Οι εχθροί μιλούν για «πολυπολιτισμό» μέχρι να επιβάλουν τον δικό τους, όπως ο Γιαν Φαμπρ
«Σε μια εποχή που τα όρια τα οποία γνωρίζουμε αλλάζουν, αναδύονται ζητήματα ταυτότητας: Τι σημαίνει να είσαι Βέλγος, να είσαι Ευρωπαίος, να είσαι κομμάτι αυτού του κόσμου. Το καλοκαίρι του 2014 στη μικρή χώρα του Βελγίου η απάντηση φαινόταν, για μια στιγμή, να είμαι πολύ σαφής: Το να είσαι Βέλγος σημαίνει να υποστηρίζεις τους Red Devils, ανεξάρτητα από οτιδήποτε άλλο. […] Στην πρώτη μου χρονιά ως καλλιτεχνικός διευθυντής θέλω να δημιουργήσω ένα αφιέρωμα στο Βέλγιο. Το Βέλγιο, γιατί αυτή η μικρή χώρα είναι το σπίτι και το καταφύγιό μου. […] Στη δεκαετία του 1980, το Βέλγιο γέννησε το “φλαμανδικό Κύμα”, μια ομάδα διαθεματικών καλλιτεχνών που ανέτρεψε τις καλλιτεχνικές συμβάσεις και επηρέασε την καλλιτεχνική σκηνή ώστε να γίνει αυτό που είναι σήμερα. Το Βέλγιο, λόγω της υπερδιαφορετικότητας και της πολυπολιτισμικότητας τόσο στο γήπεδο όσο και στους δρόμους και στις γκαλερί».
Τρίτη 29 Μαρτίου 2016. Απόσπασμα από το επίσημο ανακοινωθέν για τη συνέντευξη Τύπου του ολιγοήμερου καλλιτεχνικού διευθυντή του Φεστιβάλ Αθηνών Γιαν Φαμπρ.
Ηρθε για να αναλάβει δύο από τα ιερά των ιερών του Ελληνισμού, το Ηρώδειο και την Επίδαυρο, και μας φούμαρε με το Βέλγιο ως υπόδειγμα κοινωνικού, «πολυπολιτισμικού» βίου, ελάχιστες ημέρες έπειτα από το μακελειό που προκάλεσαν οι ισλαμιστές στη χώρα του!
Αυτό που συνέβη με το φιάσκο της ανάθεσης της καλλιτεχνικής διεύθυνσης του Ελληνικού Φεστιβάλ σ’ έναν βασανιστή ζώων όπως ο Γιαν Φαμπρ είναι ένα μήνυμα προς όλους τους Ελληνες καλλιτέχνες. Η έκταση και η ένταση της πρόκλησης αυτού του προβληματικού ανθρώπου προς τους Ελληνες υποχρέωσε τους πάντες να πάρουν θέση. Με ποιες ιδέες, ποια πρότυπα, ποιες αξίες θα πορευτούμε στη ζωή μας. Με τι θα συνδέσουν οι υπηρέτες της τέχνης τις μέρες και τις νύχτες τους. Με τα όζοντα νέφη, τα περιττώματα και τις κακοφορμισμένες πληγές, που αποσυνθέτουν τον κορμό της πάλαι ποτέ κραταιάς Γηραιάς Ηπείρου ή με το άσβεστο και άκτιστο φως της ελληνικότητας;
Σύντροφοι ζωής
Ο χώρος της τέχνης έχει πολλά καλά και ένα μέγα κακό – για όλους όσοι την ασκούν: Αν του κυνηγού και του ψαρά το πιάτο δέκα φορές είν’ αδειανό και μία φορά γεμάτο, του καλλιτέχνη οι αναλογίες είναι -μακράν- χειρότερες. Πολλοί μπορεί να είχαν την ψευδαίσθηση ότι, αν έβρισκαν ένα απάγκιο κάτω από τις μελανές πτέρυγες φορέων ανθελληνισμού και καλπάζουσας παρακμής, όπως οι Φαμπρ όλων των καιρών, θα έβρισκαν ένα μεροκάματο, θα είχαν μια ασφάλεια, μια εγγύηση βιοπορισμού. Και μπορεί να είναι έτσι στην αρχή, αλλά φτάνει πάντοτε μια μέρα που έρχεται ο Βέλγος, ο Ολλανδός, ο Αμερικανός ή ο Ούννος και ξεκολλάει τους Ελληνες, όλους τους Ελληνες, από τη δομή που διοικεί, λες και είναι ξεραμένα τσιρότα που έκαναν τη δουλειά τους. Και η ανεπιθύμητη παρέα της υλικής ανάγκης, της ένδειας, επιβάλλει την παρουσία της, παρά την ολέθρια για την αυτοεκτίμηση του καλλιτέχνη υποχώρηση. Οι συνεργάτες του αντιπάλου χρησιμοποιούνται ευχαρίστως, αλλά -αναπόφευκτα- πετιούνται στα… απορρίμματα όταν τελειώσει η χρήση τους. Οι εχθροί μιλούν για «πολυπολιτισμό» μέχρι να επιβάλουν τον δικό τους – όπως ο Φαμπρ.
Το ερώτημα παραμένει: Ο καλλιτέχνης με τι θέλει να συνδέσει την ακμή και την παρακμή του, τη φτώχεια και τον πλούτο του, την ηρεμία και την ιερή μανία του, τη ζωή και τον θάνατό του; Με τους Φαμπρ ή με τον Αισχύλο, τον Εξηκία, τον Λύσιππο, τον Θεόφιλο, τον Βιζυηνό, τον Θεοφάνη τον Ελληνα, τον Παπαδιαμάντη, τον Καβάφη, τον Παλαμά, τον Περικλή Γιαννόπουλο και τους αναρίθμητους άλλους στοχαστές και δημιουργούς, των οποίων οι σκέψεις και τα έργα κυλούν ως προγονική μνήμη στις φλέβες μας;
Ούτως ή άλλως, οι αναποδιές στη ζωή και η υπαγωγή μας στον νόμο της ανάγκης δεν μπορεί να αποφευχθεί από την προσκόλλησή μας στην όποια παρακμή. Μπορούμε, όμως, να διαλέξουμε τις παρέες των λογισμών και των ονείρων μας. Ας είναι οι άριστοι των Ελλήνων οι συνοδοιπόροι μας.
Παναγιώτης Λιάκος
