Τι προκάλεσε στην Αυστρία τη γιγάντωση του FPÖ του Νόρμπερτ Χόφερ και πήρε το θρυλικό ποσοστό 36,4% στις εκλογές!
Από τη
Δήμητρα Αθανασοπούλου
Εθνικιστικός άνεμος φυσά στην Ευρώπη… με σοβιετικά κατάλοιπα, με μεταπολεμικά απωθημένα, με φόβο απέναντι στο παρόν, στον ξένο, στην κρίση. Ακροδεξιά στροφή με έδρα τη Βιένη και με πρωταγωνιστή έναν σχεδόν άγνωστο ηγέτη με εθνικιστική ρητορική, τόσο κατά των μεταναστών όσο και κατά της Ε.Ε. Το αυστριακό παράδειγμα -όποιας «πολιτικής μεταστροφής»- έχει ειδικό σημασιολογικό βάρος, καθώς στην περίπτωση της Αυστρίας η Ακροδεξιά βασίζεται στην ιδέα της διατήρησης της γερμανικής ταυτότητάς της. Πρόκειται για μια μεταβίβαση στην έννοια του έθνους -που έχει βαθιές ρίζες στο χρόνο-, όπως υποστηρίζουν οι ειδικοί αναλυτές. Και δεν έχουν άδικο.
Ακόμη μία ευρωπαϊκή χώρα απομακρύνεται από το κέντρο. Οι Αυστριακοί κλήθηκαν να εκλέξουν τον διάδοχο του προέδρου Χάιντς Φίσερ και ήταν σαφείς στην επιλογή τους. Το ακροδεξιό FPÖ θριάμβευσε με 36,4% των ψήφων, αφού πραγματοποίησε το καλύτερο αποτέλεσμα στην ιστορία του, σε μια εθνική εκλογή στη χώρα των 8.500.000 ψηφοφόρων. Ο Νόρμπερτ Χόφερ, παρόλο που δεν ήταν ευρέως γνωστός όταν ξεκίνησε την προεκλογική εκστρατεία του, πήρε πολύ μεγαλύτερο ποσοστό από τον Γιοργκ Χάιντερ, θρύλο της αυστριακής Ακροδεξιάς. Τέλος εποχής για την Αυστρία ή απλά ακόμα μία επανάληψη της Ιστορίας; Η Βιένη, που ανέκαθεν υπήρξε ζωντανό πολιτισμικό σταυροδρόμι – πόλος έλξης, είναι για κάποιους το γερμανικό προπύργιο στα σύνορα με τους σλαβικούς και τους ανατολικούς πολιτισμούς. Το ζήτημα, λοιπόν, της ανάμειξης των πολιτισμών θεωρείται εκφυλιστικό φυλετικό μείγμα για τους Αυστριακούς. Αυτό ήταν, άλλωστε, και το ζήτημα του Αδόλφου Χίτλερ. Σύμφωνα με τους ψυχαναλυτές, πρόκειται για τη μάχη για την επιβίωση και την εξάλειψη των «παρασίτων» που καταχρώνται και εξαπατούν το γερμανικό έθνος σε επίπεδο υπηκοότητας και κοινωνικής αλληλεγγύης. Οσο για τον λόγο για τον οποίο η Ακροδεξιά βρίσκει μεγαλύτερη απήχηση στα λαϊκά στρώματα; Οι κοινωνιολόγοι υποστηρίζουν ότι η καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση έδειξε πως οι πλούσιοι δεν διατίθενται ούτε να πεθάνουν για την πατρίδα τους ούτε, όμως, να χάσουν χρήματα για αυτή. Γι’ αυτό και τα εθνικιστικά κόμματα βρίσκουν ανταπόκριση στην εργατική τάξη…
Το βέβαιο είναι ότι η ακροδεξιά τάση δεν είναι μια άναρθρη φωνή κατά της παγκοσμιοποίησης, όπως κάποτε χαρακτηρίστηκε. Ούτε κερδίζει μονάχα εκλογικό έδαφος, αλλά ταυτοχρόνως και κοινωνικό, αφού εδράζεται τόσο στον φόβο του ξένου όσο και στην εθνικιστική αντίληψη για το κοινωνικό κράτος – δίχως αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν εκείνοι που καπηλεύονται τόσο το πατριωτικό αίσθημα όσο και την οικονομική ανασφάλεια. Η λαϊκή απήχηση του ακροδεξιού κόμματος της Ελευθερίας υπό τον Χάιντς – Κρίστιαν Στράχε μετρά ήδη κάμποσα χρόνια. Πλέον, όμως, το διακύβευμα είναι διαφορετικό, δεδομένων των νέων συνθηκών και της περιρρέουσας ατμόσφαιρας: Η μεταμόρφωση της Αυστρίας σε μια «μη φιλελεύθερη δημοκρατία», όπως είναι η Ουγγαρία και η Πολωνία.
Η τοποθέτηση του Μάρκου Ζαφειρόπουλου, του Ελληνογάλλου πανεπιστημιακού και ερευνητή στο CNRS, είναι πάντα επίκαιρη: «Οταν εμφανίζεται και αναπτύσσεται μια οικονομική κρίση που απαιτεί θυσίες και λιτότητα, τότε το ιδεώδες της Ευρώπης διαλύεται και αναδύονται τα εθνικά ιδεώδη, που φέρουν μαζί τους την αγάπη για τον πολίτη του ίδιου έθνους και το μίσος για τον ξένο, ενίοτε ακόμα και για την ίδια την Ευρώπη, που εμφανίζεται να υπερέχει των εθνών. Ετσι εξηγείται η επιτυχία της Ακρας Δεξιάς στο σύνολο της Ευρώπης. Στη συνέχεια η επιτυχία των εθνικιστικών κομμάτων της Ακρας Δεξιάς πολώνει τα θέματα των πολιτικών και οδηγεί σε μια ξεκάθαρη κλίση της πολιτικής σκακιέρας προς τα Δεξιά».
Ετσι η Ιστορία επαναλαμβάνεται και δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια καχεκτική εικόνα των ανθρώπινων κακοτυχιών και εγκλημάτων, όπως έλεγε και ο Βολταίρος… Καθοριστικός θα είναι ο δεύτερος γύρος, που θα λάβει χώρα στις 22 Μαΐου. Οχι μόνο για την Αυστρία, αλλά και για ολόκληρη τη γηραιά ήπειρο – από τα Βαλκάνια έως τη δυτική Ευρώπη.
Ο παραγκωνισμός των σοσιαλδημοκρατών
Τέλος εποχής για την Αυστρία ή απλά ιστορική επανάληψη; Απλά Χόφερ αντί για Στράχε. Τον περασμένο Οκτώβριο το ακροδεξιό εθνικιστικό Κόμμα των Ελευθέρων αγωνίστηκε στήθος με στήθος με τους Σοσιαλδημοκράτες στις περιφερειακές και δημοτικές εκλογές. Τότε, ο αρχηγός της αυστριακής Ακροδεξιάς Χάιντς-Κρίστιαν Στράχε, αν και κατάφερε μια εντυπωσιακή νίκη, δεν πέτυχε τον στόχο του, ο οποίος ήταν η ανάδειξη του ακροδεξιού κόμματος σε πρώτη δύναμη της χώρας. Τα ηνία συνέχισαν να κρατούν οι σοσιαλδημοκράτες. Ο Στράχε, ο οποίος διεκδίκησε προσωπικά το αξίωμα του τοπικού κυβερνήτη και δημάρχου, δεν «δικαίωσε» τότε τις δημοσκοπήσεις, που τον ήθελαν φαβορί, παρόλο που εκμεταλλεύτηκε στο έπακρον τη συγκυρία της προσφυγικής κρίσης στη διάρκεια του προεκλογικού αγώνα. Πλέον οι σοσιαλδημοκράτες παραγκωνίζονται και ταπεινώνονται. Το ακροδεξιό κόμμα απέκλεισε πρώτη φορά την είσοδο των σοσιαλδημοκρατών και των χριστιανοδημοκρατών, οι οποίοι συγκατοικούν στην εξουσία από το 2008. Τα δύο αυτά κόμματα πήραν 11,2% των ψήφων έκαστο.
Ο Αλεξάντερ βαν ντερ Μπέλεν, πρώην καθηγητής πανεπιστημίου, ο οποίος στηρίχθηκε από τους Πράσινους, ανεξάρτητος, ήρθε δεύτερος και καλείται να μονομαχήσει με τον πλέον δημοφιλή Χόφερ, με φόντο πλέον την αυστριακή δυστοπία: μαζική άφιξη μεταναστών και ξύπνημα μνημών…
Από τη
Δήμητρα Αθανασοπούλου
Εθνικιστικός άνεμος φυσά στην Ευρώπη… με σοβιετικά κατάλοιπα, με μεταπολεμικά απωθημένα, με φόβο απέναντι στο παρόν, στον ξένο, στην κρίση. Ακροδεξιά στροφή με έδρα τη Βιένη και με πρωταγωνιστή έναν σχεδόν άγνωστο ηγέτη με εθνικιστική ρητορική, τόσο κατά των μεταναστών όσο και κατά της Ε.Ε. Το αυστριακό παράδειγμα -όποιας «πολιτικής μεταστροφής»- έχει ειδικό σημασιολογικό βάρος, καθώς στην περίπτωση της Αυστρίας η Ακροδεξιά βασίζεται στην ιδέα της διατήρησης της γερμανικής ταυτότητάς της. Πρόκειται για μια μεταβίβαση στην έννοια του έθνους -που έχει βαθιές ρίζες στο χρόνο-, όπως υποστηρίζουν οι ειδικοί αναλυτές. Και δεν έχουν άδικο.
Ακόμη μία ευρωπαϊκή χώρα απομακρύνεται από το κέντρο. Οι Αυστριακοί κλήθηκαν να εκλέξουν τον διάδοχο του προέδρου Χάιντς Φίσερ και ήταν σαφείς στην επιλογή τους. Το ακροδεξιό FPÖ θριάμβευσε με 36,4% των ψήφων, αφού πραγματοποίησε το καλύτερο αποτέλεσμα στην ιστορία του, σε μια εθνική εκλογή στη χώρα των 8.500.000 ψηφοφόρων. Ο Νόρμπερτ Χόφερ, παρόλο που δεν ήταν ευρέως γνωστός όταν ξεκίνησε την προεκλογική εκστρατεία του, πήρε πολύ μεγαλύτερο ποσοστό από τον Γιοργκ Χάιντερ, θρύλο της αυστριακής Ακροδεξιάς. Τέλος εποχής για την Αυστρία ή απλά ακόμα μία επανάληψη της Ιστορίας; Η Βιένη, που ανέκαθεν υπήρξε ζωντανό πολιτισμικό σταυροδρόμι – πόλος έλξης, είναι για κάποιους το γερμανικό προπύργιο στα σύνορα με τους σλαβικούς και τους ανατολικούς πολιτισμούς. Το ζήτημα, λοιπόν, της ανάμειξης των πολιτισμών θεωρείται εκφυλιστικό φυλετικό μείγμα για τους Αυστριακούς. Αυτό ήταν, άλλωστε, και το ζήτημα του Αδόλφου Χίτλερ. Σύμφωνα με τους ψυχαναλυτές, πρόκειται για τη μάχη για την επιβίωση και την εξάλειψη των «παρασίτων» που καταχρώνται και εξαπατούν το γερμανικό έθνος σε επίπεδο υπηκοότητας και κοινωνικής αλληλεγγύης. Οσο για τον λόγο για τον οποίο η Ακροδεξιά βρίσκει μεγαλύτερη απήχηση στα λαϊκά στρώματα; Οι κοινωνιολόγοι υποστηρίζουν ότι η καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση έδειξε πως οι πλούσιοι δεν διατίθενται ούτε να πεθάνουν για την πατρίδα τους ούτε, όμως, να χάσουν χρήματα για αυτή. Γι’ αυτό και τα εθνικιστικά κόμματα βρίσκουν ανταπόκριση στην εργατική τάξη…
Το βέβαιο είναι ότι η ακροδεξιά τάση δεν είναι μια άναρθρη φωνή κατά της παγκοσμιοποίησης, όπως κάποτε χαρακτηρίστηκε. Ούτε κερδίζει μονάχα εκλογικό έδαφος, αλλά ταυτοχρόνως και κοινωνικό, αφού εδράζεται τόσο στον φόβο του ξένου όσο και στην εθνικιστική αντίληψη για το κοινωνικό κράτος – δίχως αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν εκείνοι που καπηλεύονται τόσο το πατριωτικό αίσθημα όσο και την οικονομική ανασφάλεια. Η λαϊκή απήχηση του ακροδεξιού κόμματος της Ελευθερίας υπό τον Χάιντς – Κρίστιαν Στράχε μετρά ήδη κάμποσα χρόνια. Πλέον, όμως, το διακύβευμα είναι διαφορετικό, δεδομένων των νέων συνθηκών και της περιρρέουσας ατμόσφαιρας: Η μεταμόρφωση της Αυστρίας σε μια «μη φιλελεύθερη δημοκρατία», όπως είναι η Ουγγαρία και η Πολωνία.
Η τοποθέτηση του Μάρκου Ζαφειρόπουλου, του Ελληνογάλλου πανεπιστημιακού και ερευνητή στο CNRS, είναι πάντα επίκαιρη: «Οταν εμφανίζεται και αναπτύσσεται μια οικονομική κρίση που απαιτεί θυσίες και λιτότητα, τότε το ιδεώδες της Ευρώπης διαλύεται και αναδύονται τα εθνικά ιδεώδη, που φέρουν μαζί τους την αγάπη για τον πολίτη του ίδιου έθνους και το μίσος για τον ξένο, ενίοτε ακόμα και για την ίδια την Ευρώπη, που εμφανίζεται να υπερέχει των εθνών. Ετσι εξηγείται η επιτυχία της Ακρας Δεξιάς στο σύνολο της Ευρώπης. Στη συνέχεια η επιτυχία των εθνικιστικών κομμάτων της Ακρας Δεξιάς πολώνει τα θέματα των πολιτικών και οδηγεί σε μια ξεκάθαρη κλίση της πολιτικής σκακιέρας προς τα Δεξιά».
Ετσι η Ιστορία επαναλαμβάνεται και δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια καχεκτική εικόνα των ανθρώπινων κακοτυχιών και εγκλημάτων, όπως έλεγε και ο Βολταίρος… Καθοριστικός θα είναι ο δεύτερος γύρος, που θα λάβει χώρα στις 22 Μαΐου. Οχι μόνο για την Αυστρία, αλλά και για ολόκληρη τη γηραιά ήπειρο – από τα Βαλκάνια έως τη δυτική Ευρώπη.
ΜΠΟΞΑΚΙ 200 ΑΡΙ
Ο παραγκωνισμός των σοσιαλδημοκρατών
Τέλος εποχής για την Αυστρία ή απλά ιστορική επανάληψη; Απλά Χόφερ αντί για Στράχε. Τον περασμένο Οκτώβριο το ακροδεξιό εθνικιστικό Κόμμα των Ελευθέρων αγωνίστηκε στήθος με στήθος με τους Σοσιαλδημοκράτες στις περιφερειακές και δημοτικές εκλογές. Τότε, ο αρχηγός της αυστριακής Ακροδεξιάς Χάιντς-Κρίστιαν Στράχε, αν και κατάφερε μια εντυπωσιακή νίκη, δεν πέτυχε τον στόχο του, ο οποίος ήταν η ανάδειξη του ακροδεξιού κόμματος σε πρώτη δύναμη της χώρας. Τα ηνία συνέχισαν να κρατούν οι σοσιαλδημοκράτες. Ο Στράχε, ο οποίος διεκδίκησε προσωπικά το αξίωμα του τοπικού κυβερνήτη και δημάρχου, δεν «δικαίωσε» τότε τις δημοσκοπήσεις, που τον ήθελαν φαβορί, παρόλο που εκμεταλλεύτηκε στο έπακρον τη συγκυρία της προσφυγικής κρίσης στη διάρκεια του προεκλογικού αγώνα. Πλέον οι σοσιαλδημοκράτες παραγκωνίζονται και ταπεινώνονται. Το ακροδεξιό κόμμα απέκλεισε πρώτη φορά την είσοδο των σοσιαλδημοκρατών και των χριστιανοδημοκρατών, οι οποίοι συγκατοικούν στην εξουσία από το 2008. Τα δύο αυτά κόμματα πήραν 11,2% των ψήφων έκαστο.
Ο Αλεξάντερ βαν ντερ Μπέλεν, πρώην καθηγητής πανεπιστημίου, ο οποίος στηρίχθηκε από τους Πράσινους, ανεξάρτητος, ήρθε δεύτερος και καλείται να μονομαχήσει με τον πλέον δημοφιλή Χόφερ, με φόντο πλέον την αυστριακή δυστοπία: μαζική άφιξη μεταναστών και ξύπνημα μνημών…
