνει η κυρία Ζερβάκη.
Σε ηλικία πεντέμισι ετών τα παιδιά παραπέμπονται υποχρεωτικά σε άλλα ιδρύματα, αλλά οι υπεύθυνοι του ΠΕΝ επιδιώκουν να διατηρηθεί η σχέση με την οικογένεια φιλοξενίας, καθώς αυτή η σχέση είναι θεμελιώδους σημασίας για την υγιή συναισθηματική ανάπτυξή τους. Παράλληλα με το πρόγραμμα της κλειστής φύλαξης, στις εγκαταστάσεις του νηπιοτροφείου λειτουργεί και μονάδα ανοιχτής προστασίας για παιδιά, τα οποία σιτίζονται στο ίδρυμα λόγω ακραίας φτώχειας. Τα παιδιά παραμένουν όλη την ημέρα στο ΠΕΝ και το βράδυ επιστρέφουν στο σπίτι των γονιών τους. Οπως αναφέρει η πρόεδρος του νηπιοτροφείου, «σε αυτή την κατάσταση βρίσκονται περίπου 20 παιδιά».
Τρίτος πυλώνας προστασίας είναι ο παιδικός σταθμός του ΠΕΝ, που υποδέχεται παιδιά από δημότες της περιοχής. «Ο παιδικός σταθμός δημιουργήθηκε το 1989 με σκοπό να κοινωνικοποιηθούν τα παιδιά της κλειστής περίθαλψης, τα οποία μπαίνουν κανονικά στα τμήματα του παιδικού σταθμού και «αναμειγνύονται» με τα υπόλοιπα. Παρά τις δυσκολίες που βιώνουν, έχουν τέτοια διάθεση για ζωή, που αρκεί μόνο μία αγκαλιά για να ξεδιπλώσουν την προσωπικότητά τους» δηλώνει η νηπιαγωγός Ζέτα Γάκη, διευθύντρια του σταθμού, που εργάζεται τα τελευταία 28 χρόνια στο νηπιοτροφείο της καλλιθέας. Στον παιδικό σταθμό φιλοξενούνται επίσης παιδιά άπορων οικογενειών, που είδαν το εισόδημά τους να συρρικνώνεται δραματικά από τη φορολαίλαπα και τις περικοπές μισθών.
Το «φιλί της ζωή» από την Περιφέρεια και οι προσφορές δωρητών
Το νηπιοτροφείο, που ζει με την (κουτσουρεμένη) επιχορήγηση του υπουργείου Εργασίας, μέσω της Περιφέρειας Αττικής, αντιμετωπίζει τα τελευταία χρόνια οικονομικό πρόβλημα, το οποίο γιγαντώθηκε την περασμένη τριετία (2012-2014) απειλώντας τη βιωσιμότητά του. Οι εργαζόμενοι βρέθηκαν στα όριά τους, καθώς είχαν μείνει απλήρωτοι για πολλούς μήνες, ενώ οι οφειλές στο ΙΚΑ και στην Εφορία ήταν για μεγάλο χρονικό διάστημα απλήρωτες. «Στην περίπτωσή μας συνέβαινε το εξής τραγελαφικό: το κράτος, που καθυστερούσε να μας δώσει τα χρήματα, μας ανάγκαζε να πληρώνουμε πρόστιμα, επειδή αργήσουμε να καταβάλουμε τα λεφτά στο ΙΚΑ. Είχαμε ζητήσει επανειλημμένα να μειωθούν τα πρόστιμα ή να διαγραφούν, αλλά το αίτημά μας έπρεπε να πάρει πρώτα την έγκριση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους. Αυτό δεν γινόταν ποτέ, γιατί διαφωνούσαν οι δανειστές» εξηγεί η κυρία Ζερβάκη.
Το «φιλί της ζωής» ήρθε την περασμένη χρονιά, όταν η Περιφέρεια Αττικής ξεπάγωσε το κονδύλι που χρειαζόταν το ίδρυμα ώστε να εξοφλήσει τα χρέη του και να καταβάλει χωρίς καθυστερήσεις τους μισθούς στους εργαζομένους. Το νηπιοτροφείο, πάντως, δεν θα μπορούσε να ορθοποδήσει, αν δεν υπήρχαν δωρητές και εθελοντές για να το στηρίξουν. «Η βοήθειά τους είναι πολύτιμη. Το συγκινητικό είναι ότι πρόκειται κυρίως για άτομα με χαμηλά εισοδήματα, που μας προσφέρουν τρόφιμα, ρούχα, κουβέρτες, παιχνίδια, ενώ έχουν αναλάβει και μία σειρά από επισκευές στο κτιριακό συγκρότημα, το οποίο, με το πέρασμα του χρόνου, παρουσιάζει φθορές και χρειάζεται ανακαίνιση» τονίζει η ίδια. Πριν από πέντε χρόνια το πόσο της κρατικής επιχορήγησης έφτανε τα 700.000 ευρώ. Πέρυσι διαμορφώθηκε στα 250.000 ευρώ και φέτος έπεσε ακόμα πιο χαμηλά, στα 211.800 ευρώ.
Μειώθηκε η επιχορήγηση
«Η κρίση μάς χτύπησε πάρα πολύ έντονα και τα χρήματα που μας δίνει το κράτος έχουν μειωθεί πάρα πολύ. Με τη δική μας εθελοντική πρωτοβουλία δεν διακόψαμε ούτε λεπτό τη δουλειά μας. Η αγάπη που έχουμε εισπράξει τόσα χρόνια από αυτά τα παιδιά μάς έδωσε τη δύναμη να συνεχίσουμε» αναφέρει, από την πλευρά της, η κυρία Γάκη. Οπως υπογραμμίζουν οι υπεύθυνοι, η «καρδιά» του ιδρύματος είναι το πρόγραμμα κλειστής προστασίας, στο οποίο έχουν βρει καταφύγιο παιδιά που δεν γνώρισαν την οικογενειακή θαλπωρή. Σύμφωνα με την κυρία Ζερβάκη, «πολλά από τα παιδιά που έρχονται εδώ έχουν θυμό ή βρίζουν, καθώς έχουν βιώσει πολύ σκληρές καταστάσεις. Ενας μικρός, μάλιστα, είχε διηγηθεί σε ψυχολόγο τη στιγμή της σύλληψης του πατέρα του από αστυνομικούς».
Στο ίδρυμα δεν λείπουν, πάντως, και οι ευχάριστες στιγμές, όταν παλιοί τρόφιμοι του νηπιοτροφείου, ενήλικες πλέον, επιστρέφουν στον τόπο όπου πέρασαν τα παιδικά τους χρόνια. «Είναι συγκλονιστικό να βλέπεις άτομα που θυμούνται τα ονόματα των δασκάλων τους και ζητούν να μπουν ξανά μέσα στους χώρους του νηπιοτροφείου. Οι περισσότεροι έχουν πολύ καλές αναμνήσεις, κάτι που σημαίνει ότι έμειναν ικανοποιημένοι από τη φροντίδα που τους προσφέραμε» συμπληρώνει, από την πλευρά της, η παιδοκόμος Αδαμαντία Αντωνέλου, που τα τελευταία 22 χρόνια είναι η «μητέρα» των παιδιών που βρίσκονται στην 24ωρη φύλαξη. Στο ΠΕΝ απασχολούνται συνολικά 28 εργαζόμενοι, παιδοκόμοι, παιδαγωγοί, κοινωνικοί λειτουργοί, ψυχολόγος, υπάλληλοι της γραμματείας, προσωπικό καθαριότητας, μάγειρας και τραπεζοκόμος.
Μια ιστορία που ξεκίνησε πριν από 103 χρόνια
Το Πρότυπο Εθνικό Νηπιοτροφείο, που περικλείεται στο οικοδομικό τετράγωνο Κρέμου, Φορνέζη, Λυκούργου και Φιλαρέτου, διανύει φέτος το 103ο έτος του βίου του. Το 1912, με εισήγησή της η αείμνηστη Αικατερίνη Λασκαρίδου, πρόεδρος της Ενωσης Ελληνίδων, απευθύνθηκε στον τότε πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο για χορήγηση ποσού ώστε να αγοραστεί οικόπεδο με μονώροφες και διώροφες κατοικίες στην Καλλιθέα, προκειμένου να στεγαστεί ορφανοτροφείο. Με την ονομασία Εθνικό Ορφανοτροφείο Θυμάτων Πολέμου, πρόσφερε φιλοξενία και θαλπωρή σε παιδιά που έζησαν τη φρίκη των πολέμων του 1912, του ξεριζωμού του 1922 αλλά και αργότερα, του πολέμου του ’40 και του εμφύλιου σπαραγμού.
Το 1961 απενεμήθη στο νηπιοτροφείο ο Σταυρός των Ταξιαρχών του Βασιλικού Τάγματος για τα 49 χρόνια προσφοράς του. Την τριετία 1969-1971 έγινε η ανοικοδόμηση του ορφανοτροφείου με τη χορηγία του υπουργείου Υγείας – Πρόνοιας από τα κρατικά λαχεία. Εκείνη την περίοδο χτίστηκαν νέα κτίρια για την προστασία των παιδιών, ενώ το 1988 τέθηκε σε εφαρμογή η αποϊδρυματοποίηση των ορφανών παιδιών, έπειτα από μελέτες ειδικών επιστημόνων με τους οποίους συνεργάστηκε το ίδρυμα.
Τον επόμενο χρόνο, το 1989, άρχισε να λειτουργεί στον χώρο και παιδικός σταθμός, με σκοπό να ενοποιηθούν τα παιδιά κλειστής προστασίας με αυτά του παιδικού σταθμού.
Σε πρακτικά του διοικητικού συμβουλίου του σωματείου αναγράφεται ότι οι αρχές βάσει των οποίων πρέπει να λειτουργεί το ορφανοτροφείο είναι αυτές που διατυπώθηκαν σε συνέδριο του 1924 στη Γενεύη: «Χαρούμενη παιδική ηλικία προετοιμάζει ευτυχισμένους και δημιουργικούς ανθρώπους» και ότι «Ο πολιτισμός μιας χώρας μετριέται με την προσπάθειά της για τη μητέρα και το παιδί».
Δείτε παρακάτω τις φωτογραφίες:
