Αναζωπυρώθηκαν οι εθνικές διεκδικήσεις μετά το Brexit, που δοκιμάζουν τη συνοχή και το μέλλον του Ηνωμένου Βασιλείου
Από την
Κατερίνα Στυλιανέα
Το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βορείου Ιρλανδίας πριν ακόμα επιστρέψει στην απομόνωση από την Ενωμένη Ευρώπη, ίσως υποχρεωθεί να… απαλλαγεί από την ιστορική ονομασία του, καθώς το «στέμμα» απειλείται με συρρίκνωση της κυριαρχίας του. Θα αντέξει
η βασίλισσα Ελισάβετ να επιστρέψει το σκήπτρο της Σκοτίας ή να αποδεχθεί την επανένωση της Βορείου Ιρλανδίας με την Ιρλανδική Δημοκρατία;
Με αφορμή το χθεσινό δημοψήφισμα και τα δύο αυτά μέτωπα αναζωπυρώθηκαν, ξεθάβοντας εθνικές διεκδικήσεις αιώνων, που η συμμετοχή στην ευρωπαϊκή ενοποίηση είχε κλείσει στα χρονοντούλαπα της Ιστορίας. Αν για τους εθνικιστές του UKIP η χθεσινή ήταν η «ημέρα της ανεξαρτησίας» της Βρετανίας από τα ευρωπαϊκά δεσμά, για τους εθνικιστές της Σκοτίας και της Βορείου Ιρλανδίας ήταν ακριβώς το ίδιο όσον αφορά την «αγγλική κατοχή», όπως συχνά την περιγράφουν.
Η Νίκολα Στέρτζον, πρωθυπουργός της Σκοτίας και πρόεδρος του Εθνικού Κόμματος (μονοπωλεί τις ψήφους της επαρχίας), δήλωσε ανοιχτά ότι η επιλογή διεξαγωγής ενός νέου δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της Σκοτίας «βρίσκεται στο τραπέζι», καθώς οι συνθήκες έχουν ήδη αλλάξει από τον Σεπτέμβριο του 2014, όταν στο πρώτο σχετικό δημοψήφισμα η ανεξαρτητοποίηση είχε απορριφθεί με 55%, αφού η Σκοτία απειλείται να βγει από την Ε.Ε. «παρά τη θέλησή της» (το 62% ψήφισε υπέρ της παραμονής στην Ε.Ε.).
Και όπως προσέθεσε ο προκάτοχός της στην ηγεσία των εθνικιστών Αλεξ Σάλμον, «το συνετό για τη Σκοτία είναι να μην εγκαταλείψει την Ε.Ε.». Αλλωστε, η απειλή της απώλειας της ιδιότητας του μέλους της Ε.Ε. οδήγησε την ψήφο των Σκοτσέζων ενάντια στην ανεξαρτητοποίηση πριν από ενάμιση χρόνο.
Ομως ο κίνδυνος αποσύνθεσης του Βασιλείου δεν σταματά στη Σκοτία, όπου οι συνθήκες για την ανεξαρτητοποίηση είναι ώριμες, όπως και ο δημόσιος διάλογος για αυτόνομη εθνική πορεία, μέσα σε μια Ευρώπη λαών με τους οποίους έχουν βαθύτερη ιστορική συγγένεια (Σκανδιναβοί, Γάλλοι, ακόμα και Λατίνοι Μεσόγειοι θεωρούνται φίλοι έως συγγενικοί λαοί, την ώρα που οι Αγγλοι είναι ιστορικά «κατακτητές»), αλλά διασχίζει τη θάλασσα και φτάνει έως την Ιρλανδία. Εκεί όπου οι εθνικιστές του Βορρά, οι καθολικοί αυτονομιστές που συμβιώνουν λιγότερο από δύο δεκαετίες ειρηνικά με τους «ενωτικούς» προτεστάντες εποίκους ήγειραν με αφορμή το χθεσινό δημοψήφισμα και πάλι ζήτημα ανεξαρτητοποίησής τους από το αγγλικό στέμμα και ένωσής τους με την ελεύθερη Δημοκρατία της Ιρλανδίας.
Η ειρηνευτική συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής του 1998, που τερμάτισε δεκαετίες αιματοχυσίας στη Βόρεια Ιρλανδία, αναφέρεται ρητά στην ιδιότητα του μέλους της Ε.Ε. που έχουν οι δύο χώρες ως βάση θεμελίωσης της ειρήνευσης μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Ετσι, ο ηγέτης του Σιν Φέιν (πολιτικό σκέλος του αυτονομιστικού στρατού ΙΡΑ) Τζέρι Ανταμς έσπευσε χθες να υπενθυμίσει στην κυβέρνηση του Δουβλίνου πως «έχει ευθύνη» να υπερασπιστεί τα συμφέροντα «ολόκληρης της νήσου» ως συνυπογράφουσα και εγγυήτρια της διεθνούς συνθήκης ειρήνευσης. «Δεν θα ανεχθούμε την επανέγερση συνοριοφυλακίων που θα ενισχύσουν τη διχοτόμηση» τόνισε.
Πώς ψήφισαν: Οι φτωχοί είπαν «έξω», οι πλούσιοι, βολεμένοι και οι ονειροπόλοι «μέσα»
Μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος, ο αρχηγός του Εργατικού Κόμματος Τζέρεμι Κόρμπαϊν απέδωσε την ψήφο υπέρ του Brexit στους απηυδισμένους ψηφοφόρους από τις «πολύ φτωχές περιοχές της χώρας» που τέθηκαν στο περιθώριο από διαδοχικές κυβερνήσεις του Λονδίνου. Ακριβής σε μεγάλο βαθμό η διαπίστωσή του, αφού οι βιομηχανικές περιοχές του αγγλικού Βορρά, οι εργατουπόλεις των Μίντλαντς, αλλά και οι νότιες και ανατολικές επαρχίες, όπως και η φτωχή Ουαλία (όπου 19 στις 22 επαρχίες ψήφισαν Brexit) έδωσαν μεγάλη ώθηση στην κάλπη της αποχώρησης.
Η πλούσια, αλλά αραιοκατοικημένη Σκοτία και η Βόρεια Ιρλανδία, όπου η Ε.Ε. διατηρεί ζωντανό το όνειρο της ιρλανδικής επανένωσης, ψήφισαν υπέρ της παραμονής (σε ποσοστά 62% και 55,8%, αντίστοιχα). Το Εδιμβούργο, μάλιστα, κατέγραψε συντριπτικό ποσοστό (74%) υπέρ της παραμονής στην Ε.Ε., όπως και το δυτικό Μπέλφαστ (74,1%), όπου υπερισχύουν οι δυνάμεις που επιδιώκουν ιστορικά την απόσχιση από το αγγλικό στέμμα και την ένωση με τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας.
Η πρωτεύουσα
Αλλά και στην πολυπληθή περιφέρεια του Λονδίνου περισσότεροι ήταν οι ψηφοφόροι (59,94%) που ψήφισαν υπέρ της παραμονής στην Ε.Ε., καθώς στον πληθυσμό της πρωτεύουσας υπερισχύουν οι υψηλότερου μορφωτικού επιπέδου και νεότεροι σε ηλικία Βρετανοί, που προτίμησαν την «παραμονή», όπως κατέγραψαν οι ποιοτικές αναλύσεις των αποτελεσμάτων. Είναι χαρακτηριστικό ότι το δομημένο γύρω από τη χρηματοοικονομική έδρα της βρετανικής οικονομίας Σίτι του Λονδίνου ψήφισε υπέρ της παραμονής της Βρετανίας στην Ε.Ε. σε ποσοστό 78,3%, έναντι μόλις 21,7% υπέρ του Brexit. Ομως, το Σίτι σε απόλυτα νούμερα (3.912 και 1.087, αντίστοιχα) δεν θα μπορούσε να κάνει τη διαφορά. Οπως δεν θα μπορούσαν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα ούτε οι 19.322 ψηφοφόροι του Γιβραλτάρ που ψήφισαν υπέρ της παραμονής (ποσοστό 96%), έναντι 823 που ψήφισαν την έξοδο. Γιατί οι πολυπληθείς βιομηχανικές πόλεις, όπως το Μπέρμιγχαμ, προτίμησαν το Brexit, δίνοντάς του τελικά προβάδισμα 53,4% στην Αγγλία.
Στις πόλεις που καταγράφηκαν ως ορόσημα της δημοψηφισματικής αναμέτρησης ξεχωρίζουν δύο σύμβολα της αποβιομηχάνισης, με εισόδημα αρκετά χαμηλότερο του εθνικού μέσου όρου: το Σάντερλαντ στη βορειοανατολική Αγγλία, όπου οι ψηφοφόροι υπέρ της εξόδου έφτασαν το 61%, ποσοστό πολύ υψηλότερο από αυτό που προέβλεπαν οι δημοσκοπήσεις, αλλά και το Νιούκασλ, όπου, ενώ αναμενόταν σημαντικό προβάδισμα της ψήφου υπέρ της παραμονής, αυτή έκλεισε μόλις στο 50,7%. Μετά τις ανακοινώσεις αυτών των δύο αποτελεσμάτων ξεκίνησε μέσα σε λίγα λεπτά η κατάρρευση της ισοτιμίας της στερλίνας, που νωρίτερα είχε σημειώσει θεαματικά κέρδη.
Ενα από τα υψηλότερα ποσοστά του το Brexit το πέτυχε σε μια περιφέρεια που στηρίζεται στις εξαγωγές στην Ε.Ε. και φιλοξενεί και ευρωπαϊκές δομές (αστυνομικής συνεργασίας): στην περιφέρεια του Γιορκσάιρ ψήφισαν 57,7% υπέρ της εξόδου…
Υπογραφές για ανεξαρτητοποίηση μαζεύουν οι θυμωμένοι Λονδρέζοι
Απίστευτο κι όμως αληθινό: Θυμωμένοι Λονδρέζοι θέλουν να ανεξαρτητοποιηθεί το Λονδίνο και να ξαναμπεί στην Ε.Ε. Ηδη συγκεντρώθηκαν 40.000 υπογραφές της καμπάνιας υπέρ της απόσχισης. Οι Λονδρέζοι, οι οποίοι ψήφισαν υπέρ της παραμονής της χώρας τους στην Ε.Ε., σε ποσοστό σχεδόν 60% κάνουν δεύτερες σκέψεις, ακολουθώντας τη Σκοτία και τη Βόρεια Ιρλανδία, οι οποίες, αποφασίζοντας συντριπτικά υπέρ της παραμονής της Μεγάλης Βρετανίας, ώστε να μη «συρθούν» σε μια απόφαση εξόδου από την Ε.Ε., που δεν ενέκριναν, σκέφτονται το ενδεχόμενο ανεξαρτητοποίησής τους από το Ηνωμένο Βασίλειο.
Οπως υποστηρίζουν οι οπαδοί της ιδέας, το Λονδίνο, αν και πρωτεύουσα της χώρας, είναι ένα ξεχωριστό κομμάτι από την υπόλοιπη Βρετανία, με σημαντικές οικονομικές, πολιτισμικές και πολιτικές διαφορές. Και για αυτό τον λόγο, μόλις έγινε γνωστό το αποτέλεσμα, ενεργοποιήθηκαν δύο διαφορετικές πρωτοβουλίες διαδικτυακής συλλογής υπογραφών υπέρ του αιτήματος ανεξαρτητοποίησης του Λονδίνου από το Ηνωμένο Βασίλειο και ένταξής τους ξανά στην Ε.Ε. Οι υποστηρικτές αυτής της ιδέας αγγίζουν ήδη τους 40.000. Πιο συγκεκριμένα, η πρωτοβουλία του Τζέιμς Ο’ Μάλε (στον ιστότοπο change.org) ζητά από τον νέο δήμαρχο Σαντίκ Καν να κηρύξει ανεξάρτητη την πόλη και έχει συλλέξει πάνω από 30.000 ηλεκτρονικές υπογραφές, ενώ μία ακόμη, που εμφανίστηκε -σύμφωνα με το BBC- λίγη ώρα μετά, έχει συλλέξει σχεδόν 10.000 υπογραφές.
