Η ιστορία του ολοκαυτώματος της πόλης Γιεντβάμπνε, που είχε αποδοθεί στους ναζί, ανεβαίνει στο σανίδι της Πειραιώς 260
Από τη
Γιώτα Βαζούρα
«Η τάξη μας» δίνει φωνή στα θύματα της Ιστορίας. Το βραβευμένο έργο του Ταντέους Σλομποτζιάνεκ παρουσιάζεται για πρώτη φορά στα ελληνικά, απόψε και αύριο, στην Πειραιώς 260, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, με τη σφραγίδα του Γιάννη Καλαβριανού. Ο γνωστός σκηνοθέτης συνεργάζεται με τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου και σκηνοθετεί μία ομάδα Ελλήνων και Κυπρίων ηθοποιών, μεταφέροντας στη σκηνή μια συγκλονιστική αληθινή ιστορία. Στις 10 Ιουλίου 1941 όλοι οι Εβραίοι κάτοικοι της πόλης Γιεντβάμπνε, στην Πολωνία, συγκεντρώνονται με τη βία στην κεντρική πλατεία και οδηγούνται σε έναν στάβλο, όπου και δολοφονούνται. Η επίσημη ιστορική αφήγηση καταδείκνυε τους ναζί ως δράστες της σφαγής. Ωστόσο, 60 χρόνια μετά, οι έρευνες της κινηματογραφίστριας Ανιέσκα Αρνολντ απέδειξαν ότι υπαίτιοι δεν ήταν οι Γερμανοί, αλλά οι συντοπίτες και γείτονες των θυμάτων, καθολικοί Πολωνοί, ξεσηκώνοντας θύελλα αντιδράσεων.
Η ιστορία της χώρας άλλαξε, ο πρόεδρος ζήτησε συγγνώμη και παραδέχθηκε ότι εκεί συντελέστηκε ένα νέο είδος ολοκαυτώματος, η δολοφονία γείτονα από γείτονα.
Στο έργο του Ταντέους Σλομποτζιάνεκ «Η τάξη μας», που σημείωσε παγκόσμια επιτυχία (καλύτερο έργο πολωνικής λογοτεχνίας 2010 – Nike Literary Award), οι ήρωες είναι 10 μαθητές του δημοτικού σχολείου της πόλης. Στις επτά δεκαετίες που καλύπτουν με την αφήγησή τους δίνουν φωνή σε όσους την έχασαν και αποκαθιστούν την αλήθεια, που θάφτηκε για σχεδόν 60 χρόνια.
Τελικά, ο καθένας μπορεί να λέει την ιστορία όπως τον βολεύει; «Ο καθένας μπορεί να ερμηνεύει τα γεγονότα με τον τρόπο που τον εξυπηρετεί. Η επίσημη καταγραφή τους, όμως, θα πρέπει πάντα να γίνεται με την ακρίβεια, αλλά -αναγκαστικά- και με τους με περιορισμούς που βάζουν η εποχή και τα επιστημονικά εργαλεία μας» σχολιάζει στη «δημοκρατία» ο σκηνοθέτης της παράστασης Γιάννης Καλαβριανός.
«Το έργο αναφέρεται σε ένα αληθινό περιστατικό, γεγονός που αντανακλαστικά σχεδόν επιτείνει την προσοχή μας. Από την άλλη, πρόκειται για ένα σημαντικό κείμενο, το οποίο έχει όλα τα χαρακτηριστικά ενός πολύ καλού θεατρικού έργου που από την πρώτη στιγμή που ξεκίνησα να το διαβάζω με απορρόφησε ολοκληρωτικά» συνεχίζει ο σκηνοθέτης, εξηγώντας τους λόγους που τον προσέλκυσαν σ’ αυτή την παραγωγή.
«Η τάξη του έργου αποτελείται από 10 μαθητές, καθολικούς και Εβραίους, οι οποίοι ζούσαν ειρηνικά μέχρι τη στιγμή του ξεσπάσματος του πολέμου. Μικροδιαφορές υπήρχαν, οι οποίες όμως δεν προμήνυαν σε καμία στιγμή το κακό που θα ερχόταν. Εμείς παρακολουθούμε τη ζωή τους, από τις πρώτες τάξεις του σχολείου έως και τον θάνατο και του τελευταίου, το 2003. Οι μαθητές αυτοί ήταν ανάμεσα στα θύματα αλλά και στους θύτες. Δεν μιλούν λοιπόν μόνο για τα γεγονότα ως μάρτυρες, αλλά και ως αληθινοί πρωταγωνιστές τους. Το εύρημα της επιλογής των μαθητών σε ρόλους κεντρικών ηρώων της ιστορίας δίνει στον συγγραφέα τη δυνατότητα να περιγράψει το ασταθές ταξίδι της ανθρώπινης ζωής, με αφετηρία την πρώτη ένταξη σε ένα κοινωνικό σύνολο που είναι το σχολείο, τις αλλαγές που συντελούνται στα χρόνια που ακολουθούν, την ενήλικη ζωή, έως την ολοκλήρωση της πορείας σε σημείο εντελώς διαφορετικό από την αφετηρία της» λέει ο κ. Καλαβριανός, αναφερόμενος στην υπόθεση του έργου.
* Info: «Η τάξη μας» του Ταντέους Σλομποτζιάνεκ, 17 και 18 Ιουνίου, Πειραιώς 260, στις 21.00. Σκηνοθεσία: Γιάννης Καλαβριανός. Πρωταγωνιστούν: Γιώργος Αναγιωτός, Δέσποινα Γιαννοπούλου, Ανδρέας Κούτσουμπας, Παναγιώτης Λάρκου, Μάριος Μεττής, Κώστας Σιλβέστρος, Τζωρτζίνα Τάτση, Ανδρέας Τσέλεπος, Ελενα Χαραλαμπούδη, Χάρης Χαραλάμπους.
Η εμπειρία από το Αουσβιτς
Στο πλαίσιο της έρευνάς του για την παράσταση «Η τάξη μας», ο Γιάννης Καλαβριανός επισκέφθηκε τα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Αουσβιτς Μπιρκενάου. «Οσο προετοιμασμένος και αν είσαι, έχοντας διαβάσει ή δει ντοκιμαντέρ, δεν είσαι ποτέ έτοιμος να διαχειριστείς τη φρίκη της συστηματικής εξόντωσης ανθρώπου από άνθρωπο. Επίσης, δεν είναι μόνο ένα σημείο όπου εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, αλλά και ένας τόπος όπου κάποιοι άλλοι έχτιζαν εργοστάσια ή συνέχιζαν να ζουν φτιάχνοντας κήπους και παιδικές χαρές» λέει στη «δημοκρατία», περιγράφοντας την εμπειρία του.
