Το ένα είναι απλό και καθαρό. Γιατί η μόλυνση προκύπτει από τη μείξη του ενός με το άλλο. Ταιριάζει επομένως στο άφθαρτο να είναι ένα και αμόλυντο
«Αυτούς, πάλι, που θεωρούν ότι ο ήλιος και ο Απόλλωνας ταυτίζονται αξίζει να τους ασπαζόμαστε και να τους αγαπάμε για την καλή τους διάθεση να συσχετίζουν την έννοια του θεού με αυτό που τιμούν πιο πολύ απ’ όσα γνωρίζουν και ποθούν. Αλλά ας τους ξυπνήσουμε, σαν ανθρώπους που τώρα ονειρεύονται τον θεό στο πιο ωραίο από τα όνειρα, και ας τους προσκαλέσουμε να υψωθούν και να αντικρίσουν ένα πραγματικό όραμα του θεού και την ουσία του, να τιμούν όμως και τούτη εδώ την εικόνα του και να δείχνουν σεβασμό στη γονιμοποιό της δύναμη, γιατί η εικόνα αυτή αντανακλά κατά κάποιον τρόπο είδωλα και ανταύγειες της χάρης και της μακαριότητας που πηγάζουν από τον θεό, όσο βέβαια είναι δυνατόν στο αισθητό να ανακλάσει το νοητό και στο κινητό το ακίνητο».
Πλουτάρχου «Περί του “ΕΙ” του εν Δελφοίς», 393D, εκδόσεις Ζήτρος, σελ. 337
Στη σελίδα κυριαρχούν τα χρώματα της παραλίας της Θεσσαλονίκης, με ορθάνοιχτες τις πύλες θάλασσας και ουρανού να αφήνει ελεύθερους τους πάντες, πιστούς και απίστους, να κοιτούν την ουσία της πλάσης. Το θέαμα στη φωτογραφία μπορεί να αφήνει ασυγκίνητους τους ντόπιους που το έχουν συνηθίσει – πάντα σου λέει ψέματα η συνήθεια και σε παραπλανά με τη φθορά της επανάληψης. Ομως ο επισκέπτης που δεν έχει εύκολη την πρόσβαση σε τούτη την εκδήλωση της επίγειας ομορφιάς δεν μπορεί παρά να σιωπήσει για λίγο ή περισσότερο και να βλέπει, να παρατηρεί, όπως κάνουν (κατά τον Ιάμβλιχο) οι φιλόσοφοι στο μεγάλο πανηγύρι της επίγειας, σύντομης και αντίξοης διαδρομής των θνητών ανθρώπων. Παρατηρούν και ερμηνεύουν.
Κι αυτή η εικόνα, με τον ουρανό και τη θάλασσα να ενώνονται, σχεδόν σε εξαναγκάζει να θυμηθείς αυτό το χωρίο από τον Πλούταρχο. Ξυπνάς κάποιον που ονειρεύεται τον θεό από τον ύπνο και τον προσκαλείς να υψωθεί και να αντικρίσει ένα πραγματικό όραμα του θεού και την ουσία του. Και ξυπνώντας βλέπει αυτό το θέαμα του ευρύχωρου μεγαλείου. Κι ύστερα πιστεύει…
Αφθαρτο εν
Ο Πλούταρχος, που ζωγράφισε με λέξεις αυτόν τον κρυπτογραφημένο χάρτη του απολλώνειου κόσμου, ήταν επικεφαλής ιερεύς στον ναό του Φοίβου στο μαντείο των Δελφών. Εκεί, στην κορυφή του αετώματος της κεντρικής πύλης του ναού, δέσποζε το «Ει». Στο βιβλίο που αφιέρωσε στο «Ει» μαθαίνουμε για τον δίδυμο αδελφό της Αρτέμιδος ότι φιλοσοφεί. Και οι θεοί, λοιπόν, φιλοσοφούσαν τα χρόνια του ελληνικού θαύματος. Επίσης, μας κοινοποιείται ότι υπάρχει, είναι ένας και «πληροί την αιωνιότητά του μέσα στο τώρα» και «είναι Απόλλωνας, καθόσον αρνείται τα πολλά και αποποιείται το πλήθος».
Στο «Περί του “ΕΙ” του εν Δελφοίς», ο «διευθυντής» της ορχήστρας του διαλόγου είναι ο Αμμώνιος. Κατά πολλούς ο Αμμώνιος, τον οποίο ο Πλούταρχος αποκαλεί «καθηγητή» του, σ’ αυτό το έργο είναι ο ίδιος ο Πλούταρχος και εκφράζει την περίοδο της ωριμότητας του πολυπράγμονα μύστη, συγγραφέα και φιλοσόφου. Ο κατασταλαγμένος Πλούταρχος μιλάει μέσα από το στόμα του καθηγητή του και προβαίνει σε περισσότερες αποκαλύψεις απ’ όσες μπορούν να αντιληφθούν και να αφομοιώσουν οι εφήμεροι πολλοί κατά τη διάρκεια μιας ολόκληρης ζωής. Ενα από τα σημεία του βιβλίου που πρέπει να απασχολήσει όσους το μελετούν είναι η έννοια του ενός – ως άφθαρτος θεός αλλά και καθαρότητα. Ο Πλούταρχος, ως Αμμώνιος, θέλει να μας μιλήσει για τον θεό και την πηγή της ισχύος του, που είναι η καθαρότητά του: «Το ένα, λοιπόν, είναι απλό και καθαρό. Γιατί η μόλυνση προκύπτει από τη μείξη του ενός με το άλλο, έτσι όπως λέει κάπου ο Ομηρος ότι το ελεφαντόδοντο που γίνεται κόκκινο με τη βαφή μολύνεται. Και για τα χρώματα που αναμιγνύονται οι βαφείς λένε ότι “φθείρονται” και τη μίξη τους την ονομάζουν “φθορά”. Ταιριάζει, επομένως, στο άφθαρτο και καθαρό να είναι ένα και αμόλυντο» (393C).
Ακριβώς το αντίθετο της νεοταξικής «πολυπολιτισμικής» κατασκευής.
Παναγιώτης Λιάκος
