Τρία δισ. ευρώ οι υποχρεώσεις προς τις τράπεζες των ισχυρών του κλάδου, οι οποίοι απαιτούν να μην τους επιβληθούν τα πρόστιμα της Επιτροπής Ανταγωνισμού και ψάχνουν σωσίβιο στους οδικούς άξονες και στο εξωτερικό
Με τα συνολικά δάνεια των τεσσάρων ισχυρότερων ομίλων κοντά στα τρία δισ. ευρώ και τους νέους διαγωνισμούς να πηγαίνουν συνεχώς προς τα πίσω, αρκετοί αναρωτιούνται αν οι κατασκευαστικές επιχειρήσεις έχουν μέλλον και, κυρίως, περιθώρια ανατροπής της πολυετούς ζημιογόνας πορείας. Η κατάσταση δεν είναι, βέβαια, ίδια και στους τέσσερις μεγαλύτερους κατασκευαστικούς ομίλους, αφού κάποιοι βρίσκονται σε καλύτερη μοίρα από κάποιους άλλους. Χαρακτηριστικό της κατάστασης είναι το γεγονός ότι εξαιτίας του νέου «παγώματος» στα έργα των οδικών αξόνων, που είχαν αρχίσει να ανασταίνονται από τα μέσα του 2014, πέρυσι υπήρξε μείωση του προσωπικού των τεσσάρων ομίλων.
Απειλές
Ομως η γενική εικόνα των οικονομικών αποτελεσμάτων του 2015 δείχνει γιατί οι διοικήσεις έχουν ήδη προσεγγίσει το υπουργείο Οικονομίας, εξηγώντας ότι «”θα του δώσουν τα κλειδιά των εταιριών», αν προχωρήσει στην επιβολή προστίμων για την περίφημη έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Εξηγούν, επίσης, γιατί πυκνώνουν οι πληροφορίες ότι αναζητείται συμβιβασμός μέσω νομοθετικής ρύθμισης στο θέμα της παραβίασης των κανόνων ανταγωνισμού, καθώς εμπλέκονται και ισχυροί διεθνείς όμιλοι, όπως η γαλλική Vinci.
Ο ισχυρότερος όμιλος του κλάδου, η ΕΛΛΑΚΤΩΡ, παρουσίασε το 2015 διπλάσιες ζημιές έναντι του 2014, κυρίως λόγω απομείωσης της αξίας περιουσιακών στοιχείων στον τομέα των μεταλλείων. Αλλά το γεγονός ότι ο κατασκευαστικός βραχίονας του ομίλου εμφανίζει λειτουργικές ζημιές είναι ενδεικτικό των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι ελληνικοί όμιλοι. Με τις νέες εργολαβίες στην Ελλάδα ανύπαρκτες, αναγκάζονται να «χτυπούν» έργα στο εξωτερικό, με αποτέλεσμα να επιβαρύνονται με σημαντικές ζημιές αλλά και χρηματοοικονομικά έξοδα, αφού οι εγχώριες τράπεζες αδυνατούν να τις στηρίξουν.
Μάλιστα, η διοίκηση του ομίλου ΕΛΛΑΚΤΩΡ αφήνει να εννοηθεί ότι είχε την ελπίδα πως σε ορισμένα έργα εξωτερικού θα καταφέρει (κατά το γνωστό ελληνικό μοντέλο…) να αναπροσαρμόσει προς τα πάνω το κόστος, ώστε να περιορίσει τις ζημιές. Κάτι τέτοιο, όμως, θεωρείται πλέον δύσκολο. Οπως αναφέρεται στον ετήσιο απολογισμό, «καθώς οι κρατικοί προϋπολογισμοί των χωρών της Μέσης Ανατολής επηρεάζονται αρνητικά από τις χαμηλές τιμές του πετρελαίου, υπάρχει ο κίνδυνος, σε περίπτωση αλλαγής του κατασκευαστικού αντικειμένου δημοσίων έργων στις χώρες αυτές (κάτι που προκύπτει σε αρκετές περιπτώσεις), ο όμιλος να μην μπορέσει να πετύχει τις επιθυμητές τροποποιήσεις των συμβάσεων και ως εκ τούτου ενδέχεται να επηρεαστεί αρνητικά η κερδοφορία των έργων αυτών».
Οι όμιλοι ΕΛΛΑΚΤΩΡ και J&P ΑΒΑΞ δεν πρόσθεσαν σημαντικά έργα στο χαρτοφυλάκιό τους το 2015. Αντίθετα, ο όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ανακοίνωσε σειρά έργων στη Μέση Ανατολή. Οι πρώτοι δύο επέστρεψαν, πάντως, στην επικαιρότητα στις αρχές του 2016, όταν ανακοίνωσαν ότι ανέλαβαν την κατασκευή του αγωγού φυσικού αερίου ΤΑΡ σε συνεργασία με ξένους ομίλους: Δύο εργολαβίες για την J&P ΑΒΑΞ και μία για την ΕΛΛΑΚΤΩΡ.
Πού ελπίζουν, όμως, οι ισχυροί όμιλοι για την αποπληρωμή των δανείων; Μα φυσικά στους οδικούς άξονες με συμβάσεις παραχώρησης και στα έσοδα από τα διόδια. Στον ετήσιο απολογισμό ενός ε κ των ομίλων διαβάζουμε ότι μπορεί τα έσοδα από την πρώτη γενιά οδικών αξόνων με διόδια (Αττική Οδός, ζεύξη Ρίου – Αντιρρίου) να είναι εξασφαλισμένα, όμως δεν συμβαίνει το ίδιο με τα έσοδα από τους νέους οδικούς άξονες (Ολυμπία Οδός, Ιονία Οδός, Αξονας Κεντρικής Ελλάδας, Μαλιακός – Κλειδί και Κόρινθος – Τρίπολη – Καλαμάτα). Οι προβλέψεις για τα έσοδα από τους τελευταίους πέντε οδικούς άξονες έχουν ήδη αναθεωρηθεί προς τα κάτω και πολλοί φοβούνται ότι θα χρειαστεί και νέα αναθεώρηση…
Αντίθετα, η Αττική Οδός παρουσίασε το 2015 μικρή άνοδο (2%) των διελεύσεων, η οποία όμως δεν συνεχίστηκε και το 2016. Χάρη στην Αττική Οδό, πάντως, ο όμιλος ΕΛΛΑΚΤΩΡ παρουσίασε πέρυσι έσοδα 206.000.000 ευρώ από τις παραχωρήσεις (πολλαπλάσια των τριών ανταγωνιστών του), ενώ τα κέρδη μετά φόρων ανήλθαν σε 19.200.000 ευρώ.
Η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ
Οφέλη και από τα έργα παραχώρησης, λόγω αύξησης του ποσοστού της στους οδικούς άξονες Ιονία Οδός (και σε τμήμα του άξονα Αθηνών – Θεσσαλονίκης) και Κεντρικής Ελλάδας, αναμένει και η διοίκηση του ομίλου ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ.
Η διοίκηση του ομίλου J&P ΑΒΑΞ είχε εκτιμήσει προ μηνών ότι τα έσοδα από μερίσματα από τους οδικούς άξονες επαρκούν για την αποπληρωμή των δανείων. Πέρυσι, πάντως, πώλησε τη συμμετοχή της στην εταιρία διαχείρισης του αεροδρομίου Queen Alia στο Αμάν της Ιορδανίας. Κατείχε το 9,5% της Airport International Group που διαχειρίζεται το αεροδρόμιο, αλλά το μεταβίβασε στην Joannou and Paraskevaides (Overseas) Limited, η οποία ελέγχεται από τις οικογένειες Ιωάννου και Παρασκευαΐδη.
Το κρίσιμο δεκάμηνο!
Στην αγορά θεωρούν ότι πολλά θα κριθούν από τα έργα για τους οδικούς άξονες που πρέπει να ολοκληρωθούν έως τον Μάρτιο του 2017, ώστε να μη χαθούν κοινοτικά κονδύλια. Ομως για να προχωρήσουν τα έργα απαιτούνται πρόσθετες αποζημιώσεις (εξαιτίας καθυστερήσεων σε απαλλοτριώσεις κ.λπ.) και δαπάνες από το Δημόσιο, την ίδια στιγμή που το κρατικό ταμείο είναι άδειο. Αν δεν ανατραπεί η σημερινή κατάσταση στα δημόσια έργα, οι ισχυροί κατασκευαστικοί όμιλοι ενδέχεται σύντομα να είναι πολύ μικρότεροι…
